समितिमा आउन थाले उजुरी

कान्तिपुर संवाददाता

गोरखा — स्थानीय तहका न्यायिक समितिले पनि विवाद निरुपण गर्छ भन्ने जानकारी जनस्तरमा पुग्न थालेसँगै उजुरी दर्ता गराउन आउने क्रम बढेको छ । गोरखा नगरपालिकाको न्यायिक समिति गठन भएयताको वर्ष दिनमा २४ उजुरी दर्ता भएका छन् ।

गोरखा नगरपालिकाको कार्यालय । तस्बिर : हरिराम उप्रेती

यिनमा जग्गा भोगचलनका ४ र सार्वजनिक जग्गा अतिक्रमण तथा माटो फालेको सम्बन्धी ४ उजुरी दर्ता भएको छ । सम्बन्धविच्छेदका र जेष्ठ नागरिक हेरचाह तथा अंशसम्बन्धी ३/३ ज्याला मजदुरीको पैसा नपाएको र बाली नाशसम्बन्धी १/१ उजुरी दर्ता भएका छन् । विविध प्रकृतिका ८ उजुरी दर्ता भएको नगरपालिकाले जनाएको छ ।

गत आर्थिक वर्ष दर्ता भएकामध्ये ११ वटा मेलमिलाप भएको र १३ वटा प्रक्रिया तथा तामेलीमा रहेको नगरपालिकाकी उपप्रमुख तथा न्यायिक समिति संयोजक बिनाकुमारी श्रेष्ठले बताइन् । सार्वजनिक सडक अतिक्रमण गरी घर बनाएको, खेत सुख्खा लाग्ने गरी इनार खनेको, जग्गा मिचेको, सडक तथा नाला पुरेको र हकभोगको जग्गा भोगचलन गरिपाऊँ भनी समितिमा उजुरी परेका छन् ।

Yamaha

समितिमा अंश तथा पेन्सन पाउँm भनी श्रीमान्विरुद्घ पनि उजुरी दर्ता भएको छ । सार्वजनिक जग्गामा माटो फालेको, ज्याला मजदुरी गरेको पैसा नदिएको सम्मका उजुरी परेका छन् । शौचालय तथा ढल व्यवस्थापन नगरेको र सम्बन्धविच्छेदको माग गर्दै उजुरी दर्ता भएको छ । जग्गाा साँध मिचिएका उजुरी उपर छानबिनका लागि अमिन फिल्डमा पठाउने गरिएको समितिले जनाएको छ । ‘जग्गा एउटाको हुन्छ, अर्कैले घर उभ्याइसकेको छ, यस्ता केसमा दुविधामा छौं,’ उपप्रमुख श्रेष्ठले भनिन् ।

सावित्रा थापा र कृष्णबाबु कुँवरलाई समितिको सदस्यमा थप गरेपश्चात न्यायिक समितिले गत चैत १३ मा पूर्णता पाएको थियो । समितिमा उजुरी भने गत आर्थिक वर्षको असार दोस्रो साताबाटै दर्ता सुरु भएका थिए । मेलमिलापको क्रममा कानुनको विद्यार्थी नभएकाले कार्यसम्पादनमा समस्या परेको श्रेष्ठले बताइन् । ‘सामाजिक रूपमा छलफल गरेर मिलाउन त सजिलै छ, कानुनको विद्यार्थी नभएकाले ज्ञानको अभाव छ,’ उनले भनिन्, ‘एकजना कानुनी सल्लाहाकार राख्ने प्रक्रियामा छौं ।’ पक्ष–विपक्ष झिकाई सकेसम्म मेलमिलापको माध्यमबाट दुवै पक्षलाई हारको महसुस नहुने गरी निष्पक्ष ढंगबाट न्याय सम्पादन गरिएको उनको दाबी छ ।

गालीगलौजका उजुरीमा प्रमाण नपुग्दा फछ्र्याैटमा समस्या परेको पनि उनले बताइन् । ‘एउटा गालीगलौजको निवेदन दर्ता भएको थियो, प्रमाण पुगेन । आरोपितले फेरि मानहानि भयो भन्दै अर्को उजुरी हाल्नुभयो,’ उनले भनिन्, ‘यसमा दोहोरो उजुरी परे, उहाँहरू बीचमा आउनै छाड्नुभएको छ ।’ छलफलबाटै विवादको समाधान खोज्ने प्रयास गरिएको उनले बताइन् । ‘राजनीतिक फिल्डबाट आएको भनेर पनि हेरिदिँदा केही समस्या छ,’ श्रेष्ठले भनिन् । न्यायालयको कार्यक्षेत्रमा नपर्ने उजुरी अदालतमा पठाउने गरिएको उनले बताइन् ।

संविधानको धारा २१७ मा हरेक स्थानीय तहमा न्यायिक समिति रहने व्यवस्था छ भने स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन २०७४ को दफा ४६ मा न्यायिक समिति गठन गरी त्यसलाई संस्थागत गर्न ४७ (१) मा निरुपण गर्ने र ४७ (२) मा मेलमिलापको माध्ययबाट मात्र विवाद निरुपण गर्ने व्यवस्था छ । न्यायिक कार्यविधि ऐनमा सुनुवाइसम्बन्धी व्यवस्था तथा प्रमाण बुझ्ने, लिखत जाँच गर्ने, साक्षी बुझ्ने, बकपत्र गर्ने र पेसी तोक्ने व्यवस्था छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र ११, २०७५ ०९:४४
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

रोजगारी दिँदै घरेलु उद्योग

कान्तिपुर संवाददाता

पर्वत — दुई वर्षअघि ढिकीजाँतो हस्तकला उद्योग दर्ता गरेका जलजला ८ लस्तीका दीपेश केसीको उद्योगमा हाल ६ जनाले रोजगारी पाएका छन् । केसी र उनकी श्रीमतीसहित उद्योगमा अरू चारजना युवाले नियमित रोजगारी पाएका हुन् ।

घरेलु उद्योगमा स्वीटर बुन्दै पर्वतको फलेवास नगरपालिका ४ की उद्यमी । तस्बिर : अगन्धर तिवारी

घरेलु तथा साना उद्योग विकास समितिमा अघिल्लो वर्ष सिलाइकटाइ उद्योग दर्ता गरेका देवीलाल परियारले कुश्मा बजारमा तीनजनालाई रोजगारी दिएका छन् । घरेलुमै होजियारी उद्योग दर्ता गरेकी फलेवास ४ की अनुपा सापकोटाको उद्योगमा हाल दुईजना उद्यमी भएका छन् । घरेलु उद्योग दर्ता गरेका धेरैले सीप सिकेपछि आफैं व्यवसाय गर्ने तरखरमा लागेका हुन् ।

पछिल्लो समय सीप सिकेर रोजगारमूलक व्यवसायमा लाग्ने तन्नेरीको संख्या बढदो छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षमा करिब हजार जना नयाँ व्यवसायमा लागेको घरेलु तथा साना उद्योग विकास समितिको कार्यालयले जनाएको छ । पछिल्ला केही वर्षयता कार्यालयमा सौन्दर्य, सिलाइकटाइ, हस्तकला र कृषिजन्य प्रकृतिका उद्योग दर्ता गर्ने क्रम बढेको छ । गत वर्ष घरेलु तथा साना उद्योगमार्फत ८ सय ३२ उद्योग दर्ता भएका छन् । उद्योग, वाणिज्य, कृषि, पशुपालन, उत्पादनमूलक र पर्यटनसम्बन्धी उद्योगमध्ये ४ सय ४३ पुरुष र ३ सय ८९ उद्योग महिलाका नाममा दर्ता भएको कार्यालयले जनाएको छ ।

प्रमुख उद्योग अधिकृत विष्णुप्रसाद न्यौपानेका अनुसार कतिपय उद्यमीले वैदेशिक रोजगारीका क्रममा सिकेको सीप र आर्जन गरेको पुँजी यहाँ लगानी गरेका छन् । लस्तीमा टायरबाट सजावटका सामग्री बनाउँदै आएका युवा दीपेशले उद्यमको सीप जापानमा सिकेका हुन् । ‘जापानमा पढ्न गएका बेला पुराना टायरबाट आकर्षक घर सजावटका सामान बनाएको देखें,’ उनले भन्, ‘त्यहाँ केही समय सिक्ने अवसर पाएको थिएँ । फर्केर त्यही काम गर्ने सोचले यहाँ आएँ ।’

फलेवास ४ की मनुकुमारी दर्जीले करिब तीन वर्ष सिलाइकटाइ सिकेपछि गाउँमै आफ्नो व्यवसाय चलाएकी छन् । उनले अघिल्लो वर्ष घरेलुमा दर्ता गरेको व्यवसायमा हाल आफूसहित चार जनालाई रोजगारी मिलेको छ । ‘अहिले धेरैलाई आधुनिक डिजाइन चाहिएको छ,’ उनले भनिन्, ‘काम गर्न सके हातखाली हुँदैन । कमाइ रामै्र छ ।’

घरेलुका सूचना अधिकारी टेकनाथ पराजुलीका अनुसार गत वर्ष वाणिज्यतर्फ २ सय ४२ उद्योग दर्ता भएका छन् । घरेलुमार्फत पुराना उद्योग नवीकरण हुने संख्या ३ सय ४१ छ । उद्योगतर्फ ३ सय २० दर्ता भएका छन् । २ सय २ नवीकरण भएका छन् । कृषि र पशुपालनतर्फ १ सय ९, उत्पादनमूलक ६६, पर्यटन सम्बन्धित ७२, सेवामूलक ७२ र विज्ञान तथा सूचना प्रविधितर्फ एउटा उद्योग दर्ता भएको छ । घरेलुमा उद्योग दर्ताबाट ३२ लाख ८७ हजार रुपैयाँ राजस्व संकलन भएको छ ।

जसमध्ये वाणिज्य तर्फका उद्योग दर्ता गरेवापत १९ लाख ४९ हजार रुपैयाँ राजस्व संकलन भएको हो । उद्योगतर्फका उद्योग दर्ता गरेबापत १३ लाख ८३ हजार रुपैयाँ राजस्व संकलन भएको छ । दर्ता गरेर सीपमूलक व्यावसायिक उद्योगलाई अनुदानमा सामग्रीसमेत वितरण गरिएको उद्योग अधिकृत विष्णु न्यौपानेले बताए । उनका अनुसार उद्योग दर्ता गरी व्यवसाय चलाएका ४२ जनालाई अघिल्लो वर्ष विभिन्न उपकरण सहयोग गरिएको थियो । उनले ८० प्रतिशत अनुदानमा प्रविधि वितरण गरिएको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र ११, २०७५ ०९:४३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT