सिस्टम ह्याकको हैरानी

घटनाको छानबिन गर्न एकजना कर्मचारी पक्राउ परेका छन् भने शंकास्पद २ जना फरार छन्
भीम घिमिरे

पोखरा — अनधिकृत व्यक्ति पसेर परीक्षा शाखामा इन्जियिरिङतर्फको सफ्टवेयर सिस्टम ह्याक गरेपछि पोखरा विश्वविद्यालयलाई स्नातक तहको परीक्षा सञ्चालनमा चुनौती भएको छ ।

विश्वविद्यालयको पोखराको ढुंगेपाटनस्थित केन्द्रीय कार्यालय परिसरमा रहेको परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयको गोप्य कक्षमा गत मंगलबार साँझ साढे ७ बजे पसेका दुईजनाले आन्तरिक सफ्टवेयर सिस्टम ह्याक गरेका हुन् । घटना छाबिनका लागि विश्वविद्यालयले प्रहरीलाई उजुरी गरेपछि बिहीबार एकजना कर्मचारी पक्राउ परेका छन् भने शंकास्पद दुईजना फरार छन् ।

‘बुधबार बिहान नियमित काममा कर्मचारी आउँदा शाखाको दुईवटा कम्प्युटर पासवर्डबिनै खुलेपछि शंका भयो,’ परीक्षा नियन्त्रक डा. भरतराम ढुंगानाले भने, ‘त्यसपछि हामीले सिस्टम चेक गर्‍यौं, चलेन । अनि कसैले ह्याक गरेको थाहा भयो ।’ त्यसपछि सीसीटीभी फुटेज चेक गर्दा अनधिकृत व्यक्तिले बेलुकी १ घण्टा १५ मिनेट भित्र बसेर सिस्टममा छेडखानी गरेको देखिएपछि आकस्मिक बैठक बसेर प्रहरीलाई छानबिनका लागि अनुरोध गरेको उनले बताए । ‘इन्टर्नल सिस्टमको पासवर्ड चेन्ज गरेको पाइयो,’ उनले भने, ‘उनीहरूले के–के बिगारे भन्ने अझै सबै थाहा भइसकेको छैन ।’

Yamaha

सीसीटीभी फुटेजमा विश्वविद्यालयकै अन्य शाखाका दुई कर्मचारी परीक्षाको गोप्य कक्षमा पसेको देखिएको छ । शाखाका गार्डले फिता लिएर आएका कर्मचारीले ‘भित्र पार्टेसन गर्नका लागि नाप्नु छ, खोल्नुस्’ भनेपछि खोलिदिएको बताएका छन् ।

गोप्य कक्षको चारवटा कम्प्युटरमा छेडखानी गरिएको आशंकामा प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोले (सीआईबी) ले हार्डडिस्कहरू शुक्रबार अनुसन्धानका लागि लगेको छ । सिस्टम ह्याक गरिएको भनिएका हार्डडिस्कमा आगामी साता परीक्षामा सामेल हुने १० हजार परीक्षार्थी र हालसम्म विश्वविद्यालयका इन्जिनियरिङतर्फका करिब ३० हजार विद्यार्थीको मार्कसिट र प्रश्नपत्र लगायत अभिलेख छन् ।

सबैको डिजिटल ब्याकअप र प्रिन्ट कपी भने सुरक्षित रहेको दाबी आईसीटी शाखा प्रमुख उदयराज ढुंगानाले गरे । ‘विद्यार्थी र अभिभावकले आत्तिनु पर्दैन, हामी अभिलेख सुरक्षित राख्छौं,’ उनले भने, ‘घटना गम्भीर भएकाले यसको छानबिनमा हामी सबैले प्रहरीलाई सघाएका छौं ।’

घटनाको विषयमा शुक्रबार विश्वविद्यालयको परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयले गोप्य अभिलेखमाथि अनधिकृत व्यक्ति पसेर छेडखानी गरेको भए पनि ‘ब्याक–अप’ सुरक्षित रहेको दाबी गरेको छ । विश्वविद्यालयका विद्यार्थी संगठनहरूले गम्भीर घटना भन्दै दोषीमाथि कारबाहीको माग गरेका छन् । इन्जिनियरिङका कम नम्बर ल्याएकाहरूको अंक बढाउन डिजिटल सिस्टममाथि छेडखानी गरेको हुनसक्ने विद्यार्थी संगठनहरूको शंका छ । घटनापछि परीक्षाको तयारीमा रहेका विद्यार्थीहरू पनि तनावमा छन् ।

विद्यार्थीका अगुवाहरूसँग शुक्रबार चरण– चरणमा बैठक गरेको, परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयले दोषीलाई नछाडिने र अभिलेख सुरक्षित रहने प्रतिबद्धता जनाएको छ । आगामी सातादेखि हुने परीक्षाको प्रश्नपत्रसमेत ह्याक भएपछि परीक्षा शाखाले नयाँ प्रश्नपत्र बनाउने तयारी सुरु भएको जनाएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र ११, २०७५ ०९:४१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

फड्को मार्दै पोखरा

पहिलेभन्दा पोखराको शिक्षाको गुणस्तर वृद्धि भएकाले बाहिर जाने विद्यार्थीको ठूलो संख्यालाई यहीँ अवसर सिर्जना गरिरहेको छ ।
भीम घिमिरे

काठमाडौँ — विश्व बैंकले राजधानीमा आयोजना गरेको सम्मेलनमा सहभागी भएर पोखरा फर्किएका प्राध्यापक प्रतिनिधिले जनप्रिय सामुदायिक क्याम्पसमा आफ्ना सहकर्मीसँग प्रस्ताव गरे— अब माउन्टेन टुरिज्म म्यानेजमेन्ट भन्ने नयाँ विषय कोर्समा राखौं र पढाउँm ।

भारतका एकाध कलेजमा मात्रै पढाइने, नेपालका कलेजमा सुरु नै नभएको विषयको अध्यापन सजिलो थिएन । सम्बद्ध प्राध्यापक र क्याम्पस व्यवस्थापनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा पठाएको पर्वतीय पर्यटन व्यवस्थापन विषय राख्ने प्रस्ताव स्वीकृत भएपछि पाठयक्रम पनि आफैं बनाउनुपर्ने भयो । यसमा लागिपरे प्राध्यापक डाक्टर रमेशराज कुँवरसहितको टोली । गत वर्षदेखि उक्त विषय पढाउने मुलुककै एक मात्र संस्था पोखरा रत्नचोकको जनप्रिय क्याम्पस हो । ‘अब पोखरा ५/७ वर्षअघिको जस्तो छैन’, क्याम्पस प्रमुख विरञ्जी गौतम भन्छन्, ‘स्नातकमा जे पढ्न चाहनेका लागि पनि पोखरामा कलेज छन् ।’


जनप्रियमा विज्ञान, व्यवस्थापन र शिक्षा संकायमा करिब ३ हजार विद्यार्थी पढाइरहेको उनले बताए । ‘पोहोरदेखि मात्रै सुरु गरेको माउन्टेन टुरिजम म्यानेजमेन्ट पढ्न पोखराबाहिरबाट पनि विद्यार्थी आएका छन्,’ उनले भने, ‘सिट संख्या सीमित होला, पोखरा विद्यार्थीको छनोटका लागि मेडिकल, वनविज्ञान र इन्जिनियरिङका ठूला कलेज त छँदैछन्, म्यानेजमेन्टमा पनि छनोट गर्न पाउने थुप्रै विषय छन् ।’ पर्यटकीय नगर भएकाले होटल म्यानेजमेन्ट यहाँको चलनचल्तीको विषयमा पर्छ । ढुंगेपाटनमा रहेको पोखरा विश्वविद्यालयले आफ्नै हातामा एक दर्जन विषयका स्नातकोत्तरका कक्षा सञ्चालन गर्दै आएको छ । पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालयको सम्बन्धनका बी फार्मेसी र नर्सिङका कक्षा सञ्चालन गरिरहेको नोबेल एकेडेमीका प्रमुख विशेश्वर आचार्य भन्छन्, ‘मेडिकल शिक्षाका लागि पोखराले अन्य सहरभन्दा विद्यार्थीलाई छनोटका धेरै अवसर दिएको छ ।’


फार्मेसी विषय मेडिकल सम्बद्ध परिवारका विद्यार्थीले मात्रै धेरै रोज्ने भए पनि नर्सिङ अहिले धेरैको रोजाइको विषय भएको उनले बताए । ‘शुल्क प्रचलित दरभन्दा धेरै छैन पोखरामा,’ उनले भने, ‘त्यसैले धेरै विद्यार्थी पढ्नका लागि यहाँ आइपुगेका छन् ।


चिकित्सा शिक्षाका लागि मनिपाल शिक्षण अस्पताल, गण्डकी मेडिकल कलेज छन् । इन्जिनियरिङका लागि त्रिविको पश्चिमाञ्चल क्याम्पससँगै पोखरा इन्जिनियरिङ, गण्डकी र पोखरा विश्वविद्यालय छन् । गण्डकी इन्जिनियरिङमा प्राध्यापन गर्दै आएका राजेन्द्र थापा भन्छन्, ‘सबै कलेज गरेर बर्सेनि सरदर ३ सय हाराहारीमा नयाँ विद्यार्थी स्नातक तहमा पढ्न पाउँछन्, अब विषयमा पनि धेरै च्वाइस दिइएको छ ।’


इन्जिनियरिङभित्रका विभिन्न विषयमा विद्यार्थीले छनोट पाउने अवसर भएपछि कलेजबीच पनि प्रतिस्पर्धा हुने गरेको उनले बताए । दशक अघिसम्म पृथ्वीनारायण क्याम्पसले मात्रै धानेको पोखराको उच्च शिक्षा अब भने त्यस्तो छैन । निजी क्षेत्रबाट सञ्चालित माविको संगठन हिसान अध्यक्ष रामजी शर्मा भन्छन्, ‘पहिलेभन्दा पोखराको शिक्षाको गुणस्तर धेरै फेरिएको छ ।’ त्यसैले पोखराले बाहिर जाने ठूलो संख्यालाई यहीँ अवसर सिर्जना गरिरहेको उनको भनाइ छ ।


‘म्यानेजमेन्टका विषयमा विविधीकरण भएको छ । फुड टेक्नोलोजीदेखि मेडिकल, इन्जिनियरिङ, होटल म्यानेजमेन्टदेखि वनविज्ञानसम्म यहीँ पढ्न पाइन्छ,’ उनले भने, ‘११ र १२ कक्षा पढाइरहेका स्कुलले स्नातक तह थपेर स्तरवृद्धि गरिरहेका छन् ।’ एक दशकअघिसम्म पनि पोखरामा सीमित कोटाका कारण विद्यार्थी बाहिर जानुलाई स्वाभाविक मानिए पनि अब त्यस्तो अवस्था बिस्तारै फेरिएको उनले बताए । ‘लगानी थपिँदै छ, सञ्चालकले शैक्षिक गुणस्तर सुधार्न अझै मेहनत गर्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘भविष्य मैले राम्रो देखेको छु ।’ स्नातकोत्तर तहका लागि सीमित कलेज र सिटहरू भए पनि स्नातक तहमा पर्याप्त शिक्षालय र सिट व्यवस्था भइसकेको उनले बताए ।


रोजगारमुखी विषयमा कलेज सञ्चालकहरू केन्द्रित भएकाले अहिले कमर्स र आर्टसका परम्परादेखिका विषयभन्दा फरक विषयका कक्षा सञ्चालन भइरहेको प्राध्यापकहरू बताउँछन् । त्यसो त पोखरामा यहाँका स्थानीयले मात्रै पढ्ने होइनन्, मुस्ताङ, म्याग्दी, पर्वत, स्याङ्जा, तनहुँ, गोरखा, लमजुङ र बागलुङका विद्यार्थीका लागि पनि यो महानगर शैक्षिक हब बनेको छ । विद्यालय तहको शिक्षादेखि उच्च शिक्षासम्मको अवसर सहरले पर्याप्त पार्दै लगेको छ । उच्च शिक्षा लागि त्रिविअन्तर्गतका १६, पोखरा विश्वविद्यालयअन्तर्गत ४ पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालयको सम्बन्धनमा २ कलेज छन् ।


कास्कीमा ११ र १२ पढाइ हुने सामुदायिक ६८ र संस्थागत ५५ शिक्षालय छन् । यिनमा व्यवस्थापनलाई प्रमुख विषय बनाएर अध्यापन गरिनेको संख्या १ सय १२ छ । धेरै शिक्षालयले विज्ञान, व्यवस्थापन, शिक्षा र मानविकी संकायका उच्चशिक्षाका लागि विद्यार्थीको बाटो सहज बनाउने गरी अध्यापन गराउँदै आएका छन् । चिकित्साशास्त्रको उच्चशिक्षाका लागि खुलेका मनिपाल र गण्डकी मेडिकल कलेजलाई पच्छयाउँदै अन्य ३ कलेजले स्नातक तहमा नर्सिङ र फार्मेसीलगायतका कक्षा सञ्चालन गरिरहेका छन् । कुनै समयमा विक्रम संवत् २०१७ बाट सुरु भएको पृथ्वीनारायण क्याम्पस मात्रै रहेको पोखरामा अहिले स्नातक तहको शिक्षाका लागि बग्रेल्ती कलेज र पढ्न चाहनेको छनोटका लागि थुप्रै विषय छन् ।

प्रकाशित : श्रावण ३१, २०७५ ११:०६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT