शव भेटिन्छन्, पहिचान खुल्दैन

अगन्धर तिवारी

पर्वत — फलेवासमा गत असार २९ मा एक जनाको शव फेला पर्‍यो । अन्दाजी ४५/५० वर्षका पुरुषको फलेवास–६ देवीस्थानमा फेला परेको शवको अनुहार र शरीर फुलेको र कपाल झरिसकेको अवस्थामा थियो ।

प्रहरीले जिल्ला अस्पतालमा पठाएर पोस्टमार्टम गर्न लगायो । सनाखतका लागि कोही आउँछन् कि भनेर केही दिन शव अस्पतालमै राखियो ।

कोही नआएपछि फलेवास नगरपालिकाले शवको अन्तिम संस्कार गरायो । उनको अझैसम्म पहिचान खुलेको छैन । गत जेठ २५ मा मोदी गाउँपालिका–६ गिज्यानमा पनि एउटा लास फेला परेको थियो । केही दिनदेखि गाउँ वरपर डुल्दै गरेको देखिएका राजकुमार बस्नेत नाम र ठेगाना सोलुखुम्बुको सल्लेरी बताउने अन्दाजी ४० वर्षीय उनको पनि शव लिन कोही आएनन् । मृतकको ठेगानाका आधारमा पर्वत प्रहरीले सोलुखुम्बुको सम्बन्धित ठेगानामा खबर गरे पनि लासको दाबी गर्न आफन्त नआएपछि करिब दुई सातापछि मोदी गाउँपालिकाले दाहसंस्कार गर्‍यो ।

यस्ता प्रकृतिका बेवारिसे लास फेला परे पनि लामो समयसम्म आफन्तले दाबी गर्न नआउँदा पर्वत प्रहरी र स्थानीय तहलाई टाउको दुखाइ बन्ने गरेको छ । भेटिएका लास व्यवस्थित गरी राख्ने प्रविधि र स्थानको अभाव, आफन्तको बेवास्तालगायतका कारणले प्रहरीलाई यस्ता लासका कारण हैरानी छ । प्रहरीका अनुसार गएको दुई वर्षमा विभिन्न प्रकृतिका बेवारिसे लासको संख्या ११ पुगेको छ । तीमध्ये ६ पुरुष र ३ महिला थिए । दुईवटा लिंग पहिचान हुनै नसक्ने अवस्थामा भेटिएका थिए ।

लासको सनाखत नहुँदा मृत्युको कारणबारे बुझ्न पनि प्रहरीलाई समस्या पर्ने गरेको छ । ‘सबै मृत्यु कालगतिले नहुन पनि सक्छ,’ प्रहरी नायब उपरीक्षक भुवनेश्वर तिवारीले भने, ‘सनाखत भए मृत्युको कारण खोज्न सकिन्थ्यो । दुर्घटना वा अन्य कारण पत्ता नलाग्दा बेवारिसे लास बढ्न सक्छन् ।’ कतिपय बेवारिसे फेला परेका लास अन्त्येष्टि गरिसकेपछि आफन्त आउँछन् ।

आफन्त दाबी गर्दै आउनेहरू प्रहरीको मुचुल्का बाहेक अरू केही लिन सक्ने अवस्था नभएको तिवारीले बताए । ‘अन्त्येष्टिपछि आउनेले लासको कुनै वस्तु नपाउने अवस्था छ,’ उनले भने, ‘त्यो समस्याबाट मुक्त हुन समाधिस्थल बनाएर सुरक्षित राख्ने योजनामा छौं । स्थानीय तहसँग समन्वय भइरहेको छ ।’ लासको दाबी गर्न आफन्त नआए मृतक फेला परेको सम्बन्धित स्थानीय तहले नै अन्त्येष्टि गर्नुपर्ने कानुनी प्रावधान छ । कालीगण्डकी र मोदी किनारमा धेरैजसो यस्ता लास फेला परेको प्रहरीले जनाएको छ ।

स्थानीय तहले भने समाधिस्थल बनाउन कानूनी प्रावधान भए पनि उचित स्थानको अभावले तत्काल सम्भव नभएको जनाएका छन् । ‘कानुनत: हाम्रो सीमाभित्रका बेवारिसे लासको जिम्मेवारी हामीले लिनुपर्छ,’ मोदी गाउँपालिकाका अध्यक्ष प्रेम पौडेलले भने, ‘समाधिस्थल बनाउनेबारे बहस चलाइएकै छैन । बनाउनैपर्ने भए ठाउँ खोज्नुपर्छ ।’

Yamaha

बेवारिसे धेरै लास भेटिने कुश्मा नगरपालिकाले पनि छुट्टै समाधिस्थलबारे सोच बनाएको छैन । कुश्मा–५ अन्तर्गत पर्ने मोदीवेणी र गोपाङघाट पुरानो समयदेखि अन्त्येष्टिका घाट भएकाले अरू विकल्प नखोजिएको कुश्माका नगरप्रमुख रामचन्द्र जोशीले बताए । प्रहरीले बेवारिसे फेला परेका लासबारे ठेगाना खुलेसम्म सोही ठेगानामा खबर गर्दै आएको छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १०, २०७५ ०९:३६
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

‘एक घर एक टनेल’ सुरु

एउटै वडाका ४० किसानलाई टनेल वितरण
अगन्धर तिवारी

पर्वत — सबै घरपरिवारलाई आत्मनिर्भर बनाउनेगरि महाशिला गाउँपालिकाले ल्याएको ‘एक घर एक टनेल’ कार्यक्रम लुंखुबाट सुरु गरिएको छ । महाशिला ५ लुंखुका ४० सक्रिय किसानलाई टनेल वितरण गरेर घरघरै टनेलमा तरकारी उत्पादन गर्ने कार्यक्रम थालिएको हो ।

पर्वतको महाशिला गाउँपालिका ५ का व्यावसायिक किसान टनेल लिएर तस्बिर खिचाउँदै । तस्बिर सौजन्य : जीवनविक्रम उचै ठकुरी

चालु वर्ष ३३ लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेर महाशिलाका ६ वडाका आधा घरधुरीमा घरघरै टनेलमा तरकारी लगाउन गाउँसभाले निर्णय गरेको थियो । निर्णय बमोजिम प्लास्टिक टनेल खरिद गरेको महाशिलाले तरकारी लगाउने सिजन छोप्न समयमै टनेल वितरण गरिएको जनाएको छ । ‘अब रायो, मुला, काउली, धनियाको सिजन सुरु भइसक्यो,’ महाशिलाका प्रवक्ता एवं ५ नम्वर वडाका अध्यक्ष जिवनविक्रम उचै ठकुरीले भने, ‘व्यावसायिक किसानलाई समयमै काम सुरु गर्नेगरी टनेल बाँडिएको हो ।’ पहिलो चरणमा टनेल लगेका सबै किसानले टनेल बनाएर तरकारी लगाउन सुरु गरेपछि अरू किसानलाई वितरण गरिने उनले बताए ।

पहिलो चरणमा टनेल लगेका किसानले आफ्नो बारीमा टनेलभित्र सिजनअनुसारका तरकारी लगाएर अरू नयाँ किसानलाई प्रशिक्षण दिन गाउँपालिकाले निर्देशित गरेको छ । ‘हामीले टनेलमा तरकारी लगाएपछि छिमेकीलाई तरिका सिकाउनुपर्छ,’ व्यावसायिक किसान चिन्तामणि पौडेलले भने, ‘टनेलभित्र तरकारी लगाउन बाहिरभन्दा अलि कठिन हुन्छ । नयाँलाई त्यो थाहा हुँदैन ।’ यसअघि पनि टनेलमा व्यावसायिक तरकारी लगाउँदै आएका उनले एउटा टनेलबाट वर्षमा दुई लाख रुपैयाँसम्म आम्दानी हुने बताए ।

गाउँपालिकाले एक महिनाभित्र सबै वडामा टनेल वितरण गर्ने लक्ष्य रहेको जनाएको छ । गाउँसभाको निर्णय बमोजिम खरिद गरिएका टनेल हिउँदे तरकारी लगाउने सिजनसम्म वितरण गरिसक्ने लक्ष्य रहेको अध्यक्ष राजु पौडेलले बताए । ‘यही हिउँदे सिजनमा सबै किसानले तरकारी फलाऊन् भन्ने उद्देश्य हो,’ उनले भने, ‘त्यसका लागि व्यावसायिक तालिममा पनि जुटेका छौं ।’

किसानलाई सैद्धान्तिक प्रशिक्षण कृषि प्राविधिक र प्रयोगात्मक प्रशिक्षण अनुभवी किसानबाटै दिनेगरी योजना बनाइएको पौडेलले जानकारी दिए । किसानलाई चक्रिय प्रणालीमा खेती लगाउनेगरी यसअघि नै गाउँपालिकाले १०–१० जनाको समूह बनाएर तरकारी लगाउने तयारी गरेको छ । त्यसका लागि तरकारीको जातअनुसारको पकेट क्षेत्र निर्धारण गरिने प्रवक्ता ठकुरीले बताए । उनका अनुसार हरेक समूहले छुट्टाछुट्टै तरकारी लगाउनुपर्ने नियम बनाइएको छ । ‘एउटै तरकारी हुँदा बिक्रीमा समस्या हुन्छ भनेर यस्तो व्यवस्था गरिएको हो । यो व्यवस्थाले कसैको तरकारी नबिक्ने भन्ने हुँदैन ।’ उनले भने ।

महाशिला गाउँपालिकाका किसानहरू बाँदरबाट हैरान परेका बेला टनेल योजना सफल हुनेमा स्थानीय शंका व्यक्त गर्छन् । ‘जस्तोसुकै योजना ल्याए पनि बाँदरले गरिखान दिँदैन,’ भोक्सिङका नरजंग गुरुङले भने, ‘पहिला बाँदर नियन्त्रण गरेर मात्रै अरू काम गर्दा राम्रो होला ।’ गाउँपालिकाले भने चालु वर्ष नै बाँदर नियन्त्रण हुने दाबी गरेको छ । ‘हामीले बाँदर नियन्त्रणको योजना ल्याइसकेका छौं । बाँदरको दोहोलो नै काढिन्छ,’ अध्यक्ष पौडेलले भने । गाउँपालिकाका सबै बाँदर छोपेर बर्दिया र चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज पठाइने उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७५ ०९:५४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT