आत्महत्या रोकथाममा पहल

‘घटना रोकथाममा परिवारका सदस्य जत्तिको भूमिका अरूबाट सम्भव हुँदैन’
प्रतिक्षा काफ्ले

स्याङ्जा — राष्ट्रियस्तरका भलिबल खेलाडीका रूपमा छवि बनाएका बिरुवा गाउँपालिकाका महेश खड्काले केही दिनअघि झुन्डिएर आत्महत्या गरे । घटना अनुसन्धान भइरहेको भन्ने तयारी जवाफ बाहेक प्रहरीसँग उनले किन आत्महत्या गरेका हुन् भन्ने प्रश्नको उत्तर छैन ।

केही महिनाअघि चापाकोट ८ खोरियाघाटकी १२ वर्षीया बालिकाले भुन्डिएर आत्महत्या गरिन् । त्यसको पनि चित्तबुझो कारण प्रहरीको अनुसन्धानमा फेला परेको छैन । बिरुवा ४ का ६१ वर्षीय हरिप्रसाद पोखरेलले झुन्डिएर आत्महत्या गरे । यी केही प्रतिनिधि घटना हुन् ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालयको अभिलेखअनुसार स्याङ्जामा आत्महत्या गर्नेमा बालबालिकादेखि वृद्धवृद्धासम्म विभिन्न उमेरका छन् । बिरुवा गाउँपालिका ४ का ६१ वर्षीय हरिप्रसाद पोखरेलले पनि झुन्डिई आत्महत्या गरे । अत्यधिक मादकपदार्थ सेवन तथा पारिवारिक विचलनका कारण उनले आत्महत्या गरेको हुन सक्ने प्रहरीको अनुमान छ । ‘घटना रोकथाममा परिवारका सदस्य जत्तिको भूमिका अरूबाट सम्भव हुँदैन,’ प्रहरी नायब उपरीक्षक प्रकाश विष्ट भन्छन्, ‘रोकथामको मामिलामा प्रहरी संवेदनशील छ । समाजले पनि ध्यान दिनुपर्छ ।’ घटना रोकथामका उपायका लागि अभियानका रूपमा कार्यक्रम चलाइनुपर्नेको उनको भनाइ छ ।

Yamaha

प्रहरीको अभिलेख अनुसार जिल्लामा बर्सेनि आत्महत्याका घटना बढेका छन् । आर्थिक वर्ष ०७५/७६ को दुई महिनामै आत्महत्या गर्नेको संख्या ११ पुगेको छ । ५ पुरुष र ६ महिलाले आत्महत्या गरेका छन् । नौ जनाले झुन्डिएर, एकजनाले विष सेवन र अर्काले नदीमा हाम फालेर प्राण त्यागेका छन् । आव ०७४/७५ मा १८ महिला, ३० पुरुष गरी ४८ जना र ०७३/७४ मा ३५ पुरुष ३२ महिला गरी ६६ जनाले आत्महत्या गरेको तथ्यांक छ ।

०७२/७३ मा ३० पुरुष २३ महिला गरी ५३ र ०७१/७२ मा २७ पुरुष २५ महिला गरी ५२ जनाले आत्महत्या गरेका थिए । आत्महत्या गर्नेमा अधिकांश साक्षरदेखि उच्चशिक्षा पढेकाहरू छन् । घटनाहरूका अनुसन्धान अभिलेखअनुसार धेरैले बिहानको समय, शनिबार र महिनाको आधारमा फागुन र जेठमा बढी आत्महत्या गरेका छन् ।

‘कारणहरू अध्ययन गर्दा अशिक्षा, कमजोर आर्थिक स्थिति, दीर्घरोग, असफल प्रेम र वैदेशिक रोजगारीको नकारात्मक प्रभावस्वरूप अनैतिक सम्बन्ध पनि कारक तत्त्व देखिएका छन्,’ बिष्टले भने, ‘तुलनात्मक रूपमा पढेका र नपढेका बराबरी नै छन् । गरिबी र बेरोजगारी नै धेरैको कारण बुझिएको छ ।’ आत्मबल कमजोर भएको बुझिएकालाई परिवार र समाजले चिनेर बेलैमा हिम्मत दिए आत्महत्या गर्ने सोचाइलाई परिवर्तन गर्न सकिने उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७५ ०९:११
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

लिफ्ट खानेपानी निर्माण

कान्तिपुर संवाददाता

बागलुङ — सदरमुकामका लागि स्रोत कम भएपछि नजिकैको काठेखोलाबाट लिफ्ट गरेर खानेपानी ल्याउन आयोजना निर्माणको काम सुरु भएको छ ।

गोरखाको सिरानचोक गाउँपालिका ६ गाखुको खैरेनीवन टोलका स्थानीय धाराबाट पानी पिउँदै । तस्बिर : हरिराम उप्रेती

नगरको मागका अनुपातमा हाल आपूर्ति भइरहेको परिमाण अपुग भए पनि नयाँ आयोजना एशियाली बिकास बैंकको आर्थिक सहयोग र नेपाल सरकारको सहलगानी निर्माण थालिएको हो । हाल बजारक्षेत्रमा उपभोक्ता संस्थामार्फत पानी वितरण भइरहेको छ ।

हाल सञ्चालित आयोजनाले झण्डै ३५ हजार जनसंख्यालाई पानी पर्यपत नहुँदा खानेपानी तथा सरसफाइ डिभिजन कार्यालयले थप आयोजनाको खोजी गरेको थियो । कन्काई जयमाता संयुक्त निर्माण सेवाले २६ करोड ७८ लाख रुपैयाँमा ठेक्का सम्झौता गरेर बुधबारदेखि निर्माणको काम थालेको छ ।

काठेखोलाको छेउमा बनाइने नयाँ ट्यांकीसम्म ७ सय मिटर मोटरबाटो बनाउनु पर्नेछ । डोजर लगाएर सडक निर्माणको काम थालिएको इन्जिनियर दयाराम गौडेलले बताए । ‘यो आयोजनाले सदरमुकाममा थपिएका जनसंख्यासहितको ६० हजार जनालाई स्वच्छ पानी खुवाउने लक्ष्य छ,’ उनले भने, ‘एक घर एक धारा अभियान चलेकाले पानीको सदुपयोग पनि बढ्ने छ ।’ खानेपानी डिभिजन कार्यालयले जिल्लामा सार्वजनिक धारा हटाउँदै निजी धारा जडान गर्ने योजना पनि अघि सारेर काम गरिरहेको छ ।

निर्माण सम्पन्न भएपछि खानेपानीका सबै आयोजनाहरू उपभोक्ताद्वारा सञ्चालित समितिकै जिम्मामा लगाइने डिभिजन इन्जिनियर शेखरचन्द्र केसीले बताए । जिल्ला सदरमुकाम र बलेवा क्षेत्रमा सार्वजनिक धारा हटाएर निजी धाराबाट पानी वितरण भइरहेको छ । घर–घरमा आफ्ना लागि उपभोक्ताले धाराको माग गरेपछि खानेपानीको स्रोत थप गर्नुपरेको हो ।

हाल १९ किमी परको रेश र लेखानीबाट ल्याइएको पानी दैनिक २ घण्टा वितरण हुँदै आएको छ । हाल वितरित पानी फोहोर र अपर्याप्त भएको उपभोक्ताको गुनासो छ । बागलुङ बजारमा प्रतिसेकेन्ड १७ देखि २० लिटर पानीको आपूर्ति छ । दैनिक ४० लिटर पानी चाहिने भएपछि नयाँ आयोजनाको काम अघि बढाइएको डिभिजनले जनाएको छ ।

बजारीकरण भएका गलकोट, बुर्तिबाङ र कुश्मीसेरालगायतका बजारमा सार्वजनिक धाराको संख्या घटाउँदै निजी धारा जडानको काम थालिएको छ । डिभिजन कार्यालयले जिल्लाभर सन् २०२० सम्ममा शुद्ध पानी खुवाउने लक्ष्य राखेको छ । । लिफ्ट प्रविधिको आयोजना निर्माण सम्पन्न भएपछि बजारमा चौबीसै घण्टा पानी वितरण गर्न सकिने प्राविधिकले बताएका छन् । नयाँ आयोजनामा पानी तानेपछि फिल्टर गरेर मात्रै वितरण गरिने डिजाइनमा छ ।

‘फिल्टर प्रविधि प्रयोग हुने भएकाले उपभोक्तालाई स्वच्छ पानी वितरणमा यो विधि उपयोगी हुनेछ,’ इन्जिनियर केसीले भने, ‘जिल्लाकै नौलो परियोजनाका भएकाले यसकै सफलतापछि अरु आयोजना थपिनेछन् ।’ पल्स इन्जिनियरिङ एन्ड अर्थटेक्स प्रालि र बीएन कन्सल्टेन्सी प्रालि संयुक्त निर्माण कम्पनीले आयोजनाको डीपीआर बनाएको हो । यो विधिबाट हिउँदको सुख्खा दिनमा पनि आपूर्ति सहज हुनेछ ।

एक घर एक धारा
गोरखा (कास)– आँगनकै धारामा पानी थाप्न पाउँदा सिरानचोक गाउँपालिका ६ गाखुको खैरेनीवनकी सरिता विकलाई सपनाजस्तै लाग्यो । वर्षौंदेखि खानेपानीको समस्या भोग्दै आएकी उनलाई घरघरै खानेपानीका धारा अउँछ भन्ने लागेकै थिएन ।

‘आधा घण्टा धाएर बोक्सी खोलाबाट पानी ल्याउँथ्यौं,’ उनले भनिन्, ‘परार गाउँ नजिकै पानी आयो, योपल्ट आँगनमै गाग्री थाप्न पाइयो ।’ खैरेनी टोलका ३४ घरधुरीका लागि खानेपानी गैरसरकारी संस्थाको सहयोगमा पुगेको हो ।

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७५ ०९:०६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT