रेमिटेन्सको महँगो मूल्य

महिनामा एउटा शव आउँदै
घनश्याम खडका

म्याग्दी — धन कमाउन कतार र मलेसिया पुगेका तीन भाई छोराको शव बाकसमा फर्केपछि धनबहादुर र लीलावती रोका सहाराविहीन भएका छन् ।मालिका गाउँपालिका २ रुमवेलीका ७० र ६५ वर्षका यी दम्पतीका छोरा जेठा तमबहादुर, माइला भक्तबहादुर र कान्छा धर्मलालको परदेसमा मृत्यु भएको हो ।

२०६४ मा माइला भक्तबहादुरको कतारमा मृत्यु भएको थियो । त्यसको १८ महिनापछि मलेसियामा जेठा छोरा तमबहादुरको मृत्यु भयो । मलेसिया पुगेका कान्छा धर्मलाल गत चैत १० मा मलेसियामा सुरक्षा ड्युटीका क्रममा मृत फेला परेका थिए ।

त्यसैगरी, मालिका रुमका बुद्धिबहादुर परियार पनि २०७४ चैत १२ मा मलेसियामा दिवंगत भए । धन कमाउन मलेसियामा पुगेका उनी ड्युटीबाट फर्केर सुतेको सुत्यै शव भएर काठको बाकसमा घर फर्किए । घरमा उनका वृद्ध आमाबाबु, श्रीमती र नाबालिका छोरी छन् । ५ वर्षदेखि मलेसियामा कार्यरत रहे पनि पर्याप्त कमाउन नसकेका परियारको शव नेपाल ल्याउन मोना मलेसियाले र काठमाडौंदेखि घरसम्म पुर्‍याउने तथा किरियाखर्चको व्यवस्था मालिका गाउँपालिकाले गरेको थियो । ‘त्यही दिन ड्युटीबाट फर्केपछि राति ९ बजेतिर फोन गरेर दसैंमा आउँछु, सुटकेस बोक्न तिमी तल दरबाङसम्म आउनुपर्छ भन्नुभएको थियो,’ श्रीमती पवित्रा परियारले भन्छिन्, ‘आफ्नोभन्दा रोगी सासूससुरा र छोरी पाल्ने चिन्ताले सताएको छ ।’

सात वर्षदेखि कतारमा कार्यरत बेनी ९ घतानका चित्रबहादुर खत्री गत वैशाख २५ मा सडक दुर्घटनामा परे । पैदल हिँडेका बेला गाडीले ठक्कर दिएपछि गम्भीर घाइते भएका उनको स्थानीय अस्पतालमा उपचारका क्रममा मृत्यु भयो । म्याग्दी प्रवासी नेपाली संघ (मोना) कतारले सहयोग गरेपछि उनको शव बाकसमा नेपाल आइपुग्यो । खत्रीको घरमा श्रीमती र छोराछोरी छन् ।

धन कमाउन विदेशी भूमिमा पुग्ने पुरुष मात्र होइन, महिला पनि उत्तिकै छन् । विदेशबाट महिलाको पनि शव काठका बाकसमा घर फर्किएका घटना छन् । ६ वर्षदेखि हङकङमा कार्यरत मंगला गाउँपालिका २ सल्यानकी २५ वर्षीया गीता बोहरा क्षत्रीको जेठ ११ मा मृत्यु भयो । उनी एक वर्षदेखि स्तन क्यान्सरबाट पीडित थिइन् । दुई साताअघि घतानको अर्मन छिस्वाङका थमबहादुर थापाको दक्षिण कोरियामा मृत्यु भयो । गत वैशाखयता हालसम्म प्रवासमा रहेका चारजना म्याग्देलीको मृत्यु भएको छ ।

गत साउन महिनायता साबिक देवीस्थान ८ का लालीप्रसाद पुनको साउदीमा, मराङ ८ का दलमन रोकाको दुबईमा, भगवतीका शिवकुमार कार्कीको दक्षिण कोरियामा, घार ४ का दिलबहादुर पुन र घतानका सुरवीर दर्जीको पनि साउदी अरबमा मृत्यु भएको थियो । जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट विदेशमा मृत्यु भएका व्यक्ति तथा परिवारको क्षतिपूर्ति रकम लिनेको विवरणअनुसार चालु आर्थिक वर्षको १० महिनामा १० जनाको विदेशमा मृत्यु भएको छ ।

‘परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत मृतक कार्यरत कम्पनीमा बाँकी रहेको तलब र अन्य सुविधा मात्र प्रशासनमा अभिलेख रहन्छ । बिमा रकम र कम्पनीबाट कुनै रकम नपाउने व्यक्तिको अभिलेख हुँदैन,’ जिल्ला प्रशासनका लेखापाल विष्णुप्रसाद शर्माले भने, ‘कम्पनीमा रहलपहल रकम आउने हो । कसैकसैको अलि ठूलो परिमाणमा क्षतिपूर्ति आउँछ । धेरैका परिवारलाई हामीले खोजेर क्षतिपूर्ति रकम दिने गरेका छौं ।’

प्रशासनको रेकर्ड अनुसार गत वर्ष मुदीका केशव तिलिजाको कुवेतमा, भकिम्लीका चन्द्रबहादुर घर्तीको कतारमा, दानाका सुरेश पुर्जा, भगवतीका बिलबहादुर दमै, मुनाका यामबहादुर पुन र रत्नेचौरका नारायण थापाको साउदी अरबमा मृत्यु भएको थियो । म्याग्दी प्रवासी संघ मोनाको अभिलेखअनुसार महिनामा एकजना म्याग्देलीको विदेशमा मृत्यु भई बाकसमा शव आउने गरेको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३०, २०७५ १२:०१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

१६ विद्यालयको तह घट्यो

हरि गौतम

रुकुम पश्चिम — मुसीकोट नगरपालिकाले विद्यालयको तह घटाएको छ । चालू शैक्षिक सत्रमा घटाइएकै कक्षाअनुसार पठनपाठन सुरु भएको छ । १६ मध्ये तीन विद्यालयमा बालविकासको कक्षामात्रै सञ्चालन गरिनेछ ।

नगरपालिकाका अनुसार वडा ४ को भगवती आधारभूत विद्यालय कोटचौतारा, ५ को आधारभूत विद्यालय डाङडुङगे र ज्ञानकुञ्ज आधारभूत विद्यालय मुसिकोट नगरपालिका १४, झिमडाँडामा अब बालविकास कक्षाको मात्रै पठनपाठन हुनेछ । जेठ २२ को नगर कार्यपालिकाको बैठकबाट १६ विद्यालयको तह घटाउने निर्णय गरेको थियो । चालु शैक्षिक सत्रमा एक जना पनि विद्यार्थी भर्ना नभएका यी विद्यालयमा बाल विकासको कक्षा मात्रै सञ्चालन गर्न अनुमति दिने निर्णय भएको नगर कार्यपालिकाले जनाएको छ ।


नगर शिक्षा अधिकृत विनाराम खड्काले साविकका प्राथमिक विद्यालयहरूको मात्रै तह घटाइएको बताए । ५ कक्षासम्म पठनपाठन भइरहका तीन विद्यालयको बालविकास मात्रै राखिएको र ५ कक्षासम्म पठनपाठन गराइरहेका १३ विद्यालयलाई अब ३ कक्षासम्मको पठनपाठन हुने खड्काले बताए । एउटा विद्यालयको अर्को विद्यालयमा समायोजन नगरिए पनि कक्षा घटाइएको छ । निमाविसम्म पठनपाठन गराइरहेका एकदेखि अर्को विद्यालयको दूरी टाढा भएकाले त्यो सम्भव नभएको बताइएको छ ।


विद्यालय समायोजनसँगै नगरपालिकाले लामो समयदेखि हुन नसकेको शिक्षक दरबन्दी मिलान पनि गरेको छ । नगरपालिकामा रहेका ५५ विद्यालयमा न्यूनतम दरबन्दी उपलब्ध हुने गरी मिलान गरिएको अधिकृत खड्काले बताए । ‘बढी भएका शिक्षकहरू नभएका ठाउँमा पठाइएको छ,’ उनले भने, ‘अपुग शिक्षक नगरपालिकाबाट नियुक्त गरी अब हरेक विद्यालयमा न्यूनतम दरबन्दी हुनेछन् ।’ उनका अनुसार १६ शिक्षक सरुवा गरी दरबन्दी मिलान गरिएको छ । मावि २, निमावि ३ र प्रावि तहका ११ शिक्षकलाई शिक्षक/दरबन्दी नभएको ठाउँमा सरुवा गरिएको हो । दरबन्दी मिलान गरेर पनि न्यूनतम दरबन्दी पूर्तिका लागि नगरपालिकाले १ सय ९ शिक्षक नियुक्त गर्नेछ । दरबन्दी मिलानका लागि विभिन्न तीन तहमा अपुग शिक्षक नियुक्त गरी विद्यालयमा पठाउनेछ । जसका लागि प्राथमिकमा ६५, निमाविमा १४, माविमा २६ र उच्च माविमा ४ शिक्षक नगरपालिकाले नियुक्त गर्नेछ ।


शिक्षालाई गुणस्तर बनाउने प्रयासस्वरूप विद्यालय समायोजन तथा दरबन्दी मिलानको निर्णय भएको नगर शिक्षा समिति अध्यक्षसमेत रहेका नगर प्रमुख देवीलाल गौतमले बताए । ‘नगर कार्यपालिकामा प्राप्त प्रतिवेदन र सुझावका आधारमा कार्यपालिकाले निर्णय गरेको छ,’ प्रमुख गौतमले भने, ‘निर्णय कार्यान्वयनका लागि शिक्षा शाखा तथा सम्बन्धित सबै विद्यालयलाई भनिसकिएको छ ।’ विद्यालयमा शिक्षकै नभएर गुणस्तरीयता कायम हुन नसक्ने भएकाले पनि दरबन्दी मिलान र नियुक्ति प्राथमिकतामा परेको उनको भनाइ छ ।


विद्यार्थी नभएपछि सरुवा तयारी
विद्यार्थी नै नभएका विद्यालयका शिक्षकलाई सरुवाको माग गर्न अनुरोध गरिएको छ । नगर शिक्षा शाखाले वडा ४ को भगवती आधारभूत विद्यालय कोटचौतारा, ५ को आधारभूत विद्यालय डाङडुङ्गेका ६ शिक्षकलाई सरुवा हुन चाहेको विद्यालयको प्राथमिकीकरण गरी निवेदन दिन भनेको छ ।


माथिका दुईसहित ज्ञानकुञ्ज आधारभूत विद्यालय मुसिकोट नगरपालिका १४, झिमडाँडाले अब बाल विकासको कक्षा मात्रै सञ्चालन गर्नेछन् । कोटचौतारा र डाङडुङगेका ३/३ शिक्षकलाई सरुवाका लागि निवेदन दिन भनेको हो भने झिमडाँडामा कुनै दरबन्दी नै थिएन । ‘बालविकास मात्रै पठनपाठनको निर्णय भएका ३ मध्ये चौतारा र डाङडुङ्गेकाका शिक्षकलाई सरुवाका लागि निवेदन भनिएको छ,’ उनले भने, ‘झिमडाँडामा कुनै पनि दरबन्दीका शिक्षक नहुँदा त्यस विषयमा कुनै निर्णय नै भएन ।’

प्रकाशित : जेष्ठ ३०, २०७५ ११:५८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्