शवगृह व्यवस्थित नहुँदा दुर्गन्ध

हरिराम उप्रेती

गोरखा — जिल्ला अस्पताल परिसरको शवगृहबाट फैलिएको दुर्गन्धले स्थानीय र बिरामी कुरुवा हैरान छन् । बेलाबेलामा पोस्टमार्टका लागि ल्याउने शवको दुर्गन्धले खपिनसक्नु हुने गरेको हो ।

गोरखा जिल्ला अस्पतालको शवगृह । तस्बिर : कान्तिपुर

तीन दिनअघि मनकामना क्षेत्रमा बेवारिसे अवस्थामा भेटिएका करिब ७० वर्षीय वृद्धको शव अस्पतालमा पोस्टमार्टमका लागि ल्याइएको थियो । पोस्टमार्टम गरिने शवगृहमा एक दिनभन्दा बढी त्यस्ता शव राख्दा दुर्गन्ध फैलिने गरेको स्थानीय बताउँछन् ।


Yamaha

‘दिउँसोमा भन्दा राति बढी गन्हाउँदोरहेछ,’ अस्पतालमा बिरामी कुर्न बसेका बेलडाँडाका तिलकबहादुर अछामीले भने, ‘रात कटाउनै गाह्रो भयो । यस्तो दुर्गन्ध फैलिन नदिने उपाय अपनाउनु पर्ने हो ।’ बिरामीका कुरुवा र स्थानीयले धेरै गुनासो गरेपछि सोमबार बिहान गोरखा नगरपालिका र प्रहरीले उक्त हतार–हतार शव व्यवस्थापन गर्‍यो ।


पटक–पटक अस्पताल प्रशासनसमक्ष शवगृहबाट दुर्गन्ध नआउने व्यवस्था गरिदिन माग गर्दै आए पनि बेवास्ता भएको स्थानीय ईश्वर अर्यालले बताए । ‘घरअगाडि लास घर छ, यो गन्हाएर ढुक्कले बस्न सकेका छैनौं,’ उनले भने, ‘उतापट्टि अर्को घर बन्दैछ । त्यता चाँडो सारिदिए केही राहत हुन्थ्यो ।’ उक्त ठाउँबाट दुर्गन्ध आउने समस्या वर्षौंदेखि रहेको उनले बताए । ‘अलिअगाडि ७/८ दिनसम्म लास यहीं थन्कियो, त्यसको दुर्गन्धमा कसरी बस्याैं होला,’ उनले भने, ‘लासघर व्यवस्थित नहुँदा नै दुर्गन्ध फैलिएको हो ।’ ०४२ सालतिर बनेको यहाँको शवगृह जीर्ण छ ।


०७२ वैशाख १२ को भूकम्पले उक्त घरलाई थप क्षति पुर्‍यायो । साँघुरो घर र चर्किएको गारो भएको शवगृहमा दुर्गन्धित शवलाई व्यवस्थित तरिकाले राख्न कुनै साधन छैन । धेरैपटक बेवारिसे शव जिम्मा लिन कोही आइपुग्लान् भनेर प्रहरीले व्यवस्थापनमा ढिलाइ गर्छ । धेरै दिन शव राखिँदा आउने दुर्गन्धले स्वास्थ्यकर्मी पनि हैरान छन् ।


‘शव जिम्मा लिने आउलान् भनेर पर्खिंदा गाह्रो भएको छ,’ अस्पतालका मेडिकल सुपरिन्टेन्डेन्ट श्रीराम तिवारीले भने, ‘सामान्यतया शव आठ घण्टापछिबाट गन्हाउन थाल्छ । मरेको धेरै दिन भएको बडी ल्याउँदा त्यसबाट दुर्गन्ध त आउने नै भयो । नयाँ भवनमा शवगृह नसारेसम्म समस्या छ ।’ हालको शवगृह व्यवस्थित हुन नसकेको उनले स्वीकार गरे । ‘शवगृहका लागि १० लाख रुपैयाँको लागतमा नयाँ भवन तयार भएको छ, फिनिसिङको काम चल्दैछ,’ उनले भने, ‘नयाँ भवनमा सारेपछि अहिले जस्तो दुर्गन्धको समस्या हुँदैन ।’


सामान्यतया पोस्टमार्टम गरिने भवन सरसफाइको व्यवस्था, डिप फ्रिज र झ्यालको उचित प्रबन्ध भएको हुनुपर्छ । तर, यहाँ हाल सञ्चालनमा रहेको शवगृहमा त्यसमध्येको कुनै पनि व्यवस्था छैन । ‘अहिलेको कोठा त कामचलाउ मात्र हो,’ मेसु तिवारीले भने, ‘नयाँ भवनको ९० प्रतिशत काम सकिएको छ । त्यसलाई सुविधा सम्पन्न पनि बनाउँछौं ।’ नयाँ पोस्टमाटम घरमा ६ वटासम्म शव राख्न मिल्नेगरी डिप फ्रिजको व्यवस्था गर्न लागिएको उनले बताए । विद्युत् आपूर्तिमा समस्या नआए नयाँ भवनबाट बाहिर दुर्गन्ध नजाने दाबी उनले गरे ।


गोरखा जिल्ला अस्पतालमा ५० शय्या छन् । ग्रामीण भेगबाट आउने बिरामीको सधैं चाप रहन्छ । धेरै बिरामी भर्ना र आउजाउ गरिरहने अस्पतालबाट दैनिक निस्कने फोहोर व्यवस्थापनको पनि उचित प्रबन्ध छैन । एकातिर हालको शवगृहको आफ्नै समस्या छन् अर्कातिर दैनिक निस्कने फोहोर अस्पताल परिसरमै देख्न पाइन्छ । स्वास्थ्य संस्थाबाट निस्कने फोहोर डढाइनु हुँदैन । तर, कहिलेकाहीं फोहोर धेरै हुँदा अस्पताल परिसरमै डढाउने गरिएको छ ।


त्यसको धूवाँले बिरामी पार्ने अस्पताल छेउछाउका बासिन्दा बताउँछन् । फोहोर व्यवस्थापनलाई अस्पतालले गम्भीरतापूर्वक लिएको मेसु तिवारीले बताए । ‘निक्लिएको फोहोर एकै ठाउँमा थुपारेर राखेका छौं । गाड्नका लागि खाल्डो खन्ने पर्याप्त जग्गा पनि छैन,’ उनले भने, ‘सालनालचाहिं छुट्टै गाड्ने गरेका छौं ।’ एक गैरसकारी संस्थाले फोहोर व्यवस्थापनका लागि अध्ययन गरेर गएकाले योजना अघि बढदा उचित व्यवस्थापनको काम छिटै थालिनेमा आफू आशावादी रहेको उनले बताए ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ ०९:५९
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

१० किलो सुनसहित दुई जना प्रकाउ

हरिराम उप्रेती

गोरखा — प्रहरीले अवैध १० किलाे सुनसहित चुमनुव्री गाउँपालिका–३ सिर्दिवास फिलिमबाट चुमनुव्री–७ छेक्म्पारका ५८ वर्षीय मुटुप लामा भनिने छिरिङ डन्डुप लामा र २८ वर्षीय लोप्चन तेन्वेलाई पक्राउ गरेकाे छ।

बरामद सुनको मूल्य चार करोड ९३ लाख बराबर छ।प्रहरीका अनुसार छिरिङले गलबन्दीभित्र सुन राखी बाहिरबाट सिलाएर कम्मरमा बेल्ट जस्ता बनाएर ५ किलाे सुन र सात तोलाको दुई थान कुन्दरा, १ तोलाको दुई थान टप अवैध रुपमा चीनबाट ल्याउँदै गरेको अवस्थामा बरामद गरेको जनाएको छ।

छिरिङसँगै रहेका लोप्चनले रातो झोलामा ५ किलाे सुन बोकेको एसपी बिमल बस्नेतले जानकारी दिए। गत शनिबार पक्राउ परेका उनीहरुलाई दुई दिन लगाएर प्रहरीले सिर्दिवासबाट सदरमुकाममा ल्याएपछि सोमबार सार्वजनिक गरेकोहाे।

दैनिक उपभोग्य सामग्री खरिदका लागि तिब्बतको जोङ बजार पुगेका छिरिङ र लोप्चनको स्थानीय व्यापारी च्याङचिनसँग चिनजान भएको थियो।

च्याङचिनले काठमाडौं सुन पुर्‍याएबापत तीन हजार घुर्मु (नेपाली ५० हजार) दिने सहमति भएपछि उनीहरुले सुन ल्याएको प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको छ।

‘काठमाडौंका व्यापारीले फोन गर्छन् भनेर हाम्रो नम्बर राखे, उनीहरुको नम्बर हामीलाई दिएनन्,’ छिरिङ र लोप्चनले प्रहरीसँगको बयानमा भने। सडक सञ्जाल नपुगेको छेकेम्पारका स्थानीय स्यात्ला नाकाबाट तिब्बतीयन बजारमा दैनिक उपभोग्य सामाग्री खरिदका लागि जाने गरेका छन्।

छड्के चेकजाँचको क्रममा प्रहरी फन्दामा परेका छिरिङ र लोप्चनले प्रहरीलाई प्रलोभन देखाएका थिए। ‘पहिले पाँच किलो दिन्छौँ हामीलाई छाडिदे भनेछन्, पछि हामीलाई छाडिदिनुस् १० किलो नै राख्नुस पनि भनेछन्,’ एसपी बस्नेतले भने।

संगठनप्रति इमान्दार भएर काम गरेको भन्दै सिर्दिवास चौकीका प्रहरी नायब निरीक्षक तुलबहादुर सेनलाई जिल्ला प्रहरी कार्यालय गोरखाले सोमबार नगद २१ सयसहित सम्मान गरेको छ। ‘संगठनप्रति इमान्दार बनेर कार्यकुशलता प्रर्दशन गरेकाले हामीले उहाँलाई सम्मान गरेका हौँ,’ एसपी बस्नेतले भने।

खुल्ला सिमानाका कारण अवैध तरिकाले सामान ओसार पसार हुन सक्ने आशंकमा स्थानीय प्रशासनले हेलिकप्टर चेकिङमा कडाइ गरेको छ। हेकिलप्टरमा कडाइ गरेपछि पैदल मार्ग भएर सुन ओसारपोसार हुन थालेको आशंका गरिएको छ।

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७५ १४:२८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT