क्रसर उद्योग मापदण्डविपरीत

प्रताप रानामगर

दमौली — तनहुँका एक दर्जन क्रसर उद्योग मापदण्डविपरीत सञ्चालन भइरहेका छन् । जिल्ला घरेलु तथा उद्योग कार्यालयले प्रशासनलाई पठाइएको विवरणमा यो उल्लेख गरेको हो ।

नगरपालिका क्षेत्रमा रोडा, ढुंगा उद्योग स्थापना गर्न नपाइने भए पनि अधिकांशले मापदण्डविपरीत काम गरिरहेको विवरणमा छ ।

पृथ्वी राजमार्ग छेउमा शुक्लागण्डकी २ को खनाल गिटी बालुवा उद्योग, यसो शान्ति कंक्रिट स्टोन, सिद्धेश्वर एग्रिगेट एन्ड कंक्रिट ब्लक उद्योग, हारती एग्रिगेट इन्ड्रस्ट्रिज मापदण्डविपरीत सञ्चालनमा रहेको जिल्ला घरेलु तथा साना उद्योग तनहुँले जनाएको छ । त्यसैगरी क्वालिटी ग्रिट एन्ड क्रसर उद्योग क्रसर, महालक्ष्मी एग्रिगेट इन्ड्रस्ट्रिज, शुक्लागण्डकी ७ को शिवशक्ति ढुंगा, बालुवा क्रसर उद्योग र वडा ६ को थापा एग्रिगेट उद्योग पनि मापदण्डविपरीत सञ्चालनमा छन् ।

म्याग्दे गाउँपालिका ४ को सेतीदोभान ब्लक एण्ड एग्रिगेट उद्योग र ५ को ढोरवाराही एग्रिगेट इन्ड्रस्ट्रिज पनि मापदण्ड विपरीत छन् । आबुखैरेनी गाउँपालिका २ को छिम्केश्वरी रोडाढुंगा उद्योग र ३ को एसजी रोडाढुंगा उद्योग पनि मापदण्डविपरीत सञ्चालनमा रहेको जिल्ला घरेलु तथा उद्योगका प्रमुख रामबहादुर रानाले बताए । ‘घरेलु तथा उद्योगमा दर्ता गरिए पनि परिमार्जित सर्त तथा मापदण्डअनुसारका छैनन््,’ उनले भने, ‘क्रसर उद्योगको विवरण प्रशासन कार्यालयमा पठाइएका छौं ।’ शुक्लागण्डकीकै अरू दुई क्रसर दर्ता नै नभई सञ्चालनमा रहेको उनले बताए ।

जिल्लामा सञ्चालित रोडा, ढुंगा तथा क्रसर उद्योगको विवरण प्रशासन कार्यालयमा झिकाइएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी भरतकुमार शर्माले बताए । ‘विवरणलाई सूक्ष्म ढंगले अध्ययन गर्छौं,’ उनले भने, ‘मापदण्डविपरीत भेटिएकालाई प्रचलित कानुनअनुसार कारबाही हुन्छ ।’ स्थलगत अनुगमनको तयारी भइरहेको उनले बताए ।

सर्वोच्च अदालतको २०६७ साउन २१ को आदेश तथा वातावरण मन्त्रालयको ०६७ भदौ २३ को निर्णय र मन्त्रिपरिषदको ०७० भदौ १७ को निर्णय बमोजिमको मापदण्ड तथा शर्तको कार्यान्वयनअनुसार तनहुँमा सञ्चालित सबै क्रसर उद्योग मापदण्डविपरीत देखिएका हुन् । मापदण्डमा क्रसर उद्योग सञ्चालन गर्दा प्रारम्भिक वातावरण परीक्षण (आईईई) प्रतिवेदनमा उल्लेखित सबै बुँदा अनिवार्य पालना गर्नुपर्ने, क्रसर मेसिनका लागि सेड राख्नुपर्ने, बफर जोनमा वृक्षरोपण गर्नुपर्ने र घनाबस्तीबाट कम्तीमा २ किलोमिटर पर उद्योग स्थापना गर्नुपर्ने हुन्छ । तर, उद्योगहरूले वातावरणीय मापदण्डको पालना गरेका छैनन् ।

यसैगरी क्रसर मेसिन राखिएको स्थानबाट कम्तीमा सय फिटको रेडियसको जग्गा उद्योगले प्रयोग गर्ने व्यवस्था गर्नुपर्ने र यसका लागि नापी कार्यालयबाट प्रमाणित नक्सामा २ सय फिट लम्बाइ र २ सय फिट चौडाइका एउटै चक्लाको जग्गा हुनुपर्ने उल्लेख छ । नियमन गर्ने निकायको निष्क्रियताको फाइदा क्रसर उद्योगले लिएका हुन् । क्रसर उद्योगहरू लामो समयदेखि सञ्चालनमा रहे पनि सरकारी अधिकारीले स्थलगत अनुगमनसमेत गरेका छैनन् । रोडा, ढुंगा उद्योग सडक, खोलाको किनाराबाट ५ सय मिटर पर, शिक्षण संस्था, स्वास्थ्य संस्था, सांस्कृतिक र पुरातात्त्विक महत्त्वका स्थान, सुरक्षा निकाय, निकुञ्ज र आरक्षण, घनाबस्तीबाट २ किमिभन्दा पर हुनपर्ने प्रावधान छ । अधिकांश खोला किनारमै छन् । नजिकै घनाबस्ती छन् ।

पक्की पुलबाट ५ सय मिटर, हाइटेन्सन लाइनबाट सय मिटर र अन्तर्राष्ट्रिय सीमाबाट एक किलोमिटर टाढा हुनुपर्ने मापदण्डमा उल्लेख छ । छरछिमेकलाई बाधा नपुर्‍याई उद्योग सञ्चालन गर्नुपर्ने, सञ्चालन गर्दा उद्योगमा भइरहेको काम कारबाहीलाई मुख्य सडकबाट नदेखिने हुनुपर्ने, धूलोलाई बाहिर निस्कन नदिन उद्योग चल्दा पानी छर्की नियन्त्रण गर्ने प्रविधि जडान हुनुपर्ने र वायु एवं ध्वनि प्रदूषणको सम्बन्धमा राष्ट्रिय गुणस्तर तयार भएपछि उक्त गुणस्तरअनुसार प्रदूषण नियन्त्रण गर्नुपर्ने उल्लेख भए पनि यहाँ सञ्चालित उद्योगले कार्यान्वयन गरेको अवस्था छैन ।

Yamaha

प्रकाशित : जेष्ठ ३०, २०७५ ११:५८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पेट्रोलियम पदार्थको कृत्रिम अभाव

कान्तिपुर संवाददाता

जनकपुर — नेपाल आयल निगम, पेट्रोलियम डिलर्स एसोसिएसन र ट्यांकर व्यवसायी संघकै मिलेमतोमा ३ जिल्लामा पेट्रोलियम पदार्थको कृत्रिम अभाव गर्ने ५ जनालाई पक्राउ गरेर धनुषा प्रहरीले मुद्दा चलाएको छ ।

पेट्रोलियम पदार्थ ढुवानी गर्ने ट्यांकरमा सिन्डिकेट र चक्रीय प्रणाली लागू गरेर निगमको महेन्द्रनगर डिपो, जनकपुर पेट्रोलियम डिलर्स एसोसिएसन र ट्यांकर व्यवसायीले धनुषा, महोत्तरी र सिन्धुलीमा सातादेखि पेट्रोलियम पदार्थको कृत्रिम अभाव सृजना गरेका छन् । जानीजानी पेट्रोलियम पदार्थको अभाव सृजना गरेको आरोपमा धनुषा प्रहरीले निगमको महेन्द्रनगर डिपोका प्रमुख मोहनकुमार साह, एसोसिएसन जनकपुरका अध्यक्ष विष्णुदेव साह र व्यवसायी संघका अध्यक्ष किशुनदेव साहलाई सोमबार पक्राउ गरेको छ ।

पेट्रोल पम्पका दुई जना कर्मचारीलाई समेत प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ । धनुषा प्रहरीका एसपी गोविन्द थपलियाले पेट्रोलियम पदार्थको कृत्रिम अभाव र कालोबजारी गरेको अभियोगमा उनीहरूलाई पक्राउ गरिएको बताए । धनुषा प्रहरीले जनकपुरको पेट्रोल पम्पमा प्रहरी परिचालन गरेर पेट्रोलियम पदार्थको बिक्री–वितरण सहज बनाउने प्रयास गरिरहेको एसपी थपलियाको दाबी छ । पक्राउ परेका पाँचै जनालाई जिल्ला प्रहरी कार्यालय धनुषाले ठगी र कालोबजारीमा मंगलबार मुद्दा चलाएको हो । ‘पेट्रोलियम पदार्थको कृत्रिम अभाव र कालोबजारीमा पक्राउ परेका सबैको संलग्नता देखिएको छ,’ थपलियाले भने, ‘लामो समयदेखि निगम, एसोसिएसन र व्यवसायीको मिलेमतोमा यहाँ पेट्रोलियम पदार्थको कालोबजारी भइरहेको अनुसन्धानमा देखिएको छ ।’ डिलर्स एसोसिएसनका अध्यक्ष विष्णुदेव र टंयाकर व्यवसायी संघका अध्यक्ष किशुनदेव दाजुभाइ हुन् । धनुषाको सखुवा महेन्द्रनगरमा रहेको नेपाल आयल निगमको डिपोले भारतको बरौनीबाट पेट्रोलियम पदार्थ ढुवानी गरेर धनुषा, महोत्तरी र सिन्धुलीमा बिक्री–वितरण गरिरहेको छ । बरौनीबाट निगमको महेन्द्रनगर डिपोमा खन्याइने पेट्रोलियम पदार्थ ट्यांकरमा लोड गरेर धनुषा, महोत्तरी र सिन्धुलीको पेट्रोल पम्पमा पुर्‍याइन्छ । निगम, डिलर्स एसोसिएसन र ट्यांकर व्यवसायीबीच डिपोबाट पेट्रोलियम पदार्थ लोड गर्ने ट्यांकरको पालोको विषयमा विवाद छ ।

पेट्रोलियम व्यवसायी र ट्यांकर व्यवसायी धेरैजसो एकै जना भएकाले उनीहरूले आफ्नो पेट्रोल पम्पमा आफ्नै ट्यांकरमा पेट्रोलियम पदार्थ लैजान खोज्नु र निगमले त्यसो गर्न नदिएपछि विवाद बढेको हो । धनुषा प्रहरीले पेट्रोलियम पदार्थको कृत्रिम अभाव सृजना गर्ने जनकपुरका ३ वटा पेट्रोल पम्पका सिलबन्दी गरेको छ ।

जिरोमाइलको भी आयल, मुजेलियाको बाबा आयल र जनकपुर डिजल सेन्टरमा सिलबन्दी गरेको धनुषा प्रहरीले जनाएको छ । प्रहरीले पम्पमा रहेको पेट्रोलियम पदार्थको मौज्दात समेत संकलन गरेको छ । धनुषा, महोत्तरी र सिन्धुलीमा दैनिक २ लाख ५० हजार डिजेल १ लाख लिटर पेट्रोल खपत हुन्छ ।

बजारमा पेट्रोलियम पदार्थको आपूर्ति सहज बनाउन शनिबार भएको सहमति निगम, पेट्रोलियम एसोसिएसन र ट्यांकर व्यवसायीले अटेरी गरेपछि प्रहरीले उनीहरूलाई नियन्त्रणमा लिएको थियो । जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा भएको छलफलमा पेट्रोलियम पदार्थ आपूर्तिसँग सम्बन्धित यी तीनै निकायले बिक्री–वितरण सहज तुल्याउने प्रतिबद्धता जनाएका थिए ।

जनकपुरमा रहेका वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री मातृका यादव चढेको गाडीले भी आयलमा तेल हाल्न खोज्दा नपाएपछि प्रहरी बोलाएर सिलबन्दी गराइएको थियो । मन्त्री यादवकै निर्देशनमा धनुषा प्रहरीले पेट्रोलियम पदार्थको कृत्रिम अभाव र कालोबजारी गर्नेलाई पक्राउ गरेर मुद्दा चलाइएको छ ।

पेट्रोलियम पदार्थको आपूर्ति सहज नहुँदा बजारमा हाहाकार छ । बिक्री–वितरण भइरहेको केही पेट्रोल पम्पमा उपभोक्ताको लामो लाम छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३०, २०७५ ११:५५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT