सिस्टम ह्याकको हैरानी

घटनाको छानबिन गर्न एकजना कर्मचारी पक्राउ परेका छन् भने शंकास्पद २ जना फरार छन्
भीम घिमिरे

पोखरा — अनधिकृत व्यक्ति पसेर परीक्षा शाखामा इन्जियिरिङतर्फको सफ्टवेयर सिस्टम ह्याक गरेपछि पोखरा विश्वविद्यालयलाई स्नातक तहको परीक्षा सञ्चालनमा चुनौती भएको छ ।

विश्वविद्यालयको पोखराको ढुंगेपाटनस्थित केन्द्रीय कार्यालय परिसरमा रहेको परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयको गोप्य कक्षमा गत मंगलबार साँझ साढे ७ बजे पसेका दुईजनाले आन्तरिक सफ्टवेयर सिस्टम ह्याक गरेका हुन् । घटना छाबिनका लागि विश्वविद्यालयले प्रहरीलाई उजुरी गरेपछि बिहीबार एकजना कर्मचारी पक्राउ परेका छन् भने शंकास्पद दुईजना फरार छन् ।

‘बुधबार बिहान नियमित काममा कर्मचारी आउँदा शाखाको दुईवटा कम्प्युटर पासवर्डबिनै खुलेपछि शंका भयो,’ परीक्षा नियन्त्रक डा. भरतराम ढुंगानाले भने, ‘त्यसपछि हामीले सिस्टम चेक गर्‍यौं, चलेन । अनि कसैले ह्याक गरेको थाहा भयो ।’ त्यसपछि सीसीटीभी फुटेज चेक गर्दा अनधिकृत व्यक्तिले बेलुकी १ घण्टा १५ मिनेट भित्र बसेर सिस्टममा छेडखानी गरेको देखिएपछि आकस्मिक बैठक बसेर प्रहरीलाई छानबिनका लागि अनुरोध गरेको उनले बताए । ‘इन्टर्नल सिस्टमको पासवर्ड चेन्ज गरेको पाइयो,’ उनले भने, ‘उनीहरूले के–के बिगारे भन्ने अझै सबै थाहा भइसकेको छैन ।’

Yamaha

सीसीटीभी फुटेजमा विश्वविद्यालयकै अन्य शाखाका दुई कर्मचारी परीक्षाको गोप्य कक्षमा पसेको देखिएको छ । शाखाका गार्डले फिता लिएर आएका कर्मचारीले ‘भित्र पार्टेसन गर्नका लागि नाप्नु छ, खोल्नुस्’ भनेपछि खोलिदिएको बताएका छन् ।

गोप्य कक्षको चारवटा कम्प्युटरमा छेडखानी गरिएको आशंकामा प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोले (सीआईबी) ले हार्डडिस्कहरू शुक्रबार अनुसन्धानका लागि लगेको छ । सिस्टम ह्याक गरिएको भनिएका हार्डडिस्कमा आगामी साता परीक्षामा सामेल हुने १० हजार परीक्षार्थी र हालसम्म विश्वविद्यालयका इन्जिनियरिङतर्फका करिब ३० हजार विद्यार्थीको मार्कसिट र प्रश्नपत्र लगायत अभिलेख छन् ।

सबैको डिजिटल ब्याकअप र प्रिन्ट कपी भने सुरक्षित रहेको दाबी आईसीटी शाखा प्रमुख उदयराज ढुंगानाले गरे । ‘विद्यार्थी र अभिभावकले आत्तिनु पर्दैन, हामी अभिलेख सुरक्षित राख्छौं,’ उनले भने, ‘घटना गम्भीर भएकाले यसको छानबिनमा हामी सबैले प्रहरीलाई सघाएका छौं ।’

घटनाको विषयमा शुक्रबार विश्वविद्यालयको परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयले गोप्य अभिलेखमाथि अनधिकृत व्यक्ति पसेर छेडखानी गरेको भए पनि ‘ब्याक–अप’ सुरक्षित रहेको दाबी गरेको छ । विश्वविद्यालयका विद्यार्थी संगठनहरूले गम्भीर घटना भन्दै दोषीमाथि कारबाहीको माग गरेका छन् । इन्जिनियरिङका कम नम्बर ल्याएकाहरूको अंक बढाउन डिजिटल सिस्टममाथि छेडखानी गरेको हुनसक्ने विद्यार्थी संगठनहरूको शंका छ । घटनापछि परीक्षाको तयारीमा रहेका विद्यार्थीहरू पनि तनावमा छन् ।

विद्यार्थीका अगुवाहरूसँग शुक्रबार चरण– चरणमा बैठक गरेको, परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयले दोषीलाई नछाडिने र अभिलेख सुरक्षित रहने प्रतिबद्धता जनाएको छ । आगामी सातादेखि हुने परीक्षाको प्रश्नपत्रसमेत ह्याक भएपछि परीक्षा शाखाले नयाँ प्रश्नपत्र बनाउने तयारी सुरु भएको जनाएको छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र ११, २०७५ ०९:४१
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सरसफाइमा जनप्रतिनिधि

बेसींसहरको नगर सफाइमा महिनाको पहिलो र दोस्रो शुक्रबार जनप्रतिनिधि र कर्मचारी सँगसँगै लाग्दै
कान्तिपुर संवाददाता

लमजुङ — बेंसीसहरको नगर सरसफाइमा हिजोआज जनप्रतिनिधि र कर्मचारी मिलेका छन् । समूहमा आबद्ध महिला उपस्थित भए पनि पुरुष भने न्यून संख्याम मात्रै सडकमा देखिन्छन् ।

जनप्रतिनिधि अघि–अघि र कर्मचारी पछि–पछि भएर सडक सरसफाइमा जुटेका छन् । जनप्रतिनिधि नहुँदा कर्मचारीले नगरको सरसफाइ अभियान सञ्चालन गर्ने गरेका थिए । निर्वाचित हुनुअघि तिनै जनप्रतिनिधि कर्मचारीले गरेको सरसफाइ टुलुटुलु हेर्थे । अहिले भने कर्मचारीभन्दा जनप्रतिनिधि सरसफाइमा अघि सरेका छन् ।

कर्मचारी, प्रहरी र सेनाको सहभागितामूलक सरसफाइको नेतृत्व अहिले स्थानीय तहले गर्न थालेको छ । बेंसीसहर नगरपालिकाले महिनाको पहिलो र दोस्रो शुक्रबार सरसफाइ अभियान थालेको छ । यसमा प्रमुख र उपप्रमुखसहित कार्यालयका कर्मचारी स्वयं उपस्थित हुनेछन् । यस्तै, प्रमुख जिल्ला अधिकारीसहित कार्यालयका प्रमुख तथा कर्मचारी पनि उपस्थित हुने भएको छ । प्रहरीलाई पनि परिचालन गरिएको छ । अघिअघि देखिएको जनप्रतिनिधिको लाइनमा प्रदेश सांसद मधुमाया अधिकारी पनि थिइन् ।

सुरुका दिनमा नगर प्रमुख गुमानसिंह अर्यालको नेतृत्वमा नगर सरसफाइ सुरु भएको थियो । पछि त्यो अभियानले सार्थकता पाउन सकेन । दिवसीय कार्यक्रममा कर्मचारीले नगर सफा गर्थे । अन्य समय हुने थिएन । ‘अहिले हामी निर्णय गरेर नै महिनाको २ पटक, हरेक शुक्रबार बिहान नगर सरसफाइ गर्नेतर्फ लाग्यौं । यस क्रममा सरसफाइ मात्रै नभई सडक अतिक्रमण गरी राखिएका व्यापारिक सामग्रीलाई पनि हटाएका छौं ।’

सरसफाइ अभियानको नेतृत्व लिएका उनले नागरिकमा सरसफाइप्रति सचेतना बढाउन पनि अभियान थालिएको बताए । ‘आफ्नै घरअगाडिको फोहोर व्यवस्थापन गर्ने, उल्टै फोहोर राखेर बजारका बदनाम गराउनेहरू छन् । यहींका भन्दा पनि बाहिरबाट आएर व्यवसाय सञ्चालन गरेकाहरू अटेरी छन्’ उनले भने ।

शुक्रबार बेंसीसहरको मनाङेचौताराबाट हातमा ग्लोब लगाएर कुचो लिई सरसफाइमा निस्केका जनप्रतिनिधि अघि–अघि र कर्मचारी पछिपछि सरसफाइ गरे । प्रमुख जिल्ला अधिकारी झंकनाथ ढकालले कर्मचारीले पिँढी र नालीको सफा गर्ने तर घरबेटी भने टुलुटुलु हेरिरहेको बताए । उनका अनुसार अहिले हरेक सरकारी कार्यालयमा दैनिक सरसफाइ हुने दाबी गरे । फूलबारी आमा समूहकी पूर्वअध्यक्ष राममाया रानाले नागरिकमा सचेतना नभएको वा अटेर गरेको पत्तै नपाएको बताइन् । ‘हामीले २०–३० बर्षदेखि टोलको सफाइ गर्दै आएका छौं । हामी मात्रै हो, कोही सफा गर्न आउँदैनन्’ उनले भनिन् ।

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ गण्डकी प्रदेशका सदस्य रामकुमार श्रेष्ठले फोहोर व्यवस्थापनसम्बन्धी नीति नै ल्याउनुपर्ने बताए । ‘फोहोर फाल्नेलाई कारबाही गर्नेसम्मको नीति अवलम्बन गर्नुपर्ने देखिन्छ । मानवीय पहिचान भनेको फोहोर फाल्ने र फोहोर गर्ने होइन नि,’ उनले भने । बेंसीसहर नगरपालिकाले फोहोरबाट ऊर्जा निकाल्ने योजना अघि बढाएको प्रमुख अर्यालले बताए । ‘हामी फोहोरको व्यवस्थापनको लागि ऊर्जा निकाल्ने योजनामा छौं । अहिले परीक्षणको रूपमा कुहिने र नकुहिने वस्तुलाई छुट्याएर राख्न नगरवासीलाई ठूलाखाले बाल्टी बाँडेका छौं,’ उनले भने ।

प्रकाशित : भाद्र ११, २०७५ ०९:४०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT