फुटपाथ व्यापारले हैरानी

विना थापा

कास्की — पोखरामा फुटपाथ ढाकेर गर्ने व्यापार चलिरहेको छ । उपमहानगरपालिकाले ठेला, डोको र क्रेटमुक्त नगर घोषणा गरेको ६ वर्ष विते पनि यो क्रम अझै रोकिएको छैन । नगरले घोषणालगत्तै फुटपाथमा व्यापार गर्ने १ हजार ४६ जनालाई छुट्टै स्थान दिएर व्यवस्थित गरेको थियो ।

पोखरा चिप्लेढुंगाको फुटपाथ व्यापार । तस्बिर : विना थापा । कान्तिपुर

केही समय फुटपाथमा हुने व्यापार रोकिएको थियो । पछि विस्तारै फुटपाथ ढाकेर व्यापार चल्न थाल्यो । महानगर पोखराको बजार क्षेत्रमा सानो पुँजी भएकाले झट्ट गर्ने कुनै व्यवसाय रोजे भने सडकमा डोको, क्रेट वा ठेला लिएर बसेका भेटिन्छन् । गाडी लिएर जब महानगरपालिकाका नगररक्षकको हूल आइपुग्छ, फुटपाथे व्यवसायीको भागाभाग सुरु हुन्छ । जसको सामान नगररक्षकले भेट्छन्, त्यो नियन्त्रणमा लिन्छन् ।

नगररक्षकको टोलीले लछारपछार पारेर सामान आफ्ना ट्रकमा हाल्छन् । २ हजारभन्दा बढी दामका सामान नगररक्षकले लगे भने फुटपाथे व्यवसायी पछि–पछि लागेर नगरपालिका पुग्छन् । जरिवानाको रकम बुझाएर सडकमा नबस्ने प्रतिबद्धता जनाउँदै आफ्ना सामान फिर्ता लैजान्छन् । थोरै दामका सामान भए सोधीखोजीका लागि नगरपालिका जाँदैनन् । अर्को डोको वा क्रेट खोज्छन् । फेरि व्यापारमै फर्कन्छन् । नगरपालिका र फुटपाथे व्यापारीबीच यो लुकामारी सधंैजसो चल्छ ।

महानगरपालिकाको गाडी कार्यालय समयमा बढी हिँड्ने भएकाले धेरैले समय छल्दै व्यापार साँझ–बिहान गर्छन् । ‘खोसेर लगिदिन्छन्, सामानको नाश हुन्छ,’ फुटपाथमा व्यापार गर्ने ललिता थापा भन्छिन्, ‘नगरपालिकाको गाडी परैबाट देखेपछि हल्ला सुरु हुन्छ ।

Yamaha


हामी ज।ता भेटिन्छ उतैका पसलमा पसेर लुक्छौं । गाडी गएपछि बस्छौं ।’ सानो पुँजीले सटर भाडामा लिएर पसल गर्न सम्भव नहुने भएकाले डोकोमा सामान राख्नु बाध्यता भएको उनको भनाइ छ । पोखरामा यतिबेला बाँसका टुसाको व्यापार हुने सिजन हो ।

चिप्लेढुंगा र महेन्द्रपुल आसपासका क्षेत्रमा फुटपाथमा टुसाका मुठा राखेर बेच्नेहरू बग्रेल्ती हुन्छन् । किनमेलका लागि महेन्द्रपुल आएका विमल पौडेल भन्छन् ‘बटुवालाई हिँड्नै अप्ठ्यारो पारेर गरिने व्यापारलाई निरुत्साहित गरेकै राम्रो ।’ तैपनि बारम्बार सामानको खोसाखेस देख्नुपर्दा भने उनीहरूका लागि नगरपालिकाले बेग्लै ठाउँ दिनुपर्ने सुझाव उनको छ । ‘सफा र सभ्य सहर हुनका लागि सरकारले मात्रै काम गरेर हुने होइन,’ उनले भने, ‘विकल्प दिने, विकल्प दिँदा पनि फुटपाथ ढाक्नेहरू घटदैनन् भने कडा जरिवाना र कारबाही गर्नु ठीक हुन्छ ।’

पोखरा उद्योग वाणिज्य महासंघ पनि नगरपालिकाको पक्षमा छ । फुटपाथमा व्यापार निषेध गर्नुपर्छ भन्नेमा व्यापारीका नेताहरू पनि एकमत छन् । महानगरका अल्पकालीन व्यवसाय रोज्नेहरू नै फुटपाथमा सामान लिएर बस्छन् । यसरी बस्नेहरू आफ्नो पुँजी बढाउँदै जाँदा सटर लिएरै कुनै खास स्थानमा सर्छन् ।

महानगरपालिकाले फुटपाथमा बाधा पर्ने गरी कुनै पनि समय डोको, क्रेट र ठेला राखेर व्यापार गर्न नपाइने जनाएको छ । ‘जनशक्ति अभावले हामीले अनुगमन बिहान–बेलुकी गर्न अलि गाह्रो भएको हो,’ महानगरपालिकाको विपत् व्यवस्थापन तथा सुरक्षा महाशाखा प्रमुख वसन्त चालिसेले भने, ‘फुटपाथमा बाधा पर्ने केही पनि कुनै पनि बेला गर्न पाइँदैन । गर्नेलाई कारबाही हुन्छ ।’ बारम्बार सामान जफत र जरिबानाको कारबाही हुने क्रम जारी रहेको उनले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण १४, २०७५ ०९:२५
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

लस्तीखोला नियन्त्रण गर्न बजेट माग

लस्तीखोलाले पुरानो धार बदलेर बस्तीमै पसेकाले तत्काल संरक्षण नगरे थप क्षति हुने
अगन्धर तिवारी

पर्वत — जलजला गाउँपालिका ७ र ८ हुँदै बग्ने लस्तीखोलाको कटान नियन्त्रण गर्न प्राविधिक टोलीले बजेट माग गरेको छ । साउन १ मा आएको बाढीले बस्ती नै विस्थापित गरेपछि टोलीले खोला नियन्त्रण तत्कालै गर्नुपर्ने भन्दै ४ करोड रुपैयाँको बजेट माग गरेको हो ।

पर्वतको जलजला गाउँपालिका ८ र ७ को सिमानामा पर्ने लस्तीखोलाले कटान गरेपछि भत्किन लागेका घर । तस्बिर : अगन्धर तिवारी । कान्तिपुर

लस्तीखोलामा आएको बाढी र सँगैको पहिरोले स्थानीय बजार र आसपासको बस्ती कटान गरेपछि जिल्ला विपत् व्यवस्थापन समितिले प्राविधिक टोली खटाएको थियो । विषयगत कार्यालयको प्राविधिक टोलीको निष्कर्षअनुसार लस्तीखोला नियन्त्रणका लागि ३ करोड ५० लाख रुपैयाँ माग गरेको छ ।

त्यस्तै बाढीपहिरोले क्षति पुर्‍याएको खानेपानी मर्मतका लागि ८ लाख र सिँचाइ मर्मतका लागि ३१ लाखको स्टिमेट तयार भएको जिल्ला प्रशासन कार्यालयले जनाएको छ । लस्तीखोलाले पुरानो धार बदलेर बस्तीमै पसेकाले तत्काल संरक्षण नगरे थप क्षति हुनसक्ने भन्दै आवश्यक रकम निकासा
गरी तत्काल काम सुरु गर्न प्राविधिकले सुझाएका छन् ।

जलउत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण कार्यालयका अनुसार लस्तीखोलाले पुरानो धार परिवर्तन गरेर बस्तीमा पसेपछि साबिकभन्दा १५ मिटर बढी कटान गरेको छ । बजारक्षेत्रको ५ सय ५० मिटर क्षेत्र कटान गरेको प्राविधिक टोलीको निष्कर्ष छ । त्यसबाहेक मालढुंगा–बेनी सडकको लस्तीखोला पुलदेखि कालीगण्डकी नदीकिनारसम्म ५१ मिटर संरक्षण गर्नुपर्ने जलउत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण कार्यालय बागलुङका इन्जिनियर अनीलकुमार मिश्रले बताए ।

‘त्यहाँको स्थिति हेर्दा धेरै भयावह छ,’ स्थलगत निरीक्षणपछि इन्जिनियर मिश्रले भने, ‘अलि ठूलो वर्षा भयो भने ठूलो क्षति हुन सक्छ । लस्तीखोलाले पुरानो धार धेरै बदलेको छ । तत्कालै काम सुरु गर्नुपर्छ ।’ खोलाले कटान गर्दा एकै रातमा ११ परिवार विस्थापित भएका छन् । बाढीपछि विपत् व्यवस्थापन समितिले एक साताभित्र प्राविधिक प्रतिवेदन तयार गर्न जलजला गाउँपालिका, जलउत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण कार्यालय, भू–संरक्षण, खानेपानी र सिँचाइ लगायतका कार्यालयलाई निर्देशन दिएको थियो ।

बाढी र पहिरोले कटान गरेको क्षेत्रमा भावी जोखिम नियन्त्रणका लागि तत्कालै तटबन्ध बनाउनुपर्ने विपत् व्यवस्थापन समितिको निष्कर्ष छ । ‘स्थानीय सरकारसँग त्यत्रो स्रोत हुने कुरा भएन,’ समिति संयोजक एवं प्रमुख जिल्ला अधिकारी गुरुदत्त ढकालले भने, ‘प्रदेश र संघीय सरकारका सम्बन्धित मन्त्रालयमा आग्रह गरेका छौं । सबै ठाउँमा स्टिमेट पठाइसकिएको छ ।’ जलजलाका अध्यक्ष यामबहादुर मल्ल र उपाध्यक्ष सीमा गर्बुजा विपत् व्यवस्थापनका लागि बजेट जुटाउन काठमाडौंमा छन् । ‘त्यसैका लागि हामी केही दिनदेखि काठमाडौंमा छौं,’ अध्यक्ष मल्लले फोनमा भने ।

खोलाका कारण लस्तीबजारका १ सय २० घरहरू जोखिममा छन् । जोखिम मानिएको क्षेत्रका बासिन्दा रातको समयमा अन्यत्र बस्दै आएका छन् । गाउँपालिकाले बरेनेटाका २४ परिवारलाई अन्यत्रै सारेर एकीकृत बस्ती निर्माण गर्ने विषयमा छलफल चलाएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण १४, २०७५ ०९:२३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT