धामीझाँक्री गर्छन् अस्पतालमा रिफर

स्वास्थ्य उपचारको आवश्यकताबारे धामीलाई तालिम
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — बागलुङ– लामो समयदेखि धामीझाँक्रीको काम गर्दै आएका रायडाँडाका होमबहादुर केसीले बालबालिकालाई बिरामी पर्दा स्वास्थ्य संस्था रिफर गर्न थालेका छन् ।

झारफुकका लागि ल्याइएका बिरामीलाई आफन्तको चाहनाअनुसार फुकेजस्तो गरे पनि एकपटक स्वास्थ्य संस्थामा उपचारमा लैजान सल्लाह दिने गरेका हुन् । यो अभियानमा स्थानीय भीमनाथ गौतमले अगुवाइ गरेका छन् । विशेषगरी ज्वरो, झाडापखाला, निमोनियाँ र श्वासप्रश्वासका बिरामीलाई स्वास्थ्य चौकी र अस्पतालसम्म लैजान उनीहरूले सहयोग गर्न थालेका छन् ।


समयमा उपचारमा नलगेमा बिरामीको मृत्युसमेत हुनसक्ने भन्ने बुझेपछि धामीहरूले अस्पतालमा लैजान सल्लाह दिन थालेको वडाध्यक्ष ज्ञानेन्द्र गौतमले बताए । गाउँमा बालबालिका बिरामी परेमा पहिले झारफुकका लागि लैजाने चलन अझै छ । बिरामीलाई लामो समय गाउँमै अलमल्याएपछि सिकिस्त भएका अवस्थामा मात्र अभिभावकले अस्पताल लैजाने चलन फेर्न धामीहरू नै अग्रसर भएका छन् । ‘गाउँलेहरू धामीझाँकीलाई धेरै पत्याउने हाम्रो चलन पुरानै हो,’ उनले भने, ‘छिटो छिटो झारफुक गरिदिएर एकपटक डाक्टरलाई लगेर देखाउनुस् भनिदिने गर्दा पनि धेरै परिवर्तन आएको छ ।’

Yamaha


स्थानीय स्वास्थ्यचौकी र सुआहारा कार्यक्रमले धामी काम गर्नेहरूलाई बोलाएर स्वास्थ्य उपचारको आवश्यकताबारे तालिम दिएपछि उनीहरूको व्यवहारमा क्रमिक परिवर्तन आएको हो । अभियानअन्तर्गत बागलुङ नगरपालिकाका अधिकांश वडामा धामीझाँक्री, महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका र स्वास्थ्यकर्मी समेतलाई एकै स्थानमा राखेर तालिम दिइन्छ । अभिभावकमा समयमै स्वास्थ्योपचार गराउनुपर्ने चेतना बढ्न थालेको मूलपानीको हर्राचौर स्वास्थ्य महिला समूहकी अध्यक्ष मीनकुमारी रेग्मीले बताइन् । ‘तालिमपछि हामीले पनि धेरै कुरा बुझ्ने मौका पायौं,’ उनले भनिन्, ‘विभिन्न रोगका लक्षणबारे पनि थाहा भएपछि उपचारका लागि पठाउन सजिलो भएको छ ।’ तालिममा रोगका लक्षणबारे जानकारी दिँदै विश्वासमा परेर गाउँमा अलमलिने वातावरण हटाउन आग्रह गर्ने गरिएको छ ।


गर्भदेखि २ वर्षभित्रका बालबालिकालाई समयमै उपचारमा लैजानुपर्ने कुरालाई तालिममा प्राथमिकता दिइन्छ । ‘समयमा उपचार नगर्दा पछुताउने अवस्था नहोस् भनेर तालिममार्फत उपचारमा पठाउन भनेका छौं,’ जनस्वास्थ्य अधिकृत जीवनकुमार शाक्यले भने, ‘धामीझाँक्रीले नै रिफर गर्दा अझै प्रभावकारी हुन्छ ।’ तालिम पाएका धामीहरूले आफ्नो झारफुकको काम गरेर तत्कालै अस्पताल जान सल्लाह दिन थालेका हुन् । समुदायमा आधारित नवजात शिशु तथा बाल रोग निवारणबारे एकीकृत व्यवस्थापन अभियान भन्ने नारा दिएर यस्ता तालिम र रिफरका अभियान थालिएको परियोजनाका संयोजक विश्वनाथ आचार्यले बताए । अभियानमा स्वास्थ्य चौकी व्यवस्थापन समितिका पदाधिकारीलाई समेत समावेश गरिएको छ ।


फर्सीको खीर
ग्रामीण बस्तीमा पशुलाई मात्र खुवाउने गरिएको पाकेको फर्सी अब भने पोषिलो खानाका रूपमा प्रयोगमा ल्याउन थालिएको छ ।

स्वास्थ्यकर्मीहरूले टोलटोलमा पुगेर फर्सीमा पाइने पोषक तत्त्वबारे जानकारी दिनुका साथै खीर पकाएर खाने र खुवाउने अभियान चलाएपछि यस्तो भएको हो । ‘भिटामिन पाउने कुरा थाहा नभएकाले धेरैले फाल्थ्यांै,’ रेग्मीले भनिन्, ‘बालबालिका निरोगी हुन्छन्, रोग प्रतिरोधी खाना हो भन्ने बल्ल बुझ्न पायौं ।’ भिटामिन ‘ए’ शरीरले पाउँदा पोषणको अवस्थामा सुधार आउने कुरा स्वास्थ्यकर्मीले अभिभावकलाई बताउन थालेका छन् । गर्भावस्थामा खोप लगाउन आउनेलाई पनि पोषिलो खानाबारे सिकाउन थालिएको जनस्वास्थ्य अधिकृत शाक्यले बताए ।

प्रकाशित : चैत्र २१, २०७४ १०:२२
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

भागबन्डा नमिल्दा एक्लाएक्लै चुनावमा

पोखरा विश्वविद्यालयमा स्ववियु चुनाव
केन्द्रीय क्याम्पसमा अध्ययनरत विद्यार्थीको मतबाट पहिलोपटक स्ववियु स्थापना हुने
मतदानका लागि परिचयपत्र अनिवार्य
दीपक परियार

लेखनाथ — पोखरा विश्वविद्यालयको केन्द्रीय क्याम्पसमा पहिलोपल्ट बुधबार स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनको चुनाव हुँदै छ । चुनावमा राजनीतिक दलका विद्यार्थी संगठन एक्लाएक्लै प्यानल बनाएर लडदै छन् ।

विद्यार्थी संगठनबीच गठबन्धन गरी चुनाव लड्ने प्रयत्न भए पनि पद बाँडफाँटमा भागबन्डा नमिल्दा एक्लाएक्लै चुनाव लड्नुपरेको हो ।


वाम गठबन्धनका विद्यार्थी संगठन एमालेनिकट अनेरास्ववियु र माओवादी केन्द्रनिकट क्रान्तिकारीबीच भागबन्डा नमिल्दा आ–आफ्नो प्यानलसहित चुनावमा होमिएका छन् । मनोनयन दर्ताको अन्तिम समयसम्म अखिल र क्रान्तिकारीबीच सहमतिको प्रयास खोजिए पनि भागबन्डा नमिल्दा गठबन्धन कायम हुन सकेको थिएन । अखिलले सभापतिमा सुनील तिमिल्सिना, सचिवमा सुरज परियार र कोषाध्यक्षमा प्रकृति दवाडीको उम्मेदवारी दर्ता गराएको छ । क्रान्तिकारीले सभापतिमा सुधन पन्त, सचिवमा विनायक तिमिल्सिना र कोषाध्यक्षमा सामना सुवेदीको उम्मेदवारी परेको छ । क्रान्तिकारीले सभापति अनेरास्ववियुले लिए सचिव आफूले पाउनुपर्ने दाबी गर्दै आएको थियो । अनेरास्ववियुले भने अध्यक्ष र सचिवबाहेक अन्य पद दिन सकिने बताएपछि गठबन्धन बन्न नसकेको हो ।


क्रान्तिकारीका अध्यक्ष रञ्जित तामाङ र अनेरास्ववियुका महासचिव ऐन महर विश्वविद्यालयमै आएर दुवै पक्षलाई मिलाउन खोजे पनि सबै प्रयास विफल भए । गत बुधबार दिनभरको छलफल बिनानिष्कर्ष टुंगिएपछि दुवै संगठनले बिहीबार प्रत्यक्षतर्फ ११ र समानुपातिकतर्फ ९ उम्मेदवारको बन्दसूची दर्ता गरे । शुक्रबार उम्मेदवारी फिर्ता लिने समयसीमासम्म दुवै संगठनबाट उम्मेदवारी दिएका कसैले फिर्ता लिएनन् । दुवै संगठनका नेताले गठबन्धन बन्न नसक्नु दु:खद भएको बताएका छन् ।

यद्यपि, गठबन्धन नबन्नुमा दुवैले एक अर्कालाई दोष लगाएका छन् । क्रान्तिकारीका अध्यक्ष तामाङले अनेरास्ववियुको दम्भका कारण एलायन्स हुन नसकेको आरोप लगाए । ‘पहिलो बलियो संगठनले मुख्य पद लिएपछि दोस्रो पद स्वाभाविक रूपले अर्कोले पाउनुपर्छ,’ उनले भने, ‘तर अखिलका साथीहरू एलायन्स सम्मानजनक हुनुपर्छ भन्नेमा गम्भीर हुनुभएन ।’

उनले संगठनभित्रको गुट व्यवस्थानका लागि सभापति र सचिव दुवै पद अनेरास्ववियुले छाड्न नचाहेको आरोप लगाए । भने, ‘उहाँहरूले आफ्नो आन्तरिक समस्यालाई मिलाउन नसक्दा नमज्जा भयो ।’ उनले स्वस्थ प्रतिस्पर्धामा उत्रिएर आ–आफ्नो संगठनको अवस्था हेर्ने बताए ।


अखिलका महासचिव ऐन महरले भने संगठनका एकतामा पहिलो र दोस्रो वरीयताको पद बाँडफाँट गरिने भए पनि चुनावमा त्यसो नहुने बताए । ‘चुनाव भनेको जित्नको लागि लड्ने हो,’ उनले भने, ‘पछि संगठननै एक हुने भएकाले अहिले जो लोकप्रिय छ उसैलाई चुनाव लडाऔं भनेका हौं ।’ एलायन्स बनाएर जान नसकेकोमा भने उनले दु:ख व्यक्त गरे । गुट व्यवस्थापन गर्न नसक्दा एलायन्स नभएको आरोप उनले ठाडै अस्वीकार गरे । उनले क्रान्तिकारीभित्रै गठबन्धन गर्ने र नगर्नेबीच ध्रवीकरण हुँदा एलायन्स सम्भव नभएको आरोप लगाए ।


कांग्रेसनिकट नेपाल विद्यार्थी संघ (नेविसंघ) ले क्रान्तिकारी र समाजवादी विद्यार्थी फोरमसँग एकता गर्ने प्रयास गरे पनि अन्तिम समयमा विफल भएको थियो । नेविसंघबाट सभापतिमा डिफान भुजेल, सचिवमा नारायण सापकोटा र कोषाध्यक्षमा विनीता लामिछाने चुनाव लडदै छन् । संघीय समाजवादी पार्टीनिकट समाजवादी विद्यार्थी फोरमका तर्फबाट राजेश यादवको नेतृत्वमा सचिव रमेश शाह र कोषाध्यक्ष मन्दाकिनी महतो चुनावी मैदानमा छन् ।

राष्ट्रिय जनमोर्चानिकट अखिल छैटौंले सचिवमा हेमन्त रानामगरलाई उम्मेदवार बनाएको छ । नयाँ शक्तिनिकटका सुवासप्रसाद पौडेलले सभापतिमा स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएका छन् । अखिलबाट कुसुमशिला भट्ट र नेविसंघबाट विमान प्रधानको सभापतिमा बागी उम्मेदवारी परेको छ । सचिवमा क्रान्तिकारीका विनोद भण्डारीले बागी उम्मेदवारका रूपमा खडा भएका छन् । विश्वविद्यालयमा प्रत्यक्षतर्फ सभापति, सचिव, कोषाध्यक्ष, ८ सदस्य र समानुपातिकतर्फ ८ गरी १९ पद संख्यामा चुनाव हुन्छ ।


पोखरा लेखनाथको ढुंगेपाटनमा रहेको केन्द्रीय क्याम्पसमा अध्ययनरत विद्यार्थीको मतबाट पहिलोपटक स्ववियु स्थापना हुने छ । निर्वाचन समिति संयोजक राजेश ठकुराठीले चुनावको सम्पूर्ण तयारी पूरा भएको बताए । निर्वाचन तालिकाअनुसार बुधबार बिहान ७ बजेबाट मतदान सुरु हुनेछ । समितिले मतदाता नामावली प्रकाशन गरिसकेको छ । केन्द्रीय क्याम्पसमा विज्ञान र प्रविधि, स्वास्थ्य विज्ञान, व्यवस्थापन र मानविकी गरी ४ संकाय सञ्चालनमा छन् । उक्त संकायका विभिन्न कार्यक्रममा स्नातक र स्नातकोत्तर अध्ययन गर्ने २ हजार १ सय ३० विद्यार्थी चुनावमा सहभागी हुनेछन् । मतदानका लागि विद्यार्थी परिचयपत्र अनिवार्य लिन निर्वाचन समितिले सूचना जारी गरेको छ ।


केही विद्यार्थीले चुनाव रोक्न माग गर्दै उच्च अदालत पोखरामा मुद्दा दायर गरेका थिए । अदालतले सोमबार चुनाव रोक्नुपर्ने कुनै कारण नदेखिएकाले रोक्नु नपर्ने फैसला गरेको थियो ।

प्रकाशित : चैत्र २१, २०७४ १०:२२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT