रोकियो प्रदेशसभा सचिवालय विधेयक

समिति सदस्य मणिभद्र शर्माले विधेयकको एउटा बुँदामा दर्ता गरेको संशोधन प्रस्तावमा सहमति जुटेको छैन
लालप्रसाद शर्मा

पोखरा — दफावार छलफलका लागि विधायन समितिमा पठाइएको प्रदेशसभा सचिवालय सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको बिधेयक डेढ महिनाभन्दा बढी समय समितिमै रोकिएको छ ।

गण्डकी प्रदेशसभाको विधायन समिति बैठकका सहभागी । फाइल तस्बिर : लालप्रसाद

समिति सदस्य तथा प्रदेशसभामा कांग्रेसका सचेतक मणिभद्र शर्माले विधेयकको एउटा बुँदामा दर्ता गरेको संशोधन प्रस्तावमा सहमति नजुटेपछि विधेयक प्रदेशसभामा फिर्ता आउन नपाएको हो । विधायन समितिको आइतबारको बैठकमा पनि उक्त प्रस्तावमा सहमति जुटेन ।

विधेयकको परिच्छेद ३ को दफा ५ मा प्रदेशसभा र सचिवालयलाई सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्ने सम्बन्धमा आवश्यक नीति निर्धारण गर्ने, रेखदेख, नियन्त्रण र सुपरीवेक्षणका लागि सचिवालय सञ्चालन तथा व्यवस्थापन समितिको व्यवस्था गरिएको छ ।

त्यसमा सभामुख अध्यक्ष, उपसभामुख, प्रदेशसभा सचिवालयका सचिव सदस्य र सचिवले तोकेको एकजना अधिकृत सदस्य सचिव रहने उल्लेख छ । प्रदेशसभा सचिवालयको सचिव राजनीतिक नियुक्ति गर्ने र व्यवस्थापन समितिमा उनलाई बढी अधिकार दिन लागिएकाले संशोधन गर्नुपर्ने शर्माले बताए । ‘समिति त्यहीमाथि सचिवलाई असिमित अधिकार दिइएकाले हालीमुहाली र एकलौटी रूपमा अघि बढ्ने सम्भावना देखिन्छ,’ उनले भने, ‘प्रदेशसभामा सहभागी सबै दलको प्रतिनिधित्व हुनुपर्ने माग हो ।’

सबै दलको प्रतिनिधित्व नगर्ने हो भने सचिवको अधिकार कटौति गर्नुपर्ने उनले बताए । आइतबारको बैठकमा शर्माले बहुमत र अल्पमतमा जाने हो भने आफूले नोट अफ डिसेन्ट लेख्ने भनेपछि बैठकले सहमतिमा जाने निर्णय गरेसँगै विधेयकको टुंगो नलागेको हो । विधेयकमाथि ५ पटकसम्म छलफल भइसकेको छ ।

सभामुखकै अध्यक्षतामा गठित प्रदेशसभा सचिवालय व्यवस्थापन समिति निष्क्रिय जस्तै रहेको शर्माले बताए । उनले विधेयकका विषयमा एक–दुई दिनमै संसदीय दलको बैठक बसेर टुंगो लगाउने जानकारी दिए । विधायन समितिको आइतबारको बैठकको कार्यसूचीमा उक्त विधेयकलाई पहिलो नम्बरमै राखिएको थियो ।

बैठकमा सहभागी आन्तरिक मामिला तथा कानुनमन्त्री हरिबहादुर चुमानले यस विषयमा मुख्यमन्त्री र संसद्मा प्रतिपक्षी दलका नेतासँग कुराकानी भइसकेको जनाएका थिए । तर, आफूलाई थाहा नभएको शर्माले बताएका थिए । पुरानो व्यवस्थापन समितिलाई पनि कायमै राख्ने सहमति पनि बैठकले गरेको छ ।

विधायन समिति सभापति मोहनप्रसाद रेग्मीले संशोधन प्रस्ताव दर्ता गरेका शर्माले संसदीय दलमा छलफलपछि निधो दिने भनेपछि आइतबार यस विषयमा निर्णय नभएको बताए । ‘बहुमत र अल्पमत नभनी सहमतिमै टुंग्याउने भनेकाले विधेयक लामो समयसम्म थन्किएको हो,’ उनले भने, ‘सभामुखको अध्यक्षतामा हुने समितिमा दलीय प्रतिनिधित्व नहुने रहेछ । संघीय संसद्मा पनि नभएको पाइयो । हामी यसमा घनिभूत छलफल गरिरहेका छौं ।’ अबको बैठकबाट टुंग्याइने उनले बताए । प्रदेशसभाका भौतिक पूर्वाधारलगायत काम गर्न बाँकी रहेकाले कांग्रेस सदस्यले आफ्नो प्रतिनिधित्व हुनपर्ने भन्दै बखेडा झिकेको समितिका एक सदस्यले बताए ।

मासिक २० हजार घरभाडा
यसैबीच विधायन समितिको आइतबारको बैठकले संसद्मा विपक्षी दलका नेतालाई मासिक २० हजार रुपैयाँ घरभाडा दिने सहमति जुटेको छ । सुरुमा विपक्षी दलका नेतालाई सरकारी आवास वा मासिक २० हजार रुपैयाँ घर भाडा दिन सकिने व्यवस्था थियो ।

हाललाई सरकारी आवास नभएको भन्दै रकम दिने निर्णय भएको हो । यसैगरी बैठकले प्रतिपक्षी दलका नेता तथा विभिन्न संसदीय समितिका सभापतिलाई चालक पनि उपलब्ध गराउने निर्णय गरेको छ । ‘गाडी सुविधा पाउने भन्ने मात्र थियो,’ सभापति रेग्मीले भने, ‘सवारी साधनको सुविधा पाउनेलाई चालक पनि दिने भन्ने थपियो ।’

प्रकाशित : भाद्र १८, २०७५ ०९:२५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

नयाँ पुस्तामा सर्दै ताया मचा:

प्रतियोगिता नै हुने नेवारी संस्कृतिको ताया मचा: नाचमा नयाँ पुस्ताको रुची
गाईजात्रालगत्तै आएको शनिबार ताया मचा: प्रतियोगिता गरिने
कान्तिपुर संवाददाता

कास्की — गाईजात्रादेखि एक सातासम्म पोखरामा नेवारी संस्कृतिको ताया मचा: नाचको प्रतियोगिता नै हुने गर्छ । नाचको तयारी महिना दिनअघिबाट सुरु हुन्छ । हाल नाच सिक्न र प्रदर्शन गर्न नयाँ पुस्ताले रुची देखाएका छन् ।

पोखराको तेर्सापट्टि ताया मचा: नृत्य प्रतियोगितामा नाच्दै सहभागी । तस्बिर : विना थापा

पोखरामा अहिले यो नाच प्रतियोगिताकै रूपमा सञ्चालन भइरहेको छ । फरक–फरक वेशभूषा र भावमा नाच्ने कलाकारले दर्शकलाई नेपाली संस्कृतिमा नेवारको सम्पन्नतालाई देखाउँछन् ।

विसं १९९५ बाट हुँदै आएको मानिने ताया मचा: नाच गणेश टोलको नेवा: खलको अगुवाइमा ०५६ पछि प्रतियोगिताका रूपमा सञ्चालन हुन थालेको हो । ‘पोहोरबाट नाच्न सुरु गरेको,’ मोहोरिया टोलका रमेश श्रेष्ठले भने, ‘एक महिना त सिक्नै लाग्यो ।’ सिक्छु भन्ने रहर र जाँगर भए छिटै सिकिने उनले बताए ।

‘संस्कृति समुदाय र देशकै सम्पदा मात्र होइन समाजलाई एकता बनाउने चीज पनि रहेछ,’ उनले भने, ‘हामीलाई सिक्नु हुँदैन, काम लाग्दैन कसैले भन्दैनन्,’ उनले भने, ‘रहर गर्नेलाई सबैले हौसला दिन्छन् ।’ संस्कृतिले फरक–फरक पेसामा काम गर्नेलाई एकै प्रकारको आनन्द पनि दिएको जस्तो लाग्ने उनको बुझाइ छ ।

‘बानी पर्न अलि टाइम लाग्ने,’ तेर्सापट्टिका १३ वर्षीय उनिम उदास भन्छन्, ‘मैले १५ दिनमै सिकेको हो ।’ गाईजात्रा आउन एक महिनाअघिदेखि नै ‘प्राक्टिस’ गरिने भएकाले नाचमा सहभागी हुनेले ‘रिहर्सल’ का लागि प्रशस्त समय पाउने उनले बताए । ‘सुरुमा सबै जीउ दुख्ने हुन्थ्यो, अहिले त जति नाच्यो त्यति नै जीउ हल्का हुन्छ,’ उनले भने, ‘हामी ताया मचाको समय पर्खेर बस्न थालेका छौं ।’

परम्परागत ढोलक बजाउँदै नयाँ पुस्ता ।तस्बिर : विना थापा

सुरुवातका केही वर्ष नाचमा महिला सहभागिता हुँदैनथ्यो । पछिल्ला केही वर्षयता प्रतियोगिता आयोजकले महिला समूहलाई पनि सहभागी गराएका छन् । छोरा मान्छे नाच्न सक्दा हामी पनि किन नसक्नु भन्ने आत्मबल लिएर सिकेको रामबजारकी श्रेया श्रेष्ठले बताइन् । ‘सिक्न जुनसुकै कुरा सजिलो हुँदैन तर आफूले सक्छु भन्ने सोचेर प्राक्टिस गरेपछि हुन्छ’ उनले भनिन्, ‘साथीहरूसँग नाच्दा निकै खुसी लाग्छ । यसको जगेर्ना हामीले नै गर्नुपर्छ ।’

संस्कृति संरक्षणकै लागि ताया मचा: प्रतियोगिता आयोजना गर्दै आएको नेवा खल: कास्कीका अध्यक्ष अशोक पालिखेले बताए । ‘नेवारहरूले वर्षभरि मान्छे मरेको घरबाट गाईजात्रा निकाल्छन्, दिवंगको सम्झना गर्छन्,’ उनले भने, ‘गाईजात्रालगत्तै आएको शनिबार हामीले ताया मचा: प्रतियोगिता गर्दै आएका छौं ।’

प्रतियोगिताले संस्कृति नयाँ पुस्तामा सार्न मद्धत मिलेको उनले बताए । ‘समाज आधुनिकतातिर गए पनि हाम्रो संस्कृति र सम्पदा जोगाउन त्यसलाई रुचिकर बनाउनुपर्ने रहेछ,’ उनले भने, ‘पुराना पुस्ताको बलमा हाम्रा पर्व र जात्राहरू जोगाएका छौं, अहिले यसलाई बुझेका पुस्ताले दीर्घकालसम्म जोगाउलान् भन्ने लाग्छ ।’

अढाई दशकअघि ताया मचा: नृत्यलाई प्रतियोगिताका रूपमा सुरु गर्दा गणेश टोलमा सहभागी आठ टोली थिए । ‘अहिले २८ पुगेका छन्, ७ वटा त महिलाकै टोली छन्,’ उनले भने, ‘पोखराका विभिन्न टोलका आ–आफ्नै समूह छन्, पोखराबाहिरबाट पनि सहभागी हुनेहरू आउँदा हामीलाई निरन्तरता दिन अझ हौसला बढेको छ ।’

तुलनात्मकरूपमा युवा सहभागिता बर्सेनि बढेको उनले बताए । ‘पहिले–पहिले छोरा मान्छे, त्यो पनि अलि उमेर खाएकाहरू नाच्थे,’ उनी भन्छन्, ‘अहिले सहभागिता ११ वर्षदेखि २५ वर्षसम्मका धेरै छ ।’ छोरीहरू रजस्वला हुन्छन् । त्यस्ता बेला नाचमा सहभागी गराउनु पवित्र नमान्ने जनविश्वासले पहिले–पहिले महिलालाई नाचमा सहभागी नगराउने चलन थियो ।

‘शिक्षा र चेतनाले अहिले त्यो रुढीवाद हटेको छ, महिला पनि नाचमा बराबर सहभागी छन्,’ उनले भने, ‘संस्कृति संरक्षण गर्नुपर्छ, हामी सबैको सहभागिता समान हुनुपर्छ भन्नेमा अहिले महिला नै अघि छन् ।’

ताया मचा:मा पुराना पुस्ताले मात्रै नाच्ने गरेको चलनमा नयाँ पुस्ताले सहभागिता मात्र बढाएका छैनन्, परम्परागत बाजामा पनि सिक्ने र बजाउन उत्साह देखाएका छन् । पोखराको बजार विस्तारको इतिहासमा काठमाडौं उपत्यकाबाट भित्रिएको मानिएका नेवार परिवारले संस्कृति संरक्षणसँगै नयाँ पुस्तामा आफ्ना सीप र संस्कार हस्तान्तरण गरिरहेका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र १८, २०७५ ०९:२५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT