‘धार्मिक पर्यटनमा कोशेढुंगा’

मोदी भ्रमणले मुक्तिनाथको प्रचार
दीपक परियार

मुस्ताङ — भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको मुक्तिनाथ भ्रमण धार्मिक पर्यटनमा कोशेढुंगा हुने सरोकाराबालाले बताएका छन् । अव मुक्तिनाथ पुग्ने भारतीयसहित बाह्य पर्यटक बढ्ने स्थानीयको विश्वास छ ।

जिल्ला समन्वय समिति मुस्ताङकी प्रमुख छिरिङ ल्हामु मोदीको मुक्तिनाथ भ्रमण ऐतिहासिक महत्त्वको रहेको बताउँछिन् । ‘उहाँको भ्रमणले हामी उत्साहित छौं,’ उनले भनिन्, ‘यसले धार्मिक पर्यटनको प्रचारमा सहयोग पुर्‍याउने छ ।’ भ्रमणपछि मुस्ताङको विकास र समृद्धिमा भारतीय सहयोग बढ्ने अपेक्षा उनको छ । मोदीको भ्रमणले पर्यटन प्रवद्र्धनमा ठूलो महत्त्व राख्ने नेपाल–भारत मैत्री संघ मुस्ताङका अध्यक्ष गणेश शेरचनले बताए । अन्तर्राष्ट्रिय जगतमा मुक्तिनाथ क्षेत्रको पहिचान अभिवृद्धि हुने उनको भनाइ छ ।

पर्यटन व्यवसायी एवं जनप्रिय युवा क्लब मुक्तिनाथका सचिव छिरिङ टासीले भारतीय प्रधानमन्त्रीको मुक्तिनाथ भ्रमणलाई मुस्ताङवासीले अवसरका रूपमा लिएको बताए । ‘यो भ्रमणबाट मुक्तिनाथ क्षेत्रको पहिचान र महिमा थप उजागर भएको छ ।

Yamaha

मुक्तिनाथ क्षेत्रको रानीपौवाका होटल व्यवसायी सुरज गुरुङ मोदीको भ्रमणले विश्वव्यापी प्रचार भएकाले पर्यटक बढ्ने बताउँछन् । ‘मोदीको मुक्तिनाथ भ्रमणको जताततै चर्चा भएको छ,’ उनले भने, ‘यत्तिको प्रचारप्रसार गर्न हामीले करोडौं खर्चिनुपथ्र्यो ।’ मुक्तिनाथमा आन्तरिक पर्यटकपछि भारतीय तीर्थयात्री धेरै पुग्ने भएकाले उनीहरूमाझ प्रचार हुँदा पर्यटक बढ्ने उनको आशा छ । यद्यपि खानेपानी र स्वास्थ्यचौकीको अभावले पर्यटनलाई असर पुर्‍याइरहेको उनले बताए ।

तीन वर्षअघि भारतीय राजदूतावासको सहयोगमा १ लाख लिटर क्षमताका दुईवटा रिजभ्र्वायर टयांकी बने । ज्वालामाई मन्दिर र घोचुङ्गा मुहानबाट पाइपमार्फत टयांकीसम्म पानी पनि पुग्यो । तर टयांकीबाट घरघरसम्म पुर्‍याउने पाइपलाइन बिछयाउन सहयोग जुटेन । पर्यटकीय क्षेत्र भए पनि स्वास्थ्यचौकीको पनि अभाव भएको उनले बताए । ‘कति तीर्थयात्रीलाई लेक लाग्ने समस्या हुन्छ,’ उनले भने, ‘हेलिकप्टरबाट जोमसोम वा पोखरा पुर्‍याउनुबाहेकको विकल्प छैन, जुन निकै खर्चिलो छ ।’ गाउँमा हेल्थ केयर सेन्टर भए पनि बाह्रै महिना चल्दैन । आकस्मिक अवस्थाका कुनै रोगको उपचार हुँदैन ।

म्याग्दीको बेनीबाट मुस्ताङको जोमसोम जोड्ने सडक विसं ०६२ मा खुल्यो । सडक खुले पनि बाटो त्यति सहज थिएन । मनाङबाट थोरङ्लापास हुँदै मुक्तिनाथ निस्कने पदयात्री मात्रै त्यतिखेरका पर्यटक थिए । विस्तारै आन्तरिक पर्यटकको संख्यामा वृद्धि हुन थाल्यो । सन् १९९५ मा १५ हजार ३ सय ९४ विदेशी पर्यटक मुस्ताङ भित्रिए । मुक्तिनाथमा धार्मिक पर्यटक बढ्न थाले । हिन्दु र बौद्ध धर्मावलम्बीको साझा तीर्थस्थल भएकाले पनि तीर्थयात्रीको संख्यामा वृद्धि हुँदै गयो । पछिल्ला वर्षमा भारतीय तीर्थयात्री बढेका हुन् । करिब ५० वर्षअघि मुक्तिनाथमा होटल थिएन । पुराङ गाउँ स्थानीयको बासस्थल थियो । फाट्टफुट्ट पर्यटक आउन थालेपछि स्थानीय रानीपौवामा सरे । मुक्तिनाथ क्षेत्रमा पहिलो होटल खोल्ने छिरिङ ठकुरी हुन् । उनले रानीपौवामा सामान्य चियापसल खोलेर बसेका थिए । एक दिन विदेशी आएर ‘नर्थ पोल’ नामकरण गरिदिए । हाल उनको नाति पुस्ताले नर्थ पोल होटल सञ्चालन गरिरहेका छन् । रानीपौवामा हाल १ सय ३० घरधुरी छन् । सामान्य र सुविधासम्पन्न गरी २५ होटल छन् । यी होटलले दैनिक १ हजार पर्यटक थेग्न सक्छन् ।

बारागुङ गाउँपालिकामा पर्ने मुक्तिनाथ मन्दिर समुन्द्र सतहदेखि ३ हजार ७ सय १० मिटरको उचाइमा छ । मन्दिरलाई हिन्दूले मुक्ति क्षेत्र तथा बौद्धमार्गीले तिब्बती भाषामा छुमिङ ग्यात्सा (सय पानी) भन्दछन् । तिब्बती बौद्धमार्गीका २४ तान्त्रिक स्थानमध्ये छुमिङ ग्यात्सा पनि एक हो । मुक्तिनाथ वैष्णव सम्प्रदायको पनि प्रमुख मन्दिरमध्ये पर्दछ । हिन्दूले चार धाम पुगे पनि मुक्तिनाथ नआई दर्शन पूरा नहुने धार्मिक मान्यता भएकाले पनि अधिकांश भारतीय तीर्थयात्री आउने क्रम बढ्दो छ ।


मुस्ताङको रानीपौवा बजारबाट मुक्तिनाथ मन्दिरतर्फ घोडा चढेर जाँदै भारतीय पर्यटक ।

प्रकाशित : जेष्ठ १, २०७५ ०९:४१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

मुग्लिन पुल निर्माणमा ढिलाइ

प्रकाश बराल

मुग्लिन (तनहुँ) — पृथ्वी राजमार्गको मुग्लिङ र तनहुँ जोडिने त्रिशूली नदिमाथि निर्माणाधीन ‘आर्क आरसीसी’ पुलको काम निर्धारित समयमा नसकिने भएको छ । भौगोलिक कठिनाइ, मुग्लिन–नारायणगढ सडकबाट सामग्री ढुवानीलगायतका समस्याले तोकिएको मितिभन्दा एक वर्ष ढिला हुने निर्माण कम्पनीले जनाएको छ ।

पृथ्वी राजमार्गमा पर्ने त्रिशूली नदीमाथि निर्माणाधीन मुग्लिन पुल । तस्बिर : कान्तिपुर

हाल सञ्चालनमा रहेको पुरानो पुल जीर्ण भएपछि गत असोज मसान्तमा सम्पन्न हुने लक्ष्यका साथ नयाँ पुलको निर्माण थालिएको थियो । तोकिएको समयमा नसकेपछि गत फागुन मसान्तसम्ममा पूरा गर्ने ठेकेदार कम्पनीले दाबी गरेको थियो । ‘काम गर्दागर्दै ढिला भएको हो,’ ठेकेदार मोती शर्माले भने, ‘कहिले वर्षातको समस्या, कहिले कामदारको समस्याले ढिला भयो, काम छिटै सक्ने योजनामा छौं ।’ पानीको सतह कम छँदै ढलानको काम गर्ने योजना रहेको उनले बताए । निर्माणाधीन ‘आर्क’ को काम पूरा भएर ढलानका लागि तयारी भएको छ । ‘सबै काम सकेर सञ्चालनमा आउन ढिलोमा अझै एक वर्ष लाग्छ,’ उनले भने ।

निर्माणको जिम्मा लिएको एडभेन्चर कन्स्ट्रक्सन कम्पनीले भौगोलिक कठिनाइ, मुग्लिन–नारायणगढतर्फको सडकबाट समयमा सामग्री ढुवानीमा समस्यालगायत कारण निर्माणमा ढिलाइ भएको जनाएको छ । डिजाइनअनुसार स्टिलको आर्क निर्माण गरेपछि त्यसमाथि ढलान गरिने भएकाले लामो समय पुल टिकाउ हुने दाबी निर्माण कम्पनीको छ । यसअघि पर्वत र बागलुङ जोड्ने मालढुंगाको कालीगण्डकी पुल पनि त्यस्तै प्रकारको बनेको थियो ।

मुग्लिनमा पानीको सतहदेखि सय मिटरभन्दा अग्लो र १ सय ६० मिटर लम्बाइको पुल बनेपछि हालको जीर्ण पुललाई विस्थापित गरिने सडक डिभिजन कार्यालय दमौलीका प्रमुख भानु जोशीले बताए । ‘हलुका सवारीका लागि चले पनि गह्रौं सवारीका लागि जोखिम भएकाले त्यसको विकल्प र पृथ्वी राजमार्गको मेरुदण्ड बन्नेछ,’ उनले भने, ‘यो पुलले राष्ट्रिय राजमार्गको सुरक्षा चासोमा पनि कमी गराउनेछ ।’ वर्षातको समय, दसैं–तिहारलगायतका चाडपर्वमा सवारी आवागमनको चाप बढ्ने भएकाले मुग्लिन पुलमा राष्ट्रिय तहबाटै सुरक्षा चासो बढ्ने गरेको छ । लागत ११ करोड रुपैयाँ रहेको ‘आर्क आरसीसी’ बन्ने यो पुल ११ मिटर चौडा, १ सय ६० मिटर लम्बाइको हुनेछ । पुल सञ्चालनका लागि तनहुँ र चितवनतर्फको सडक अझै चौडा र मोड फराकिलो पार्नु पर्नेछ । दुवैतर्फ पैदल यात्री हिँड्ने फुटपाथ पनि बनाउने डिनाइनमा छ । इलाका प्रहरी कार्यालय आँबुखैरेनीका अनुसार मुग्लिनको पुल भएर दैनिक ३ हजार सवारीसाधन ओहोरदोहोर गर्छन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ १, २०७५ ०९:३९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT