पानीपुरीले घरबार

सानो पुँजीको व्यापार भए पनि लगन र इमानदारीका साथ काम गर्दा घरव्यवहार चलाउन विदेश जानु पर्दैन
विना थापा

कास्की —  महानगरपालिकाले सडकमा ठेला र डोकोमा व्यापार गर्न दिइँदैन । भेटिहाले नगर रक्षकले सामान जफत गर्छन् । तर, फुटपाथमा गरिने व्यापार घटेको छैन । सडकमा केही वर्ष व्यापार गरेकाहरू कतिपय सटरमा व्यवस्थित भएर सरेका पनि छन् ।

पोखरामा पानीपुरी र चटपटको व्यापार गर्ने दर्जनौं महिलामध्येकी ३० वर्षीया अमृता राई पनि एक हुन् । रोजगारीको खोजीमा उनी मकवानपुरबाट दशकअघि आइपुगेकी थिइन् । सुरु–सुरुमा ज्यामी काम गरिन् । यतै बिहे गरिन् । छोरी जन्मिएपछि गिटी, ढुंगा र सिमेन्ट मसला बोक्ने कामको साटो सानो पुँजीले हुने व्यापार गर्न मन लाग्यो । ‘१२ सयले चटपट र पानीपुरीको व्यापार थालेको,’ उनले भनिन्, ‘गर्दै जाँदा पछि ५ हजारमा ठेला किनें, अनि अलि सजिलो भयो ।’


आफूले व्यापार गर्दा उनलाई घर चलाउन सजिलो मात्रै भएन, बचत पनि गर्न सक्ने भइन् । ‘मकवानपुरमा भएका घरपरिवारलाई खाने–बस्ने व्यवस्था मिलाएकी छु,’ उनले भनिन्, ‘मेरा तीनवटा छोरा सासूससुरासँगै मकवानपुरमा छन्, लाउनखान पढाइलेखाइमा कुनै कमी हुन दिएकी छैन ।’ छोरीसँगै पोखरा बसेकी अमृताका श्रीमान् यतिबेला जिपमा काम गर्छन् । जिप अमृताकै पौरखले जोडेको हो । ‘गाउँतिर कच्ची बाटोमा गुड्ने गाडी किनेको । श्रीमान् त्यसैमा हिँड्छन्, ड्राइभर राखेको छ,’ उनले भनिन्, ‘पोखरामा साढे चार आना घडेरी पनि जोडेकी छु ।’ पानीपुरी र चटपटको व्यापारबाट उनले दिनमा हजार रुपैयाँ हाराहारी बचत गर्छिन् । व्यापार सानो पुँजीको भए पनि लगन र इमानदारीका साथ लागिपर्दा घरव्यवहार चलाउन विदेश जानु नपर्ने उनको अनुभव छ ।

Yamaha


स्याङ्जा घर भई पोखरा आएका भगवती रेग्मी र उनका श्रीमान् श्रीराम रेग्मीको अनुभव पनि अमृताभन्दा धेरै फरक छैन । उनीहरू पनि कामको खोजीमा महानगर आइपुगेका हुन् । सात वर्षदेखि पानीपुरी र चटपटको व्यापार गर्दै आएका उनीहरूको हाल पोखरामा आफ्नै पौरखले आर्जेको घर छ । ‘दुई हजारको सामान किनेर व्यापार गर्न थालेका हौं,’ भगवती भन्छिन्, ‘पछि विस्तारै एक/एकवटा ठेला लियौं ।’ बिहान सँगै निस्केर व्यापार गर्न फरक–फरक सडकमा जाने उनीहरू साँझ एकै समयजस्तो घर फिर्छन् । ‘यही व्यवसायबाट पोखरामा जग्गा किनेर घर बनाइयो,’ उनी भन्छिन्, ‘अहिले छोराले पनि ब्याचलर गरे, लाउनखान राम्रै छ । घरका सबैको आ–आफ्नो कमाइ छ ।’ दम्पती एउटै पेसामा रहँदा एक–अर्काको साह्रोगाह्रो बुझ्न सजिलो हुने अनुभव उनको छ । ‘दुवैजना मिलेर काम गरे घरझगडा हुँदैन,’ उनले भनिन्, ‘यसले जीवन सहज हुने रहेछ ।’


पोखरा महानगरमा पाँच सय हाराहारी पानीपुरी र चटपटको व्यापार गर्नेहरू छन् । महानगरपालिकाले खुला ठाउँमा गरिने खुद्रा व्यापारलाई निरुत्साहित गर्ने गरे पनि राई र रेग्मीजस्ता व्यवसायीको दैनिकी पानीपुरी र चटपटले नै धानेको छ ।

प्रकाशित : असार २, २०७५ १३:१९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

भूकम्पपीडितको गुनासो ‘अझै राहत पाएनौं’

विना थापा

कास्की — भूकम्पले घरमा क्षति पुर्‍याएको ३ वर्ष बित्दा पनि जिल्लाका केही वास्तविक पीडितले राहत पाएका छैनन् । पीडितले आफूहरूलाई पनि लाभग्राहीको सूचीमा पारेर राहत दिनुपर्ने माग गरेका छन् ।

भूकम्पले पूर्ण क्षति पुर्‍याएको पोखरा महानगरपालिका भलामस्थित एक घर । तस्बिर : विना

पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका २०, भलामकी ६० वर्षीया तुलसी भण्डारीले राहत नपाएको बताइन् । ‘घर भूकम्पले चिरिएको छ । कतिबेला भत्किने हो भन्ने त्रासमा छाैं,’ उनले भनिन्, ‘घरको अधिकांश भाग चर्किए पनि प्राविधिकले राम्रोसँग नहेरिदिएकाले राहत पाउने सूचीमा परिएन ।’ उनले आफ्नै क्षमताले नयाँ घर बनाउन र मर्मत पनि गर्न नसक्ने तर राहत सूचीमा नपरेकाले सरकारी अनुदान पनि नपाउने अवस्था रहेको बताइन् ।

घरमा प्राविधिक आए पनि पीडितमा नपारिएको भन्दै उनकी बुहारी विनीता गुनसो गर्छिन् । ‘तीन महिनाअघि वडा कार्यालयमा गुनासो फाराम भरेकी छु,’ उनले भनिन्, ‘केही हुन्छ कि भन्ने आशामा छांै ।’ कतिपय आफ्नोभन्दा कम क्षति भएकाले राजनीतिक पहुँचकै आधारमा राहत लिएको उनको भनाइ छ । पूर्ण रूपमा क्षति भएका पीडित अझै छुटेको स्थानीय रामबहादुर खत्री बताउँछन् ।

भलामकै गजेन्द्रप्रसाद शर्मा र मनबहादुर विकको घर पूर्ण क्षति भएकोमा उनीहरू पनि अनुदान पाउने सूचीमा नपरेको वडा कार्यालय नै स्वीकार्छ । वडाध्यक्ष सिम गुरुङले विगतमा भएको कमजोरीले थुप्रै वास्तविक पीडित छुटेको बताए । जिल्ला समन्वय समितिअन्तर्गत जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन एकाइका फोकल पर्सन अर्जुन न्यौपानेका अनुसार सर्भे गर्न जाँदा मान्छे नभेटाएको, कसैको अन्यत्र पनि बस्न लायकको घर रहेको तथा कम्प्युटरमा नम्बर टाइप गर्दा प्राविधिकका कारणले नम्बर जुध्न गएकाले पनि केही वास्तविक पीडितले राहत नपाएको बताए । छुट्नेहरूका लागि राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणले गुनासो फाराम खुलाएको थियो ।

तर समयावधि सकिए पनि धेरैजसो स्थानबाट नआइपुगेकाले त्यसको पर्खाइमा रहेको उनको भनाइ छ । ‘अब १० दिनभित्र महानगरभित्रका सबै वडा र गाउँपालिकामा दर्ता भएका गुनासा फाराम संकलन गरी प्रधिकरणमा पठाउने काम हुन्छ,’ उनले भने, ‘छलफल भएर आएपछि पुन: सर्भे गर्न पठाइनेछ ।’ उनका अनुसार लाभग्राही सूचीमा नपरेको गुनासो गर्नेमा महानगरभित्र १ हजार ५ सय १३, मादी गाउँपालिकामा ७ सय २०, रूपा गाउँपालिकामा ८ सय १०, अन्नपूर्ण गाउँपालिकामा २ सय १५ र माछापुच्छ्रेमा २ सय ७७ जना छन् । कसैले गलत विवरण दिएर अनुदानको किस्ता रकम लगेको पाइए फिर्ता हुने उनले बताए । कास्कीमा घर पूर्ण क्षति भएर ३ लाख रुपैयाँ अनुदान पाउनेहरू ६ हजार २६ लाभग्राही र आंशिक क्षति भएर १ लाख रुपैयाँ अनुदान (प्रवलीकरण लाभग्राही) २ सय ४३ जना छन् । जसमध्ये अहिलेसम्म ५ हजार १ सय ४३ लाभग्राहीले अनुदान सम्झौता गरी पहिलो किस्ताको ५० हजार रुपैयाँ लगिसकेका छन् । जग हालिसकेकाले भने दोस्रो किस्ता असार मसान्तसम्म पाउनेछन् ।

ढोकानिर चर्किएको भाग।

प्रकाशित : जेष्ठ १२, २०७५ ०९:२६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT