खानेपानीका स्रोतमा ‘कोलिफर्म’

दिसाबाट निस्कने ती जीवाणुका कारण मानिसमा पानीबाट सर्ने रोगको महामारी फैलिन सक्ने
पानी उमालेर, क्लोरिनको चक्की वा झोल राखेर वा उमालेर खानुपर्ने
आश गुरुङ

लमजुङ — सदरमुकाम बेंसीसहरका नगरवासीले उपभोग गर्दै आएको खानेपानी स्रोतमै कोलिफर्म (ई–कोली) जीवाणु भेटिएको छ ।

जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय र लमजुङ जिल्ला सामुदायिक अस्पतालले गरेको नमुना परीक्षणका क्रममा पानीका मुहानमै कोलिफर्म भेटिएको हो ।

दिसाबाट निस्कने ती जीवाणुका कारण मानिसमा पानीबाट सर्ने रोगको महामारी फैलिन सक्छ । दुई संस्थाले कुवा, धारा, पँधेरा, मुहान, ट्यांकी साथै खोलाका पानीको परीक्षण गरेको थियो ।

Yamaha

नमुनाका लागि परीक्षण गरिएका सबै स्रोतमा कोलिफर्म (ई–कोली) भेटिएको जनस्वास्थ्य अधिकृत केशवप्रसाद चापागाईंले बताए । उनका अनुसार कोलिफर्म समूहको ई–कोली जीवाणु मानिसको आन्द्रामा मात्र पाइन्छ ।

पानीमा ई–कोली (कोलनी फर्मिङ युनिट) भेटिए त्यो दिसाबाट आएको हुन्छ । ‘ई–कोली आफैंले रोग निम्त्याउने होइन । पानीमा दिसा मिसिएपछि अन्य रोगका जीवाणुले मानिसमा महामारी फैलिन सक्छ,’ उनले भने ।

उनका अनुसार मानवको घनाबस्ती भएको ठाउँका मुहान तथा धारामा ई–कोलीका जीवाणु बढी मात्रामा देखिएको छ । बेंसीसहरकै चर्चित खानेपानीका धाराहरू गैरीधारा र तीनधारेको पानीमा दिसाबाट निस्कने जीवाणु भेटिएको उनले बताए । ‘मूल नजिकै घरहरू हुँदा सेफ्टि ट्यांकी रसाएर जीवाणु मूलसम्म आइपुग्छन् । यसले गर्दा खानेपानीमै जीवाणु मिसिन्छ र झाडापखला, आउँजस्ता रोगका जीवाणुले मानिसलाई बिरामी पार्छ,’ उनले भने ।

उनका अनुसार बेंसीसहरकै अन्य खानेपानीको स्रोत पनि सुरक्षित छैनन् । राष्ट्रिय खानेपानी गुणस्तर मादण्ड, २०६२ अनुसार शुद्ध अर्थात् मानिसले प्रयोग गर्ने खानेपानीको स्रोतमा ई–कोलीको मात्रा शून्य हुनुपर्छ ।

जनस्वास्थ्यले ६ ठाउँको मुहान, ट्यांकी र धाराको पानी परीक्षण गरेको थियो । ती ठाउँमा ३ देखि ८५ कोलनी फर्मिङ युनिट (ई–कोली) भेटिएको छ । बेंसीसहर ८ बालमन्दिर नजिकैको कुवामा १५ युनिट ई–कोली देखिएको छ ।

क्याम्पस रोडका उपभोक्ताको घरका धाराबाट आएको पानीमा ३ युनिट ई–कोली देखिएको जनस्वास्थ्य कार्यालयका ल्याब टेक्निसियन अधिकृत निरोजकुमार श्रेष्ठले बताए । उनका अनुसार बेंसीसहर ११ रामचोकबेंसी, दोर्दी गाउँपालिका ४ नौथर शेरा, मध्यनेपाल १, जिताकोट र जिताबेंसी, राइनास नगरपालिका २ बोराङखोला र दूधपोखरी गाउँपालिका २ बिचौर ठाँटीका खानेपानीका मुहान, ट्यांकी, धारा, कुवालगायतको पानी परीक्षण गरिएको थियो । सबै पानीका स्रोतमा ई–कोली भेटिएको उनले बताए ।

लमजुङ जिल्ला सामुदायिक अस्पतालले बेंसीसहर नगरपालिकाको चिती तिलाहर, दूधपोखरी गाउँपालिकाको कोल्की, राइनास नगरपालिकाको तार्कुघाट, दोर्दी गाउँपालिकाको भारते, सुन्दरबजार नगरपालिकाको परेवाडाँडा, मध्यनेपाल नगरपालिकाको रम्घा, क्व्होलासोंथर गाउँपालिकाको मालिङ र मस्र्याङदी गाउँपालिकाको सिम्पानीका पानीका मुहान, ट्यांकी र धाराका खानेपानीमा ई–कोली परीक्षण गरेको थियो । अस्पतालका मेडिकल रेकर्डर गणेश गुरुङका अनुसार ती ठाउँमा २ देखि १ सय बढी युनिट बढी ई–कोली भेटिएको छ ।

परेवाडाँडामा १ सय र चिती–तिलाहारका खानेपानीमा १ सयभन्दा बढी ई–कोली भेटिएको उनले बताए । लमजुङमा ४ वर्षअघि एकीकृत पोषण कार्यक्रम (सुआहारा) जिल्लाका साबिक ६१ वटा गाविसमा गरेको नमुना परीक्षणका क्रममा कोलिमर्फ (ई–कोली) देखिएको थियो ।

त्यतिबेला विभिन्न स्रोतबाट आएको ४ सय १९ खानेपानी नमूना परीक्षण गरिएकोमा २ सय ४४ मा कोलिफर्म भेटिएको थियो । त्यसपछि बर्सेनि आर्थिक वर्षको अन्तिम अर्थात् बर्खायाम सुरु हुनै लाग्दा यसको परीक्षण गरिँदै आएको छ ।

लमजुङ जिल्ला सामुदायिक अस्पतालका मेडिकल अधिकृत डा. हिक्मत भण्डारीले स्वास्थ्यका लागि कोलिफर्म (ई–कोली) हानिकारक नभई उक्त पानीमा दिसा मिसिएको प्रमाणित भएकाले दिसाबाट पानी मिसिने अन्य जीवाणुले महामारी निम्तिने खतरा हुने बताए ।

दिसा मिसिएको खानेपानी प्रयोग गर्दा झाडापखला, आउँ, हैजा, टाइफाइडजस्ता रोग लाग्न सक्छ । ‘खानीपानीका स्रोत नजिकै शौचालय भएकाले पानीमा ई–कोलीका जीवाणु मिसिन सक्छन्,’ उनले भने, ‘पानी खाँदा उमालेर, क्लोरिनको चक्की वा झोल राखेर वा उमालेर खाँदा राम्रो हुन्छ ।’ यस्तै पानीलाई फिल्टर, सोडिस गरेर पनि खानेपानी पिउन सकिन्छ । कोलिफर्म (ई–कोली) देखिएको ठाउँमा मुहानको सरसफाइ गर्नुपर्ने उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १९, २०७५ १०:१५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

गरिब नै छुटेपछि वितरण बहिष्कार

गरिब परिचयपत्र नामावलीमा अति गरिबको नाम छुटेकोमा वडाध्यक्षद्वारा आपत्ति
प्रकाश बराल

बागलुङ — मानबहादुर थापा दैनिक ज्याला मजदुरी गरेर दुई छाक जुटाउँछन् । काम नपाएका दिन उनको चुलो बल्दैन । बागलुङ नगरपालिका ११ का उनीजस्तै अवस्था छिमेकी काजीमान हरिजन र जिनबहादुर परियारको पनि छ ।

यहाँकै टीकाराम सार्की दैनिक दाउरा चिरेर कमाएको पैसाले परिवार पाल्छन् । खेतीपाती र रोजगारीसमेत नभएकाले उनीहरूको जीवन कष्टकर छ । तर, सरकारले जारी गरेको गरिब घर पहिचान तथा परिचयपत्र वितरणको नामावलीमा उनीहरूको नाम छैन ।

बरू भारतीय सेनाबाट सेवानिवृत्त पेन्सनप्रापक, बजारमा घर बनाएका र श्रीमान्–श्रीमती नै कर्मचारी भएका परिवार सूचीकृत भएको पाइएपछि वडाध्यक्षले परिचयपत्र वितरण कार्यक्रम बहिष्कार गरेका छन् ।

वडाध्यक्ष ज्ञानेन्द्र गौतमले कुनै तरिकाले चित्त नबुझ्ने गरी आएको नामावलीमा परिचयपत्र दिन नसकिने बताएका छन् । ‘मजदुरी गरेर खाएकाहरू पनि परेको भए केही हुने थिएन । यहाँ त सम्पन्नहरू मात्र गरिबको सूचीमा परेका छन्,’ उनले भने, ‘दुई छाक खान गाह्रोगरी बाँचेकालाई पाखा लगाएर कसरी अरूलाई गरिब परिचयपत्र दिने ?’

उक्त परिचयपत्रकै आधारमा राज्यका सेवा सुविधा दिने हो भने गरिबका परिवारले बाँच्न नपाउने अवस्था हुने उनको तर्क छ । २०७० सालमा गरिएको सर्भेक्षणअनुसार यो वडा साबिक रायडाँडा गाविस थियो । उक्त गाविसका ४ सय ३ घरमध्ये अति गरिब ७९, मध्यम २९ र सामान्य गरिब १८ घर भएको तथ्यांक छ ।

कुल घरमध्ये ३९.२ प्रतिशत गरिबको सूचीमा सूचीकृत छन् । उक्त सूचीमा दैनिक मजदुरी गरेर बाँचेका गरिबकै नाम छुटेको छ । सरकारले पठाएका परिचयपत्रमा गरिब नै छुटेको पाइएपछि वितरणका लागि जिम्मेवार जनप्रतिनिधिलाई पनि लाज भएको छ ।

‘त्यो बेला गरिएको सर्भेक्षणमा भएका गम्भीर त्रुटीले हाल समस्या आयो,’ जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख राजेन्द्र ढुंगानाले भने, ‘तत्कालीन व्यवस्थापनको कमजोरीको हामीले जवाफ दिनुपर्ने भएको छ ।’ गरिब परिचयपत्र वितरणसँगै जिससले पहिचान भएका घरपरिवारलाई तत्कालका लागि राहतका केही कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने निर्णय गरेको थियो ।

प्रकाशित : भाद्र १९, २०७५ १०:१४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT