उद्यमका लागि सामुदायिक भवन

कान्तिपुर संवाददाता

पर्वत — जलजला गा।उँपालिका २ माझफाँटको पूर्णगाउँका महिलाले सामूहिक उद्यमशीलता विकासका लागि सामुदायिक भवन निर्माण गरेका छन् । नवजागरण नारी समूहले भवन निर्माण गरेका हुन् ।

पर्वतको जलजला २ पूर्णगाउँका जनजागरण नारी समूहले निर्माण गरेको भवन । तस्बिर : अगन्धर तिवारी

०६१ सालमा गठित समूहमा आबद्ध सदस्यले १४ वर्षसम्म देउसीभैलो, भजन र अतिथि सत्कार समेतबाट जुटाएको आठ लाख र श्रमदानसमेतगरी १२ लाख रुपैयाँको लागतमा दुईतले भवन निर्माण गरेका हुन् । समूहमा सबैजसो गृहिणी महिलाहरू आबद्ध छन् ।


Yamaha

दुई वर्षमा निर्माण सम्पन्न भएको भवनलाई सीपमूलक तालिम सञ्चालन, गाउँले खाद्यान्न प्रशोधन र सामूहिक हितका लागि उपयोग गर्ने अध्यक्ष जानकी खत्रीले बताइन् । ‘हामीले अहिलेसम्म कतैबाट सहयोग नमागी आफ्नै क्षमताले भवन बनाएका छौं,’ उनले भनिन्, ‘अब गाउँपालिकाको सहयोग पाए उद्यम सिक्ने योजना छ ।’ लेकफाँटमा अगरबत्तीका लागि प्रशस्त कच्चा पदार्थ पाइने उनले बताइन् ।


लेकाली जंगलहरूमा धूपी सल्लो, निगालो, अंगार र काउलो प्रशस्तै पाइने भएकाले अगरबत्ती बनाएर आम्दानी गर्न सकिने समूहकी सल्लाहकार जयन्ती खत्रीले बताइन् । त्यसबाहेक लेकफाँटमा बर्खे तरकारी प्रशस्तै फलाउन सकिन्छ । साउनदेखि कात्तिकसम्म फल्ने तरकारी बाली प्रशोधन गरेर बजार पठाउन सके घरमै बसेर आम्दानी गर्न सकिने महिलाहरूले बताएका छन् । लेकफाँटको जंगल र पाखोबारीमा टिमुर उत्पादनको सम्भावना छ ।


‘सिस्नोको पाउडर बनाउन सकिन्छ,’ समूहकी उपाध्यक्ष जयन्ती खत्रीले भनिन्, ‘त्यसका लागि हामीलाई तालिम चाहियो । हाम्रो भवन बनेकाले प्रशोधन गर्न, स्टोर गर्न र सुकाउन अब समस्या हुँदैन ।’ गाउँसम्म पुगेको कच्ची सडकमा वर्षायामका केही महिना सवारी आवागमन अवरुद्ध हुन्छ । तरकारी प्रशस्त फल्ने सिजनमा सडक अवरुद्ध हुँदा बजार पठाउन समस्या छ । यहाँ फल्ने तरकारी सुकाएर प्याकेजिङ गरेपछि हिउँदमा बजार पठाउन सके राम्रो आम्दानी गर्न सकिने महिलाले बताएका छन् । ‘गाउँपालिकाले तालिम र प्रविधिमा सहयोग गरोस्,’ अध्यक्ष खत्रीले भनिन्, ‘हामी घरघरै उद्यमी तयार गर्छौं ।’


नजिकको बजार र गाउँपालिकाको केन्द्र पुगेर फर्कन दिनभर लाग्ने भएकाले कृषि उपज बिक्री गरेर तत्काल आम्दानी लिन नसकिने भएकाले वैकल्पिक आयआर्जनमा लाग्नुपर्ने उनले बताइन् । पूर्णगाउँमा करिब ५० घरधुरी छन् । यहाँका आधाजसो पुराना बासिन्दा सुविधा र अवसरको खोजीमा बसाइँसराइ गरेर गएका छन् । गाउँका अगुवाले स्थानीय स्रोतसाधनमा आधारित उद्यमलाई व्यवस्थित गर्नसके बसाइँ गएकाहरूलाई गाउँ फर्काउन सकिने गाउँले बताउँछन् । ‘यहाँका धेरैले घर र खेतबारी अलपत्रै छाडेर हिँडेका छन्,’ स्थानीय अगुवा प्रेमबहादुर बरुवालले भने, ‘यहाँका स्रोतसाधनको भरपुर उपयोग गर्नसके धेरैलाई रोजगार दिन सकिन्छ ।’


गाउँपालिका अध्यक्ष रामकृष्ण मल्लले सामुदायिक भवनको उद्घाटन गर्दै सानो व्यवसाय र उद्यमशीलताका लागि अब समस्या नहुने बताए । ‘तपाईंहरूमा इच्छाशक्ति हुनुपर्‍यो,’ उनले गाउँलेलाई भने, ‘व्यवसायमा हामी सहयोग गर्छौं ।’ स्थानीय सरकारले गर्नसक्ने सहयोग गाउँपालिकास्तरबाट हुने उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ ०९:५८
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

गुरुङका पुरोहित थकाली

गुरुङ गाउँमा जन्मे–हुर्केका सुकबहादुर थकाली गुरुङको कर्मकाण्डीय संस्कारमा सघाउँदै आएका छन्
कान्तिपुर संवाददाता

मनाङ — शिरमा ढाकाटोपी । सेतो कमिज अनि बायाँ हातमा घडी लगाएका सुकबहादुर थकाली भूतपूर्व सैनिकजस्तै देखिन्छन् । तल्लो मनाङको नासों गाउँपालिका ८ ताचैका उनी उमेरले ७० नाघे ।

मनाङको नासों गाउँपालिका ७ ताचैका ७० वर्षीय पुरोहित सुकबहादुर थकाली । तस्बिर : आश गुरुङ

जो कोही भेट हुँदा उनी गुरुङ भाषा बोल्छन् । छिमेकीसँग गुरुङ भाषामै भलाकुसारी गर्छन् । स्थानीयका उनी पुजारी हुन् ।


उनले गुरुङ समुदायको कर्मकाण्डीय कार्य गर्दै आएका छन् । आवश्यकताअनुसार गुरुङ समुदायको जन्मदेखि मृत्युमा गरिने संस्कारमा उनी खटिन्छन् । गाउँका पूजापाठका उनी गुरु नै हुन् । उनी अघि नसरेसम्म गाउँमा कुनै पूजापाठ हुँदैन । गाउँको सबैभन्दा ठूलो पूजा ‘ट्हों पूजा’ हो । जहाँ जिउँदो मृगलाई समातेर पूजा गरिन्छ । त्यही पूजाको नेतृत्व गर्छन् थकाली ।


गाउँका गुरुङ पुरोहित दिवंगत भएपछि उनीहरूका नयाँ पुस्ताले बाउबाजेको पेसा गरेनन् । उनीहरूको संस्कारलाई थकालीले चलाइदिएका छन् । ताचैमा लामा वा घ्याब्रेद्वारा मृत्यु संस्कार गर्ने गरिन्छ । घ्याब्रेले संस्कार गर्न चाहनेको घरमा घ्याब्रे बनेर मृत्यु संस्कार फुकाउने कार्य गर्दै आएको उनले बताए । ‘म त नाम मात्रैको थकाली । सबै गुरुङजस्तो ।


भाषा, संस्कार र संस्कृति पनि गुरुङकै,’ उनले भने, ‘त्यसैले गुरुङको पुरोहित भएर गुरुङकै सेवामा बसें ।’ गाउँघरमा मानिने विभिन्न प्राकृतिक देवताको पूजापाठ सुकबहादुर थकालीले गर्दै आएको स्थानीय सोलबहादुर गुरुङ बताउँछन् । ‘हामी गुरुङले बरु सिकेका छैनौं । उहाँ (सुकबहादुर) ले गुरुङ संस्कारका कार्य गर्नुहुन्छ,’ उनले भने ।


स्थानीयवासीसमेत रहेका नासों गाउँपालिका अध्यक्ष चन्द्र घलेका अनुसार गुरुङ समुदायको कर्मकाण्डमा सुकबहादुर थकालीलाई बोलाइन्छ । ‘कर्मकाण्डका काम सुकबहादुर एक्लैले सक्ने कुरा भएन । मृत्युकार्यमा घ्याब्रे राख्न चाहनेले सुकबहादुरलाई बोलाउँछन्,’ उनले भने, ‘पूजापाठका उनी गुरु नै हुन् । गाउँकै सबैभन्दा ठूलो ट्हों पूजा गर्ने गुरु नै सुकबहादुर हुन् ।’ गुरुङ समुदायको कर्मकाण्ड, गाउँको पूजापाठमा सुकबहादुरले निकै योगदान पुर्‍याएको घले बताउँछन् ।


‘गाउँघरमा झारफुक गर्ने, सातो बोलाउने, कोही बिरामी हुँदा पन्छाउने कार्यमा सुकबहादुर सक्रिय छन्,’ उनले भने । सुकबहादुरको उमेर ढल्किँदै गएको र पछिल्लो समय युवामा संस्कार संस्कृतिका काम सिक्ने र सिकाउने प्रचलन घटदै गएपछि समस्या पर्दै गएको उनले बताए ।


थकाली समुदायमा सबैभन्दा उपल्लो जातको रूपमा थकालीलाई लिने गरिन्छ । सुकबहादुरको पुख्र्यौली मुस्ताङको थाकखोला हो । उनका अनुसार सुरुमा उनका जिजु च्याङ न्होर्बु धारापानीमा आएर बसे । झोलामा सामान लिएर व्यवसाय गर्दै उनका जिजु थाकखोलाबाट आएका थिए । उनका बाजे लुप्त धारापानीमै रहे । बुबाको नाम सार्की हो । ‘आमाका सन्तान कोही नबचेपछि सानो जातको नाम राख्नुपर्छ भनेर सार्की राखेको रे ।


म उही सार्कीको छोरा हुँ,’ उनले भने, ‘बुबा हुँदै म ताचैमा आएर बसें । यहीं घरजम भयो । यहींको गुरुङ संस्कार संस्कृतिमा हुर्किएँ ।’ ताचैको गुरुङ गाउँमै हुर्किएर भाषासँगै संस्कार र कर्मकाण्ड गराउन सिकेको उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ ०९:५७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT