प्रांगारिक खेती अर्गानिक तरकारी

रैथाने बीउ लगाएर तरकारीमा रासायनिक मल र औषधिहरू प्रयोग गर्न छाडिएको छ
बेलायतका लाहुरेहरू समेत पहाडी बस्तीमा व्यावसायिक तरकारी खेती गर्न तम्सँदै
घनश्याम खडका

हिस्तान (म्याग्दी) — बजारसम्म सडकको पहुँच पुगेपछि यहाँका पहाडी बस्तीहरूमा सुरु गरिएको प्रांगारिक खेतीले स्थानीयको जीवनशैलीमा परिवर्तन ल्याउन थालेको छ । ग्रामीण बस्तीमा सडकले कृषि क्रान्ति गरिरहेको छ ।

वर्षाले हिलाम्मे सडकमा पनि ग्रामीण बस्तीबाट ट्रयाक्टरले आलु, बन्दा, जंगली तरकारी ढौढे (निगुरो प्रजाति) र सिम साग दैनिक ओसार्ने गरेका छन् ।


‘सडक खनेपछि जसरी पनि ट्रयाक्टर पुगेकै छ । खोल्साखाल्सीमा खेर गएका जंगली सातपात सबैले भाउ पाएको छ,’ अन्नपूर्ण गाउँपालिका १ दोबाका पृथबहादुर गर्बुजाले भने, ‘बजारमा पाइने खोनकुरा दैलामा आइपुगेको छ ।’ लेकाली बस्तीमा सडक पुगेपछि उत्पादन भएका आलु, बन्दा, काउली र टमाटरसमेतका तरकारी बेचेर हातहातमै पैसा आएको उनले बताए । मोटरबाटो दैलोमा पुगेपछि अन्नपूर्णका दोबा, शिख, खिबाङ, हिस्तान, घराम्दी र राम्चेवासीले बढी लाभ लिएका छन् ।

Yamaha


अन्नपूर्ण गाउँपालिकामा मात्र होइन जिल्लाका अन्य ग्रामीण भेगमा पनि व्यावसायिक अर्गानिक तरकारी खेतीले राम्रो प्रतिफल दिन थालेको छ । गाउँका फाँटमा प्लास्टिकका टनेर बनाइएका छन् । टनेलभित्र लटरम्म टमाटर फलेका छन् । बारीमा काउली, बन्दा र खुर्सानीलगायतका तरकारी फस्टाएको छ ।


‘रैथाने बीउ प्रयोग गरिएको छ, तरकारीमा कुनै पनि रासायनिक मल र औषधिहरू प्रयोग गरेका छैनौं,’ हिस्तानका अगुवा कृषक टेकबहादुर गर्वुजाले भने, ‘परम्परागत खेती प्रणालीमा थोरै सुधार मात्र गरेका छौं । खुल्ला खेती गथ्र्यौं, अहिले बेमौसमी तरारीका लागि प्लाष्टिकका घरभित्र खेती गर्न सिक्यौं ।’ ‘संस्थागत रूपमा स्थानिय विद्यालय र विदेशमा रहेका आफन्तले समेत गाउँमा तरकारी सुरु गरेको उनले बताए । नेपालीको परम्परागत खेती प्रणाली निर्वाहमुखी भएकाले ठूलो परिमाणमा उत्पादन दिने नभई सानो चक्लामा गरिएको खेतीले गाउँलेलाई फाइदा लिन सिकाएको उनले बताए ।


‘धेरै जग्गामा, ठूलो लगानी गरेर खेती गर्ने न अनुभव छ, न लगानी हाल्ने हिम्मत,’ उनले भने, ‘जतिमा गर्दै आएका थियौं त्यसैलाई तरिका सुधारेर खेती गर्दा पनि धेरै फाइदा पाउनेले जग्गा विस्तार गर्न थालेका छन् ।’ युवा पुस्ता लेखपढ र रोजगारीका लागि बजार झर्ने चलनले खेतीपाती वृद्धवृद्धाले धान्नुपर्ने अवस्थामा पनि लेकाली कृषि उपजले पाउन थालेको भाउ आफैंमा हर्ष लाग्ने खालको भएको उनको अनुभव छ । ‘बाटो बाह्रैमास गाडी सजिलै चल्ने हुनुपर्छ,’ उनले भने, ‘फलाएका चीज सजिलै बिक्री भए बाली लगाउने जाँगर त्यसै बढ्छ ।’


हिस्तानमा वर्षौंदेखि उपयोग हुन छाडेको बाँझे जमिन भाडामा लिएर स्थानीय टिकोट माध्यामिक विद्यालयले आलु खेती गरिरहेको छ । सडक सहज भएर ढुवानीका साधन आउजाउ गर्न थालेपछि आम्दानी बढ्ने देखेर विद्यालयले आलुखेतीमा हात हालेको हो । बेलायतमा रहेका लाहुरेहरूसमेत यहाँका पहाडी बस्तीमा व्यावसायिक तरकारी खेती गर्न तम्सेका छन् । गाउँमा रहेका अगुवा कृषक, पोखरामा रहेका आफन्त र बेलायतमा बसोबास गर्ने पूर्वलाहुरे मिलेर गठित युनाइटेट एग्रिकल्चर समूहले ३० रोपनी जग्गा भाडामा लिएर पोल्ट्री फार्म र तरकारी खेती थालेको छ । ६ वटा टनेलमा टमाटर लगाएको छ । यहाँ उत्पादन हुने अर्गानिक तरकारी पोखरा पुर्‍याएर बेच्ने गरिएको छ ।


‘बेलायतमा बस्ने, पोखरामा बस्ने र गाउँका शिक्षकहरू मिलेर २० लाख लगानीमा अर्गानिक तरकारी खेती थालेका हौं,’ टिकोट माविका प्रध्यानाध्यापकसमेत रहेका उक्त समूहका सदस्य प्रदीप पुनले भने । सम्भावना पहिल्याउँदै अर्गानिक फार्मिङको लहर सुरु भएको उनले बताए । यहाँको मुख्य कृषि उत्पादन आलु हो ।


विषादीरहित र स्वादिलो हुने भएकाले बेनी, बागलुङ, पोखरा र काठमाडांैसम्म यहाँको लेकाली आलुको माग राम्रै छ । जिल्लाको ९ सय ८१ हेक्टरमा गरिएको टमाटर खेतीको उत्पादन १० हजार ३ सय १२ टन छ । यस्तै १ हजार ६ सय ५ हेक्टरमा लगाइने आलुको उत्पादन वार्षिक १६ हजार ४ सय ५१ टन हुने गरेको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १३, २०७५ ११:४७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

लेनिन विष्ट प्रकरणमा अनुसन्धान सुरु

गृह सचिव र अध्यागमनका महानिर्देशकलाई कार्यालयमै झिकाउन पत्र
घनश्याम खडका

काठमाडौँ — राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगले थाइल्यान्ड जान लागेका पूर्वबाल सैनिक लेनिन विष्टलाई विमानस्थलबाटै फिर्ता गरिएको घटनामाथि छानबिन थालेको छ ।

आयोगले मंगलबार गृह सचिव प्रेम राई र अध्यागमन विभागका महानिर्देशक ईश्वरराज पौडेललाई पत्र लेखी सोधपुछका लागि बोलाएको छ । पत्रमा उनीहरू दुवैलाई आइतबार उपस्थित हुन निर्देशन दिइएको आयोगले जनाएको छ ।

‘लेनिन विष्टको घटना मानव अधिकारका दृष्टिले गम्भीर खालको छ,’ आयोगका सदस्य तथा सर्वोच्चका पूर्वन्यायाधीश प्रकाश वस्तीले भने, ‘त्यसै हुनाले हामीले उहाँहरूलाई उपस्थित हुन पत्र काटेका हौं ।’

लेनिनले सोमबार आयोगमा उजुरी दिँदै स्वतन्त्रतापूर्वक हिँडडुल गर्न पाउने आफ्नो अधिकार हनन भएकाले कारबाही गरिपाऊँ भनेकाले सोधपुछका लागि बोलाउनुपरेको वस्तीले बताए । ‘संविधानले जोकसैलाई अभिव्यक्तिको स्वतन्त्रता र स्वतन्त्र भएर हिँडडुल गर्ने अधिकार दिएको छ,’ उनले भने, ‘तर सरकारले लेनिनलाई थाइल्यान्ड जान दिएन जो मौलिक हकको गम्भीर हनन हो ।’

सरकारले लेनिनलाई दिएको पत्रमा उनी जान लागेको विदेशी संस्था नेपालमा दर्ता नभएकाले रोक्नुपरेको प्रस्टीकरण दिएको थियो, जसलाई उनले आयोगमा बुझाएका थिए ।

‘यो पत्र हेर्दा र सरकारले उनलाई रोक्नुपर्नाको कारण अघि सारेको देख्दा अचम्म लागेर आउँछ,’ वस्तीले भने, ‘कार्यक्रममा भाग लिन जान कुनै विदेशी संस्था नेपालमा दर्ता भइरहन के जरुरी छ रु राष्ट्रसंघ के नेपालमा दर्ता भएको छ !’
राष्ट्रसंघको प्रमाणीकरणका क्रममा बहिर्गमनमा परेका विस्टलाई गृह मन्त्रालयको आदेशमा अध्यागमनले शुक्रबार बिहान जहाज चढ्नबाट वञ्चित गरेको थियो । अध्यागमनले सरकारलाई नसोधीकनै थाइल्यान्ड जान लागेको हुनाले प्रस्थान अनुमति दिन नमिलेको पत्रसमेत विष्टलाई दिएको थियो ।

द्वन्द्वमा परेका युवाको सामाजिक संलग्नता कसरी बढाउने भन्ने विषयमा बैंककस्थित ‘एसियन रिसर्च फाउन्डेसन’ ले गर्न लागेको अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रममा सहभागी हुन उनी जान लागेका थिए ।

यसैबीच आयोगले मंगलबार कञ्चनपुरकी किशोरी बलात्कार काण्डको पूर्ण छानबिन गर्न आयुक्त सुदीप पाठकको नेतृत्वमा विशेष अनुसन्धान टोली गठन गरेको छ । पाठकले नेतृत्व गर्ने टोली तत्काल कञ्चनपुर पुगेर घटनाको सत्यतथ्य बाहिर ल्याउने काम थाल्ने आयोगले बतायो ।

प्रकाशित : भाद्र १२, २०७५ २१:२२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT