पहिरो रोक्न गाडियो हलो

कान्तिपुर संवाददाता

लमजुङ — भासिएको जमिन र झर्दै गरेको पहिरो कसरी रोक्ने ? हामी प्राविधिकको सल्लाहअनुसारको उपाय लगाउनुपर्छ भनौंला तर दोर्दी गाउँपालिका ८ खिन्चोक बेंसीका स्थानीयले गाउँमाथिको जल्केनीपाखामा खेत जोत्न प्रयोग गरिने काठको हलो गाडेका छन् ।

गाउँमा जल्केनीपाखा र बेलौतीखोलाबाट जमिन भासिएर पहिरो झरेर पुरिन लागेपछि स्थानीयले परम्परागत जुक्ति निकालेका हुन् । उनीहरूले सडकबाट जमिन भासिँदै गरेको ठाउँ पहिरोको शीर जल्केनीपाखाबाट पहिरो झर्न नदिन प्रयोग भइसकेको हलो गाडेका हुन् । बेंसीबाट खिन्चोक गाउँ जोड्ने सडकमा पहिरो खस्न थालेपछि गाउँ बारेर पूजापाठ गरी हलो गाडेका स्थानीय उत्तमबहादुर घलेले बताए । पूजापाठ कुमार केटाले गरेर गाउँलेले हलो गाडेका हुन् । ‘पहिरो रोकथामका लागि हलो गाड्ने हाम्रो पहिलेदेखिको परम्परा हो । हलो गाडेपछि पहिरो रोकथाम हुन्छ भन्ने विश्वास छ,’ उनले भने । उनीहरूले काँचो धागोले बाँधेर पातीको बोटलाई खेलौनाजस्तो लिंगे पिङ बनाई १२/१३ वर्षका कुमार केटालगायतले पूजापाठ गरी ध्वजा बाँधेर अबिर लगाई हलो गाडेको स्थानीयले बताए ।


स्थानीय मेघराज घलेका अनुसार पहिरो रोकथामका लागि हलो गाड्नु भनेको परम्परागत उपाय हो । ‘पहिरोले गाउँ लान लागेपछि के गर्ने ? सल्लाह गरेर बाउबाजेले भनेझैं हलो गाड्यौं,’ उनले भने, ‘मनमा डरत्रास छ । असार अन्तिममा हलो गाडेपछि धेरै ठूलो पहिरो गएको छैन, पूरै जमिन भासिएको छैन । यसले रोक्यो भन्ने हाम्रो विश्वास हो ।’ उनले रातको समय घरमा सुत्न नसकिएको बताए । ‘हलो गाडेर के गर्ने, विश्वास छ । विश्वास भएर के गर्ने, प्रकृतिको कुरा के हुन्छ, के हुँदैन,’ उनले भने, ‘अलिअलि पानी पर्न थाल्दा मात्रै अन्यत्र गएर बस्नुपर्ने अवस्था छ । यसअघि हामीले घर छाडेर अन्यत्रै गएर बसेका थियौं ।’ उनका अनुसार गाउँका करिब ३५ घर अति जोखिममा छन् । ‘पानी परिरहे कुनबेला के हुन्छ भन्ने थाहा छैन,’ उनले भने ।

पहिरो रोक्न भन्दै गाडिएको हलो ।तस्बिर : कान्तिपुर


जिल्ला विपत् व्यवस्थापन समितिले खिन्चोक बेंसी गाउँका ३२ घर जोखिममा रहेको जनाएको छ । खानेपानी साथै विद्युत्को समस्या रहेको जनाइएको छ । गत साउन ९ को बैठकले रेडक्रस सोसाइटी र ग्रामीण सामुदायिक विकास केन्द्र (आरसीडीसी) का प्राविधिकमार्फत उक्त ठाउँको स्थलगत अध्ययन गरी प्रतिवेदन पेस गर्न निर्देशन दिएको थियो । स्थलगत अध्ययन तथा स्थानीयसँगको प्रत्यक्ष भेटघाट गरी विप् व्यवस्थापन समितिलाई प्रतिवेदन बुझाएको आरसीडीसीअन्तर्गत नेपाल विपत् पूर्वतयारी तथा न्यूनीकरण परियोजनाका कार्यक्रम अधिकृत प्रमोद घिमिरेले बताए । उनका अनुसार खिन्चोक बेंसीको माथिल्लो पाखाबाट झर्दै गरेको पहिरो र भासिएको जमिन पूरै बगेमा सबै घरमा क्षति पुग्ने देखिएको छ । उनका अनुसार अध्ययन टोलीले उक्त गाउँ तत्काल अस्थायी रूपमा स्थानान्तरण गरी समस्याको दीर्घकालीन समाधान निकाल्नुपर्ने प्रतिवेदन पेस गरेको छ ।


जिल्ला विपत् व्यवस्थापन समितिका संयोजक एवं प्रमुख जिल्ला अधिकारी झंकनाथ ढकालले खिन्चोक बेंसी गाउँका ३२ घरपरिवारका लागि वर्षायामभरका लागि अस्थायी रूपमा बसोबास गर्न फलेनीको बालकल्याण मावि नजिकैको खाली जग्गा उपलब्ध गराइदिन दोर्दी गाउँपालिकालाई अनुरोध गरेको बताए । सोमबारको बैठकले स्थानीयका लागि अस्थायी आश्रयस्थल निर्माण गर्न जिल्लामा क्रियाशील विपतको क्षेत्रमा काम गर्दै आएको सरकारी तथा गैरसरकारी कार्यालयलाई अनुरोध गरिएको बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २३, २०७५ १०:५७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

बेलिब्रिजले मनाङ आउजाउ सहज

आश गुरुङ

लमजुङ — म्यार्दी खोलामा नयाँ बेलिब्रिज सञ्चालनमा आएपछि सडक निर्माण भएको एक दशकपछि मनाङको यात्रा सहज भएको छ । म्यार्दी खोला लमजुङ र मनाङको सीमामा पर्छ ।

बेंसीसहर–चामे सडक निर्माणका क्रममा नेपाली सेनाले ०६४ मा काठेपुल निर्माण गरेको थियो । सेनाले सरकारलाई सडक हस्तान्तरण गरेको ५ वर्षपछि दुवै जिल्ला जोडिने गरी बेलिब्रिज निर्माण भएको हो । पुल निर्माणपछि यात्रु र चालकले राहतको महसुस गरेका छन् ।


दुई साताअघि म्यार्दीखोलाको भेल तरेर मनाङ पुगेका कास्कीका भवसागर घिमिरेले बेलिब्रिज भएर यात्रा गर्न पाउँदा खुसी लागेको बताए । ‘खोलाको भेलमा डुबेर कति गाडी डुबे । कतिपय बगाउन लागेका थिए भन्ने सुनियो,’ मंगलबार मनाङबाट लमजुङ आएका उनले भने, ‘त्यही ठाउँमा अहिले पुल बनेछ । मनाङ जानआउन सहज भएको छ ।’


सेनाले सडक निर्माण गर्दा बनाएको काठेपुल ०७२ जेठमा भाँचिएको थियो । त्यसपछि डिभिजन सडक कार्यालय दमौलीले ‘स्टिल गार्डर ब्रिज’ राखेको थियो । उक्त पुल एक महिनापछि असारमा म्यार्दी खोलामा आएको बाढीले बगाएपछि पुन: काठेपुल निर्माण गरी अस्थायी तवरले आवागमन सुचारु गराइएको थियो । उक्त काठेपुल भाँचिएपछि भने खोलाबाटै सवारीसाधन आवतजावत गरिरहेका थिए ।

फलामे बेलिब्रिज निर्माण भएपछि यात्रा सहज भएको जिपचालक होमप्रसाद गुरुङले बताए । ‘कतिका गाडीले पानी खाएर लाखौं खर्च भयो । कति दिन खोलाको बाढीले थुनेर तलको गाडी तल, माथिको माथि नै भएको थियो । हाल सहज भएको छ,’ उनले भने । मनाङको नासों गाउँपालिका १ तालका बुधराज गुरुङले बेलिब्रिज निर्माण भएपछि स्थानीयलाई सहज भएको बताए । ‘पुल नहुँदा मनाङ आउने डराउँथे । पुल बन्यो । अब यात्रा सहज भयो,’ उनले भने ।


डिभिजन सडक कार्यालय दमौलीका इन्जिनियर ठाकुर भण्डारीका अनुसार आइतबारदेखि उक्त पुलबाट मोटर गुड्न थालेको छ । उक्त पुल २ करोड ५ लाख १७ हजार रुपैयाँमा निर्माण गरिएको हो । २५ मिटर लम्बाइ र ७ मीटर चौडाइ (डबल लेन) को पुल निर्माण गरिने गरी फाउन्डेसन निर्माण गरिएको पुलको चौडाइ हाल सिंगल लेन ४ मिटर राखिएको छ । उक्त पुल निर्माण कार्य जेठ मसान्तमै सक्ने सम्झौता निर्माण कम्पनी ग्याल्बा–द क्याराभान जेभीले गरेको थियो ।

निर्माण कम्पनी द क्याराभान कन्ट्रक्सनका साइड इन्जिनियर विजय गौचनले पुल निर्माणपछि नागरिकलाई सहज भएको बताए । द क्याराभानका कन्ट्रयाक्ट म्यानेजर रामकृष्ण कोण्डाले पुल निर्माणकार्य २ महिना ढिलाइ भएको स्वीकारे । ‘काम गर्दै गर्दा डिजाइनमा आएको केही परिवर्तन, बर्खायाम र चट्टान निस्किएपछि प्रयोग गर्नुपर्ने जिलेटिनको प्रक्रिया, ढुवानी समस्या र सडक असहजले ढिलाइ भयो,’ उनले भने । ग्याल्बा–द क्याराभान जेभीले तिमाङखोला, पिसाङखोलालगायत मनाङका ५ ठाउँमा बेलिब्रिज राख्ने जिम्मा लिएको छ । ती ठाउँमा भने पुल निर्माण हुन सकेका छैनन् ।


जिल्ला जोड्ने मुख्य नाका म्यार्दीखोला भएकाले यसलाई प्राथामिकता दिएको निर्माण कम्पनीले जनाएको छ । बेंसीसहरदेखि ३५ किलोमिटर र मनाङको चामेदेखि ३० किलोमिटरको दूरीमा म्यार्दीखोला पर्छ । नेपाली सेनाले एक दशकको प्रयासपछि चामेसम्म मोटरबाटोको ट्रयाक खोलेको थियो । सडक विभागले आर्थिक वर्ष ०५१/५२ मा बेंसीसहर–चामे सडक निर्माण थालेको थियो । आव ०५७/५८ पछि सेनालाई सडक निर्माणको जिम्मा लगाएको थियो ।

प्रकाशित : श्रावण २३, २०७५ १०:५७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT