‘एक घर एक टनेल’ सुरु

एउटै वडाका ४० किसानलाई टनेल वितरण
अगन्धर तिवारी

पर्वत — सबै घरपरिवारलाई आत्मनिर्भर बनाउनेगरि महाशिला गाउँपालिकाले ल्याएको ‘एक घर एक टनेल’ कार्यक्रम लुंखुबाट सुरु गरिएको छ । महाशिला ५ लुंखुका ४० सक्रिय किसानलाई टनेल वितरण गरेर घरघरै टनेलमा तरकारी उत्पादन गर्ने कार्यक्रम थालिएको हो ।

पर्वतको महाशिला गाउँपालिका ५ का व्यावसायिक किसान टनेल लिएर तस्बिर खिचाउँदै । तस्बिर सौजन्य : जीवनविक्रम उचै ठकुरी

चालु वर्ष ३३ लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेर महाशिलाका ६ वडाका आधा घरधुरीमा घरघरै टनेलमा तरकारी लगाउन गाउँसभाले निर्णय गरेको थियो । निर्णय बमोजिम प्लास्टिक टनेल खरिद गरेको महाशिलाले तरकारी लगाउने सिजन छोप्न समयमै टनेल वितरण गरिएको जनाएको छ । ‘अब रायो, मुला, काउली, धनियाको सिजन सुरु भइसक्यो,’ महाशिलाका प्रवक्ता एवं ५ नम्वर वडाका अध्यक्ष जिवनविक्रम उचै ठकुरीले भने, ‘व्यावसायिक किसानलाई समयमै काम सुरु गर्नेगरी टनेल बाँडिएको हो ।’ पहिलो चरणमा टनेल लगेका सबै किसानले टनेल बनाएर तरकारी लगाउन सुरु गरेपछि अरू किसानलाई वितरण गरिने उनले बताए ।

पहिलो चरणमा टनेल लगेका किसानले आफ्नो बारीमा टनेलभित्र सिजनअनुसारका तरकारी लगाएर अरू नयाँ किसानलाई प्रशिक्षण दिन गाउँपालिकाले निर्देशित गरेको छ । ‘हामीले टनेलमा तरकारी लगाएपछि छिमेकीलाई तरिका सिकाउनुपर्छ,’ व्यावसायिक किसान चिन्तामणि पौडेलले भने, ‘टनेलभित्र तरकारी लगाउन बाहिरभन्दा अलि कठिन हुन्छ । नयाँलाई त्यो थाहा हुँदैन ।’ यसअघि पनि टनेलमा व्यावसायिक तरकारी लगाउँदै आएका उनले एउटा टनेलबाट वर्षमा दुई लाख रुपैयाँसम्म आम्दानी हुने बताए ।

Yamaha

गाउँपालिकाले एक महिनाभित्र सबै वडामा टनेल वितरण गर्ने लक्ष्य रहेको जनाएको छ । गाउँसभाको निर्णय बमोजिम खरिद गरिएका टनेल हिउँदे तरकारी लगाउने सिजनसम्म वितरण गरिसक्ने लक्ष्य रहेको अध्यक्ष राजु पौडेलले बताए । ‘यही हिउँदे सिजनमा सबै किसानले तरकारी फलाऊन् भन्ने उद्देश्य हो,’ उनले भने, ‘त्यसका लागि व्यावसायिक तालिममा पनि जुटेका छौं ।’

किसानलाई सैद्धान्तिक प्रशिक्षण कृषि प्राविधिक र प्रयोगात्मक प्रशिक्षण अनुभवी किसानबाटै दिनेगरी योजना बनाइएको पौडेलले जानकारी दिए । किसानलाई चक्रिय प्रणालीमा खेती लगाउनेगरी यसअघि नै गाउँपालिकाले १०–१० जनाको समूह बनाएर तरकारी लगाउने तयारी गरेको छ । त्यसका लागि तरकारीको जातअनुसारको पकेट क्षेत्र निर्धारण गरिने प्रवक्ता ठकुरीले बताए । उनका अनुसार हरेक समूहले छुट्टाछुट्टै तरकारी लगाउनुपर्ने नियम बनाइएको छ । ‘एउटै तरकारी हुँदा बिक्रीमा समस्या हुन्छ भनेर यस्तो व्यवस्था गरिएको हो । यो व्यवस्थाले कसैको तरकारी नबिक्ने भन्ने हुँदैन ।’ उनले भने ।

महाशिला गाउँपालिकाका किसानहरू बाँदरबाट हैरान परेका बेला टनेल योजना सफल हुनेमा स्थानीय शंका व्यक्त गर्छन् । ‘जस्तोसुकै योजना ल्याए पनि बाँदरले गरिखान दिँदैन,’ भोक्सिङका नरजंग गुरुङले भने, ‘पहिला बाँदर नियन्त्रण गरेर मात्रै अरू काम गर्दा राम्रो होला ।’ गाउँपालिकाले भने चालु वर्ष नै बाँदर नियन्त्रण हुने दाबी गरेको छ । ‘हामीले बाँदर नियन्त्रणको योजना ल्याइसकेका छौं । बाँदरको दोहोलो नै काढिन्छ,’ अध्यक्ष पौडेलले भने । गाउँपालिकाका सबै बाँदर छोपेर बर्दिया र चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज पठाइने उनले बताए ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७५ ०९:५४
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

एकै जनाले बेचे २० लाखको खसी–बोका

पवन यादव

सिमरा — निजगढ हाटबजारको नियमित तालिका अन्तर्गत साताको २ दिन बिहानदेखि मध्याह्न सम्मको समय खसी–बाख्रा बिक्रीका लागि छुट्याइएको छ ।

बाराको निजगढ नगरपालिकास्थित हाटबजारमा बिक्रीका लागि ल्याइएका बाख्रा डोर्‍याउँदै स्थानीय किसान । उनले बुधबार एकै दिनमा २० लाखका खसी–बोका बेचे । तस्बिर : पवन यादव

साताको प्रत्येक आइतबार र बुधबार यहाँ खसी–बाख्रा खरिद–बिक्री गर्नका लागि ‘बकरी’ बजार सञ्चालन गर्न थालिएको स्थानीयले बताए ।

सात महिना समय लगाएर ठूलो संख्यामा पशुपालन गरेका निजगढ ४ वागदेवका किरण खनाल एक्लैले बुधबार ९० वटा खसी–बोका बिक्रीका लागि बजारमा ल्याएका थिए । बिहान ७ बजे उनले ल्याएका खसी–बोकामध्ये ७० वटा ९ नबज्दै बिक्री भइसकेका थिए । ठूलो र बढी वजन भएका १५ वटा खसी ३० हजारको दरले बिक्री गरेको उनले बताए ।

‘कम्तीमा ७ हजारदेखि ३० हजार रुपैयाँ हाराहारीमा ७० वटा खसी बोका बिक्री गरें,’ उनले भने, ‘एकै दिनको बिक्रीबाट झन्डै २० लाख रुपैयाँ आम्दानी गरें ।’ खोर व्यवस्थापन, पाठो खरिद र खसी बाख्रा स्याहार सुसार गर्ने एक कर्मचारीको तलब खर्च समेत गरी १५ लाख रुपैयाँ खर्च भएको उनले जनाए । ‘पालिएका बाख्रामध्ये ७० वटा बेच्दा २० लाख आम्दानी भयो,’ उनले भने, ‘अझ केही खसी–बाख्रा बिक्री गर्न बाँकी नै छन् ।’ खसी–बाख्रा पालनबाट राम्रै आम्दानी हुने गरेको उनले बताए ।

आफ्नो गाउँका धरैले १५/२० वटाको संख्यामा मात्र खसी–बाख्रा पालेका छन् । सबभन्दा बढी आफूले पालेको उनले जानकारी दिए । प्रत्येक बजारमा झन्डै ३/४ लाखको हाराहारीमा खसी–बाख्रा खरिद–बिक्री हुने गरेको निजगढ हाट बजारको ठेक्का साकार गरेका ठेकेदार पुरुषोतम खुलालले बताए ।

असोजदेखि कात्तिकसम्मको ३ महिनालाई खसी–बाख्रा बिक्रीका लागि ठेकेदार पक्षले पिक आवरका रूपमा लिने गर्छ । यो अवधिमा ठूलो संख्यामा खसीबोका खरिदबिक्री हुनुका साथै आर्थिक कारोबारसमेत दोब्बर/चौबर पुग्ने गरेको उनले बताए ।

‘खसीबाख्रा बिक्रीका लागि अहिलेको सिजनलाई अफ सिजन मानिन्छ,’ उनले भने, ‘अफ सिजनमा पनि खसीबोकाको बिक्री राम्रै रहेको छ ।’ अहिले प्रत्येक बजारमा एक सयभन्दा बढी संख्यामा खसीबाख्रा बिक्री वितरण भइरहेको उनले जानकारी दिए ।

बारा जिल्ला लगायत यस क्षेत्रमै खसीबाख्रा खरिद–बिक्रीका लागि निजगढ नियमित बजार बन्न सफल भएको समितिले दाबी छ । ‘साता २ दिन लाग्ने यस बजारमा खसी–बाख्रा मात्र बिक्री हुन्छ,’ ठेकेदार खुलालले थपे, ‘अरू चौपाया तथा खाद्य सामग्री बिक्रीका लागि राखिंदैन ।’ त्यसैले यस बजारको नाम बकरी बजार राखिएको उनले बताए ।

यहाँको बजारमा खसीबोका खरिद गर्न बारा जिल्लाको विभिन्न स्थानसँगै वीरगन्ज, हेटौंडा, चितवन, काठमाडौं, रौतहट लगायतका स्थानबाट ठूलो संख्यामा व्यपारी आउने गरेको खुलाले बताए । उनका अनुसार बिक्री भएको प्रति गोटा खसीबाट ३५ रुपैयाँ निकासी कर असुल्ने गरिन्छ । अफ सिजनमा पनि प्रत्येक बजारमा ३ देखि ४ हजार रुपैयाँसम्म कर असुली हुने गरेको छ । बन्दले असेर परेन भने ठेक्काबाट राम्रो फाइदा हुने उनले बताए ।

सजिलै बजार पाउने भएपछि विस्तारै निजगढ नगरपालिकामा खसीबाख्रा पालन फस्टाउन थालेको निजगढ ७ मन्डारी टोल बस्ने रामहरि खरेलले बताए । खसीको मूल्य सोचेभन्दा धेरै महँगो भएकाले खाली हात नै घर फर्किन थालेको उनले बताए ।

‘माग बढेपछि खसी महंगो भएको हो,’ उनले भने, ‘कतिपय बेला बिचौलियाको बदमासीले सर्वसाधारण महँगीको भार खेप्नु पर्छ ।’ व्यापारीले मात्र खसीको भाउ उच्च बनाइदिएको उनले गुनासो गरे । पशुपालन क्षेत्रमा यहाँका पशुपालक आत्मनिर्भर बन्न थालेपछि उनीहरूलाई थप ऊर्जावान बनाउन निजगढ नगरपालिकाले सघाउन थालेको छ ।

निजगढबासीको आम्दानीको मुख्य स्रोत पशुपालन बन्न थालेपछि त्यसको संरक्षण गर्न नगरपालिकाले विशेष कार्यक्रम ल्याउन लागेको निजगढ नगरपालिकाका प्रमुख सुरेश खनालले बताए । ‘पशुपालक किसानका लागि विशेष अनुदान रकम छुट्याएको छ,’ उनले भने, ‘यहाँका पशुपालकले नगपालिकाबाट सहयोग पाउने छन् ।’

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७५ ०९:२६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT