न बजेट न त कार्यक्रम

स्थानीय सरकारको सक्रियतासँगै अन्योलग्रस्त कार्यालयमा कृषि, पशुसेवा र वनलगायत
कान्तिपुर संवाददाता

म्याग्दी — संघीयता कार्यान्वयनसँगै स्थानीय तहमा गाभिने गरी खारेज भनिएका विषयगत कार्यालय धमाधम प्रदेश मातहत रहने भन्दै नयाँ नामका साथ पुन:स्थापित गरिएका छन् । यी कार्यालयका लागि संघीय मन्त्रालयले बजेट, योजना र कर्मचारीलाई जिम्मेवारी नतोक्दा भने अन्योलको अवस्था छ ।

स्थानीय सरकारको सक्रियतासँगै अन्योलग्रस्त कृषि, पशुसेवा र वनसमेतका कार्यालय पुन:स्थापित गरिएका छन् । तर, कसैका लागि पनि स्वीकृत योजना र प्रष्ट जिम्मेवारी आइनपुगेको कर्मचारी बताउँछन् । विशिष्टिकृत सेवा र दक्ष जनशक्तिको दरबन्दी नभएकाले स्थानीय तहमा कृषि तथा पशु सेवाका कार्यक्रम समन्वय र योजना निर्माण गर्न आवश्यक भएको भन्दै पुरानै कार्यालयको नाम फेर्दै नयाँ खोलिएका छन् ।


Yamaha

‘स्थानीय तहमा कायम गरिएको जनशक्तिबाट कृषि, पशु, जनस्वास्थ्य समेतका कार्यक्रम प्रभावकारी भएनन् । त्यसैले छुट्टै विशिष्टीकृत सेवा समूह, योजना निर्माण, अनुगमन र अनुसन्धान गर्ने निकायका रूपमा यी कार्यालय रहनेछन्,’ भेटेरेनरी अस्पतालका प्रमुख डा. रूपेश श्रेष्ठले भने, ‘जिल्लामा ५ विशेषज्ञ जनशक्ति हुनेछन् । उनीहरूले सबै गाउँ र नगरपालिकामा समन्वय गरेर काम गर्नेछन् ।’ उनले भने अनुसारका जनशक्ति जिल्लामा आइपुगेका छैनन् ।


कृषि विकास कार्यालयको नाम परिवर्तन गरी मुस्ताङ र म्याग्दी हेर्नेगरी कृषि ज्ञान केन्द्र स्थापना भएको छ । साबिक पशुपक्षी विकास कार्यालयलाई भेटेरेनरी अस्पताल तथा पशु सेवा विज्ञ समूहको नाममा जिल्लामै राखिने भएको छ । साबिक जिल्ला वन कार्यालयलाई पर्वत र बागलुङसमेत हेर्नेगरी डिभिजन कार्यालयको रूपमा राखिएको छ । बाढीपहिरोको जोखिमयुक्त मुलुकको चौथो जिल्ला म्याग्दी भए पनि भूसंरक्षण कार्यालय यथावत् राख्ने–नराख्ने विषयमा प्रदेश सरकारले प्रष्ट पारिसकेको छैन । नयाँ नामकरणसहित कार्यालयहरू धमाधम स्थापित गरिए पनि बजेट र कार्यक्रमविहीन छन् । कार्यालयमा संगठनात्मक स्वरूप बनाइएको भए पनि कुनै पनि जिम्मेवारी नतोकिएको कर्मचारीले बताएका छन् ।


‘विज्ञ समूहका कर्मचारी व्यवस्थापन गर्न नयाँ कार्यालय स्थापना भए पनि कार्यक्रम र बजेट केही आएको छैन । कसरी काम गर्ने प्रष्ट छैन,’ कृषि ज्ञान केन्द्रका बागवानी अधिकृत भोजबहादुर थापाले भने, ‘कामको जिम्मेवारी दिइएको छैन । तलब–भत्ता कहाँबाट खाने प्रष्ट छैन ।’ सक्रिय बजेटमार्फत नयाँ कार्यालय व्यवस्थापन गरिने भनिए पनि बेनी नगरपालिकाभित्र कार्यालय राख्ने जग्गा र भौतिक पूर्वाधारको समस्या छ । बेनी नगरपालिकाकै लागि जग्गा र पूर्वाधारको समस्या छ ।

प्रकाशित : भाद्र १३, २०७५ ११:४७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

कुष्ठरोगीलाई गाउँ निकाला

‘मेरो हात र खुट्टाको घाउ निको भइसक्यो । म गाउँ फर्कन चाहन्छु । मलाई किन घृणा गर्छन्’
शिव पुरी

नमनग्रा (रौतहट) — परोहा नगरपालिका–५ नमनग्रा टोलका ६० वर्षीय इनरदेव राम दुई चोटी गाउँ निकालामा परिसके । गल्ती उनको होइन । कुष्ठ रोग लागेको भन्दै उनलाई गाउँ निकाला गरिएको हो । रोग निको भएर एक वर्षअघि गाउँ फर्किएका राम दोस्रो पटक फेरि निकालामा परे ।

अहिले उनी नहर छेउको सडक पेटीमा कष्टसँग दिन बितारइरहेका छन् ।


उपचारपछि रोग पूर्ण रूपले निको भइसकेकाले उनी गाउँ फर्कन चाहन्छन् । अहिले स्वस्थ छन् । शरीरको कुनै पनि अंगमा घाउ नभएको रामले सुनाए । ‘मेरो हात र खुट्टाको घाउ निको भइसक्यो । म गाउँ फर्कन चाहन्छु । मलाई किन घृणा गर्छन्,’ उनले भने, ‘कुष्ठरोग लागेपछि गाउँ निकाला गरियो । ठीक भएको छु । अब त गाउँमा बास्न दिनुपर्‍यो ।’


निको भएर उनी दुईपटक गाउँ फर्के । तर आफन्त र छिमेकीहरूले घर बस्नै दिएनन्, उनले आफ्नो दु:ख यसरी पोखे । ६ वर्षअघि उनको दुबै हातखुट्टामा सामान्य फोको आयो । त्यसपछि उपचारका लागि उनी भारतको पटना गए । त्यहा केही समय औषधि सेवनपछि रोग ठीक भयो ।

घर आएर केही समयपछि कमाउन पंजाब गए । त्यहाँ धान काट्ने काम गर्न थाले । त्यसको लगत्तै बायाँ आंैलामा फेरि सानो फोको आउन थाल्यो । त्यहीं औषधि गरें ।


औषधिको असरले रोग झनै बल्झियो । त्यहाँ कुष्ठ रोग लागेको प्रमाणित भयो । उनको बायाँ हातको एउटा आंैला झर्‍यो । बायाँ खुट्टामा एउटा पनि औंला छैन । दायाँको २ वटा झरेको थियो । रोगले अपांग बनाएपछि उनी पीडामा परे । त्यसै बेला श्रीमती सुनिता देवीको मृत्यु भयो ।


त्यसको ठीक एक वर्षपछि ९ वर्षकी छोरीको मृत्यु भयो । ६ वर्षभित्र उनका ४ छोरा र एक छोरीको मृत्यु भयो । परिवारका सबै सदस्यको मृत्युपछि उनी थप पीडामा परे । एकातिर कुष्ठ रोग अर्कोतिर परिवारका सदस्यको मृत्यु,’ गहभरि आँसु पार्दै रामले भने, ‘यस्तो अवस्थामा मेरो के हालत भयो होला ।’ उमेरअनुसार अहिले पनि उनको बोली निकै टडकारो छ ।


रोग ठीक हुँदै गर्दा उनी थप उपचारका लागि महोत्तरीको लालगडस्थित कुष्ठरोग अस्पताल आनन्दवन गए । त्यहाँको उपचारपछि अहिले पूर्ण रूपले ठीक छन् । उनको रोग ठीक भएपछि स्थानीय सञ्चारकर्मी अभिमन्यू पटेलको अगुवाइमा तत्कालीन प्रमुख जिल्ला अधिकारी नरहरी बरालको सक्रियतामा रामलाई एक वर्षअघि गाउँ प्रवेश गराइएको थियो । एक साताको बसाइपछि छिमेकीले पुन: गाउँ निकाला गरेको उनले दुखेसो पोखे । उनका एकमात्र भाइ ब्रम्हदेव राम सकारात्मक छन् । तर भाइलाई समेत गाउँलेले उकास्ने गरेको उनको आरोप छ ।


ब्रम्हदेवले छिमेकीहरूबाट यस्तो व्यवहार हुने गरेको बताए । ‘समाजले स्विकार्दैन,’ उनले भने, ‘म एउटाले के गर्ने ?’ नहरको डिलको सानो झुपडीमा इनरदेव बस्छन् । खाना आफैं पकाउँछन् । गाउँघरमा मागेर उनले छाक टार्ने गरेका छन् । खाना पकाउने बेला नजिकको धारामा पानी समेत भर्न दिदैनन् । लुकेर भर्ने गरेको उनले सुनाए । धारामा जाँदा अन्यले घृणा गर्छन् ।


परोहा नगरपालिकाले उनी बसेको झुपडीमा जस्ता लगाइदिएको छ । आफू गाउँ फर्कन चाहेको सबैलाई सुनाउँदै आएका छन् । ‘अब कति समय नै बाच्छु होला,’ उनले भने, ‘बचेको समय कम्तीमा गाउँ, समाजसित बस्न दिनुस् ।’ उनको बासस्थान चारैतिर झ्यासै झ्यास छ । फोहोर उत्तिकै छ । राति सर्पको डर त्यतिकै छ । वरिपरि घरहरू छैनन् । उनको दैनिकी अवस्था कष्टकर छ । नगरपालिका प्रमुख शेख वकिल इनरदेवलाई सहयोग गर्नुपर्ने बताउँछन् ।


जिल्लाभरि गएको फागुनसम्म ६७ जना सर्ने र ३३ जना नसर्ने खालका कुष्ठरोगी रहेको जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालयका क्षय कुष्ठ निरीक्षक महेस साहले बताए । ‘केही नयाँ बिरामी समेत देखा परेका छन्,’ उनले भने, ‘पछिल्लो समय जिल्लामा यस्तो खालका रोगीको संख्या बढेको छ । उनीहरूले नियमित औषधि सेवन गरिरहेका छन् ।’


कुष्ठ रोग लागेर पूर्णरूपले ठीक भएका इनरदेवलई गाउँ फर्कने वातावरण मिलाउनुपर्नेमा निरीक्षक साहले जोड दिए । यो रोग सर्ने र नसर्ने गरी दुई किसिमका हुन्छ । शरीरको कुनै पनि भागमा लाटो फुस्रो र नचिलाउने दाग कुष्ठ रोगको लक्षण हुन सक्ने साहले बताए । गाउँघरमा अहिले पनि कुष्ठ रोगीप्रति घृणा गर्ने परम्परा नहटेको उनले जनाए ।

प्रकाशित : भाद्र १३, २०७५ ११:४६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT