राजस्व संकलन अपेक्षित नहुने संकेत

कान्तिपुर संवाददाता

बागलुङ — यहाँका गाउँ तथा नगरपालिकामा तोकिएको राजस्व संकलन चाहेजस्तो नहुने सम्भावना बढेको छ । हालसम्म अपेक्षित संकलन गर्न नसकेको अवस्थाले यस्तो संकेत गरेको हो ।

पहिलोपटक स्थानीय तहको अभ्यास गरेकाहरूले न्यून अंकको राजस्व संकलन गर्ने लक्ष्य राखेका थिए । कार्यालय व्यवस्थित बनाउन नसकेको, करका दायरा र दर वैज्ञानिक बनाउन नसक्दा लक्ष्यअनुसारको राजस्व संकलन गर्न नसक्ने अवस्था देखिएको हो ।

सदरमुकाम बागलुङ नगरपालिकाबाहेक ३ नगर र ६ गाउँपालिका सबै नयाँ संरचना र अभ्यासमा छन् । उनीहरूले चालु वर्षका लागि ९ देखि २० लाख रुपैयाँसम्म राजस्व संकलन गर्ने लक्ष्य राखेका थिए । तर, हालसम्म लक्ष्यको आधा पनि संकलन नभएको अवस्था छ ।

Yamaha

‘हामीले २० लाख ७५ हजार रुपैयाँ राजस्व संकलन गर्ने लक्ष्य बनाएका थियौं तर, पहिलो वर्ष पुरा नहुने अवस्था छ,’ ताराखोला गाउँपालिकाका प्रशासकीय अधिकृत तोपलाल भुसालले भने, ‘अर्को वर्ष भने बढाउने र संकलन दर पनि बढ्न सक्छ ।’ पहिलो अभ्यास र जनतालाई करको आवश्यकताबारे बुझाउन नसकिएको उनले बताए ।


बागलुङ नगरपालिकाबाहेक अरू स्थानीय तहमा एकीकृत सम्पत्ति कर लागू भएको छैन । सबै तहले आगामी वर्षदेखि उक्त कर लगाउने योजना बनाएको जैमिनी नगरपालिकाका प्रशासकीय अधिकृत विष्णुप्रसाद सुवेदीले बताए । स्थानीय तहले खोला नदी भएको स्थानमा ढुंगा, गिट्टी र बालुवाको निकासी कर लिने, पर्यटकीय स्थान भएमा शुल्क लगाउने र स्थानीय उत्पादन भएमा निकासी कर लिएर आन्तरिक आम्दानी गर्न पाउँछन् ।

‘सेवा शुल्क, सम्पत्ति कर र मालपोत कर बाहेकका अन्य करबारे जनप्रतिनिधिहरूलाई तालिम दिइँदै छ,’ अधिकृत भुसालले भने, ‘हरेक घरमा उद्यमी र उत्पादन बढे मात्र सोचेजस्तो कर संकलन गर्न सकिन्छ ।’ ताराखोलाले चालु वर्षका लागि हालसम्म ९ लाख रुपैयाँ मात्र राजस्व संकलन गर्न सकेको उनले बताए ।


ढोरपाटन नगरपालिकाले आगामी वर्षदेखि सिकार आरक्ष तथा पर्यटन व्यवसायमार्फत आउने करलाई नगरको मातहतमा ल्याएर आम्दानी बढाउने योजना बनाएको नगरप्रमुख देवकुमार नेपालीले बताए । स्थानीय रूपमा व्यवसाय कर, घरधुरी कर तथा केही वस्तुको निकासी करबाट आम्दानी गर्नेसमेत उनले बताए । चालु वर्ष भने सबै तह केन्द्रीय अनुदानकै भरमा चलेका छन् ।


गलकोट नगरपालिकाले पनि पर्यटन व्यवसाय, स्थानीय साधन स्रोतको अधिकतम प्रयोगलगायत स्रोत खोज्ने योजना बनाएको प्रमुख भरत शर्मा गैरेले बताए । ‘हाम्रो अभ्यास नभएको र जनतलाई कर तिर्ने अभ्यास बसाल्नै समय लाग्ने रहेछ,’ उनले भने, ‘आम्दानी गर्न सक्ने र कर तिर्न जिम्मेवार बनाउने कार्यक्रम तथा कर शिक्षा सञ्चालन गरिनेछ ।’ केही समयमै केन्द्रीय अनुदान कम हुँदै जाँदा स्थानीय तहहरू सञ्चालनमा कठिनाइ हुने उनले बताए ।

प्रकाशित : चैत्र २१, २०७४ १०:२३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

धामीझाँक्री गर्छन् अस्पतालमा रिफर

स्वास्थ्य उपचारको आवश्यकताबारे धामीलाई तालिम
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — बागलुङ– लामो समयदेखि धामीझाँक्रीको काम गर्दै आएका रायडाँडाका होमबहादुर केसीले बालबालिकालाई बिरामी पर्दा स्वास्थ्य संस्था रिफर गर्न थालेका छन् ।

झारफुकका लागि ल्याइएका बिरामीलाई आफन्तको चाहनाअनुसार फुकेजस्तो गरे पनि एकपटक स्वास्थ्य संस्थामा उपचारमा लैजान सल्लाह दिने गरेका हुन् । यो अभियानमा स्थानीय भीमनाथ गौतमले अगुवाइ गरेका छन् । विशेषगरी ज्वरो, झाडापखाला, निमोनियाँ र श्वासप्रश्वासका बिरामीलाई स्वास्थ्य चौकी र अस्पतालसम्म लैजान उनीहरूले सहयोग गर्न थालेका छन् ।


समयमा उपचारमा नलगेमा बिरामीको मृत्युसमेत हुनसक्ने भन्ने बुझेपछि धामीहरूले अस्पतालमा लैजान सल्लाह दिन थालेको वडाध्यक्ष ज्ञानेन्द्र गौतमले बताए । गाउँमा बालबालिका बिरामी परेमा पहिले झारफुकका लागि लैजाने चलन अझै छ । बिरामीलाई लामो समय गाउँमै अलमल्याएपछि सिकिस्त भएका अवस्थामा मात्र अभिभावकले अस्पताल लैजाने चलन फेर्न धामीहरू नै अग्रसर भएका छन् । ‘गाउँलेहरू धामीझाँकीलाई धेरै पत्याउने हाम्रो चलन पुरानै हो,’ उनले भने, ‘छिटो छिटो झारफुक गरिदिएर एकपटक डाक्टरलाई लगेर देखाउनुस् भनिदिने गर्दा पनि धेरै परिवर्तन आएको छ ।’


स्थानीय स्वास्थ्यचौकी र सुआहारा कार्यक्रमले धामी काम गर्नेहरूलाई बोलाएर स्वास्थ्य उपचारको आवश्यकताबारे तालिम दिएपछि उनीहरूको व्यवहारमा क्रमिक परिवर्तन आएको हो । अभियानअन्तर्गत बागलुङ नगरपालिकाका अधिकांश वडामा धामीझाँक्री, महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका र स्वास्थ्यकर्मी समेतलाई एकै स्थानमा राखेर तालिम दिइन्छ । अभिभावकमा समयमै स्वास्थ्योपचार गराउनुपर्ने चेतना बढ्न थालेको मूलपानीको हर्राचौर स्वास्थ्य महिला समूहकी अध्यक्ष मीनकुमारी रेग्मीले बताइन् । ‘तालिमपछि हामीले पनि धेरै कुरा बुझ्ने मौका पायौं,’ उनले भनिन्, ‘विभिन्न रोगका लक्षणबारे पनि थाहा भएपछि उपचारका लागि पठाउन सजिलो भएको छ ।’ तालिममा रोगका लक्षणबारे जानकारी दिँदै विश्वासमा परेर गाउँमा अलमलिने वातावरण हटाउन आग्रह गर्ने गरिएको छ ।


गर्भदेखि २ वर्षभित्रका बालबालिकालाई समयमै उपचारमा लैजानुपर्ने कुरालाई तालिममा प्राथमिकता दिइन्छ । ‘समयमा उपचार नगर्दा पछुताउने अवस्था नहोस् भनेर तालिममार्फत उपचारमा पठाउन भनेका छौं,’ जनस्वास्थ्य अधिकृत जीवनकुमार शाक्यले भने, ‘धामीझाँक्रीले नै रिफर गर्दा अझै प्रभावकारी हुन्छ ।’ तालिम पाएका धामीहरूले आफ्नो झारफुकको काम गरेर तत्कालै अस्पताल जान सल्लाह दिन थालेका हुन् । समुदायमा आधारित नवजात शिशु तथा बाल रोग निवारणबारे एकीकृत व्यवस्थापन अभियान भन्ने नारा दिएर यस्ता तालिम र रिफरका अभियान थालिएको परियोजनाका संयोजक विश्वनाथ आचार्यले बताए । अभियानमा स्वास्थ्य चौकी व्यवस्थापन समितिका पदाधिकारीलाई समेत समावेश गरिएको छ ।


फर्सीको खीर
ग्रामीण बस्तीमा पशुलाई मात्र खुवाउने गरिएको पाकेको फर्सी अब भने पोषिलो खानाका रूपमा प्रयोगमा ल्याउन थालिएको छ ।

स्वास्थ्यकर्मीहरूले टोलटोलमा पुगेर फर्सीमा पाइने पोषक तत्त्वबारे जानकारी दिनुका साथै खीर पकाएर खाने र खुवाउने अभियान चलाएपछि यस्तो भएको हो । ‘भिटामिन पाउने कुरा थाहा नभएकाले धेरैले फाल्थ्यांै,’ रेग्मीले भनिन्, ‘बालबालिका निरोगी हुन्छन्, रोग प्रतिरोधी खाना हो भन्ने बल्ल बुझ्न पायौं ।’ भिटामिन ‘ए’ शरीरले पाउँदा पोषणको अवस्थामा सुधार आउने कुरा स्वास्थ्यकर्मीले अभिभावकलाई बताउन थालेका छन् । गर्भावस्थामा खोप लगाउन आउनेलाई पनि पोषिलो खानाबारे सिकाउन थालिएको जनस्वास्थ्य अधिकृत शाक्यले बताए ।

प्रकाशित : चैत्र २१, २०७४ १०:२२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT