फेवामा जथाभावी बल्छी

विना थापा

कास्की — फेवातालमा जथाभावी माछा मार्न पाइँदैन । बल्छी खेल्न र जाल हान्न महानगरपालिकाको कार्यालयबाट स्वीकृति लिनुपर्छ । तर, फेवातालका विभिन्न घाटहरूमा हिजोआज माछा मार्नेको भीड हुन थालेको छ ।

फेवातालमा माछा मार्दै स्थानीय । अनधिकृत रूपमा माछा मार्न नपाइने भए पनि नियमनकारी निकाय पोखरा महानगरपालिकाको ध्यान यसतर्फ पुगेको छैन । तस्बिर : विना

माछा मारेर गुजारा चलाउने जलारी समुदायको पेसा सुरक्षित पार्न फेवातलमा कार्यक्रम नै छ । उक्त कार्यक्रमअन्तर्गत उनीहरूलाई ‘केज’ राखेर पाछापालनमा मत्स्य विकास तथा अनुसन्धान केन्द्रले सघाएको छ । जलारी समुदायलाई माछा मार्न महानगरपालिकाले अनुमतिपत्र बनाइदिएको छ ।

आफूले पालेका माछाबाहेक उनीहरूले तालका निश्चित क्षेत्रमा मात्रै माछा मार्न पाउँछन् । जथाभावी र जसले पनि माछा मार्दा तालका रैथाने प्रजाति नासिने भन्दै महानगरपालिकाले नियम बनाएको हो ।

Yamaha

जलारी समुदायको बसोबास र उनीहरूको माछापालनको ‘केज’ रहेका ठाउँबाहेक फेवातालका अधिकांश क्षेत्रमा माछा मार्न नपाइने सूचना महानगरपालिकाले राखेको छ । तर, जथाभावी माछा मार्नेहरू बढ्दा पनि अनुगमन भने हुने गरेको छैन ।

रहरका लागि माछा मार्दा रमाउनेहरू सामान्य प्रकारका बल्छी मात्रै होइन विदेशबाट आयातीत ‘फिसिङ रड’ नै लिएर बस्छन् । आफूलाई बस्नका लागि हलुका मुडा र माछा राख्ने झोला लिएर दिनभर ताल किनारमा बसेर बल्छी थाप्नेहरू थुप्रै हुने गरेका छन् । फुर्सदिलाहरूका लागि दिनभर तालको छाल हेर्दै, माछा मार्दै बस्नु शोख नै बनेको छ ।

रहरका लागि जथाभावी माछा मार्ने बढेपछि जलारी समुदायमा चिन्ता परेको छ । ‘हाम्रो त हात–मुख जोर्ने पेसा नै माछा मार्नु हो,’ गीता जलारी भन्छिन्, ‘जसले पनि जथाभावी माछा मार्दा नगरपालिकाले चेक गर्नुपर्ने होला ।’ अनुमति लिएर मात्रै माछा मार्न पाइने भनिएपछि नियमन सबैलाई बराबरी हुनुपर्ने उनले बताइन् ।

ताल किनारमा माछा मारिरहेको भेटिएमध्येका राम नेपाली ज्यामी काम गर्छन् । फुर्सदमा बल्छी लिएर माछा मार्न बस्छन् । ‘बल्छी थापेर बसेकालाई कसैले केही भन्दैन,’ उनले भने, ‘अनुमति लिनुपर्छ/पर्दैन कसैलाई थाहा छैन ।’ बेलाबेला अनधिकृतरूपमा माछा मार्नेलाई त्यसरी जथाभावी गर्न नपाइने भनेर सम्झाउन महानगरपालिकाले टोली खटाउनुपर्ने उनले बताए ।

पोखरा ६ का वडाध्यक्ष जगत पहारी अनुमति नलिई तालमा माछा मार्न नपाइने बताउँछन् । ‘अनुमति लिनेका लागि पनि एरिया तोकिएको छ, जथाभावी त पाइँदै पाइँदैन,’ उनले भने, ‘बिनाअनुमति माछा मारेको पाइए कानुअनुसार कारबाही हुन्छ ।’ फेवातालको अधिकांश क्षेत्र पहारी नेतृत्वकै वडामा पर्छ, जहाँ जथाभावी बल्छी खेल्नेहरू धेरै भेटिन्छन् । प्रभावकारी रोकथामका लागि वडा समितिले पनि चासो दिएको छैन ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७५ ०९:४९
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

एउटा भवन बन्न १७ वर्ष !

कान्तिपुर संवाददाता

दमौली — तनहुँको दमौलीमा सहिद चन्द्र नेपाली छात्रावास १७ वर्षमा बनेको छ । आदिकवि भानुभक्त क्याम्पस परिसरमा २०५८ सालमा उक्त भवन बनाउन थालिएको हो ।

निर्मल माविले उपलब्ध गराएको दुई रोपनी क्षेत्रफलमा छात्रावासको पक्की भवन निर्माण भएको छ । तत्कालीन संसद विकास कोष, जिविस, व्यास नगरपालिका, भवन निर्माण डिभिजन कार्यालय, राष्ट्रिय दलित आयोग, क्याम्पस र संघसंस्थाको आर्थिक सहयोगमा १४ कोठे भवनको निर्माण सम्पन्न भएको छात्रावास व्यवस्थापन समितिका संस्थापक अध्यक्ष एवं प्रदेश सांसद दोबाटे विकले बताए । ‘सहिद चन्द्र नेपाली छात्रावास भवन निर्माण गर्न मात्र ७० लाख रुपैयाँ खर्च भयो,’ उनले भने, ‘एक/दुई वर्षमा निर्माण सम्पन्न हुनुपर्ने निकै लामो समय लाग्यो ।’

छात्रावास निर्माणमा सरोकारवालाले समयमा चासो नदिएकाले ढिलाइ भएको उनले बताए । ‘निर्माण थाले पनि बन्ने छाँटकाट हराएपछि सबैसँग हारगुहार गर्‍यौं,’ उनले भने, ‘ढिलै भए पनि बल्ल तयार भएको छ ।’ छात्रावासमा दलित छात्रालाई प्रमुख प्रथामिकता राख्नुपर्ने उनले बताए । दलित विद्यार्थीले बजारमा सजिलै कोठा भाडामा नपाउने समस्या छ । दलित मात्र नभई विपन्न विद्यार्थीलाई सुविधा दिने उद्देश्यले छात्रावास निर्माण गरिएको उनले बताए ।

छात्रावास दसैं–तिहारपछिबाट औपचारिक प्रयोगमा ल्याइने क्याम्पस प्रमुख महाप्रसाद हड्खलले बताए । ‘भौतिक संरचना बल्ल तयार भयो,’ उनले भने, ‘व्यवस्थितरूपमा सञ्चालनका लागि क्याम्पस तयारीमा जुटेको छ ।’

छात्रावास ३० जना क्षमताको छ । यसमा महिला विद्यार्थीलाई मात्र राखिनेछ । दलित, आदिवासी जनजाति, अपांग र विपन्न विद्यार्थीलाई छनोट गरेर राखिने उनले बताए । ‘लक्षित वर्गका विपन्न विद्यार्थी छनोट गर्छौं,’ उनले भने ।

छात्रावासमा बस्ने विद्यार्थीले प्रतिव्यक्ति हजार रुपैयाँ शुल्क तिर्नुपर्नेछ । भित्रै सस्तो दरको सामूहिक भान्सा व्यवस्था गरिने भएको छ । ‘कम शुल्कमा नै विद्यार्थीलाई छात्रावासमा राम्रो सुविधा पुर्‍याउने क्याम्पसको योजना छ,’ प्रमुख हडखलले भने । क्याम्पस समयबाहेक बाँकी समय छात्रावासमा पनि कक्षा सञ्चालन गर्ने योजना छ । यसका लागि महिला प्राध्यापक व्यवस्था गरिने भएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७५ ०९:४८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT