लेकमा पानी, बेंसीमा बाढी

लेक वर्षेपछि रघुगंगा र कालीगण्डकी जलाधारबाट आएको बाढीले बेंसीका बस्तीमा क्षति पुर्‍याएको छ
घनश्याम खडका

म्याग्दी — जब लेक वर्षिन्छ तब बेंसीमा बाढी आउन पानी परिरहनु पर्दैन । बुधबार यस्तै भयो । दिनभर टन्टलापुर घाम लागेको थियो । ‘भीरको जरो र खोलाको किनारमा सधैंको त्रास’ भन्ने उखान ठ्याक्क मिल्छ, सदरमुकाम बेनीलाई ।

साँझसम्मै पानी पर्ने कुनै छाँटकाँट नै थिएन तर बुधबार साँझ ५ बजेपछि म्याग्दी, रघुगंगा खोला र कालीगण्डकी नदीबाट अचानक लेदो माटोको गन्ध आयो । नदी उर्लेर बस्ती छेउसम्म आएको थियो । बाढीको त्रासले तटीय क्षेत्रमा आतंक मच्चियो । यस्तो गन्ध नदीमा बाढी आउँदा मात्र आउँछ । माटोको गन्ध आयो भने बाढीपहिरोको संकेत मानिन्छ । मध्यरातपछि नदीमा बाढीको सतह घटेपछि बल्ल स्थानीय खाना खान र सुत्न गए ।


मंगलबार रातिदेखि लगातार धौलागिरि, अन्नपूर्ण र नीलगिरि हिमालय क्षेत्रमा भारी वर्षा भइरहेको थियो । धौलागिरिबाट बग्ने रघुगंगा खोलाको सिरानमा पर्ने रघुगंगा गाउँपालिका ८ कुइनेमंगलेको पात्लेखर्क क्षेत्रमा पहिरो गयो । पहिरोसहित बाढीले रितुङ खोला र छहरे खोलामा ठूल्ठूला रूखसहितको बाढी रघुगंगामा मिसिएर छेउ किनार कटान गर्दै गलेश्वर छेउको कालीगण्डकीमा मिसियो ।

Yamaha


‘बुधबार राति एक्कासी बाढी आउँदा मानवीय क्षति नभए पनि भौतिक क्षति धेरै भएको छ,’ प्रमुख जिल्ला अधिकारी लीलाधर अधिकारीले भने, ‘क्षतिको लगत संकलन भइरहेको छ । रघुगंगा खोलाको मुहान क्षेत्रमा अझै पानी पर्न नरोकिएकाले बाढीको सम्भावना उस्तै छ ।’ रघुगंगा खोलामा आएको बाढीले रितुङ माध्यमिक विद्यालयका चारवटा कक्षाकोठा बगाएको छ ।


बाढीको बहाव विद्यालयतर्फ सोझिएकाले बाँकी संरचनालाई पनि क्षति पुग्नेगरी कटान जारी छ । बाढीले रितुङ युवा क्लबको भवन, खेलमैदान र नवनिर्मित स्वाथ्यचौकी भवन पनि बगाएको छ । छहरेखोलाको बाढीले झोलुंगे पुल बगाएपछि पात्लेखर्क, श्रीखर्क, ढाँड र द्वारी बस्तीको सडक सम्पर्क विच्छेद भएको छ । वडाध्यक्ष गमन छन्त्यालका अनुसार बाढीले १५ किलोवाट क्षमताको लघु जलविद्युत्का चारवटा पोल बगाएको छ । पोल बगाएपछि विद्युत्सहितको तारमा अल्झेर एक वृद्धाको मृत्यु भएको थियो ।


मुस्ताङमा पनि बाढीपहिरोले क्षति पुर्‍याएको छ । थासाङ गाउँपालिका २ का कोबाङ, सिर्कुम र ५ को ताउलुङका दर्जन ठाउँमा पहिरो गएको छ । पहिरोले एउटा स्वास्थ्यचौकी र सयौं हेक्टर स्याउ बारीमा क्षति पुर्‍याएको जिल्ला प्रशासन कार्यालय मुस्ताङले जनाएको छ । ‘कम पानी पर्ने मुस्ताङको धौलागिरि र नीलगिरि बीचमा पर्ने थासाङ गाउँपालिका क्षेत्रमा ५ घण्टा पानी पर्दा पहिरो गएर धेरै भौतिक क्षति पुगेको छ,’ मुस्ताङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी शिशिर पौडेलले भने, ‘नपत्याउँदा खोल्साहरू कालीगण्डकी झैं बौलाएका थिए ।’


लेक वर्षेपछि रघुगंगा र कालीगण्डकी जलाधारबाट आएको बाढीले बेंसीका बस्तीमा पनि क्षति पुर्‍याएको छ । रघुगंगा र कालीगण्डकी नदी मिसिएर आएको बाढीले सदरमुकाम बचावटका लागि हिउँदभर करोडौं खर्चेर निर्माण गरिएको ५ सय मिटरमध्ये २ सय मिटर पक्की पर्खाल भत्काएको छ । रघुगंगा खोलामा आएको बाढीले पाइपमा क्षति पुर्‍याउँदा सदरमुकाम बेनीमा खानेपानी आपूर्ति बन्द भएको छ । बेनीदेखि ३ किमि उत्तर गलेश्वर छेउ रघुगंगा नदी किनारा हुँदै क्रस गरी तारेको पाइप बगाएपछि खानेपानी आपूर्ति रोकिएको हो ।


सदरमुकाम बचावटका लागि करोडौं खर्चेर निर्माण गरिएको आरसीसी पर्खाल बाढीले क्षति पुर्‍याएपछि बिहीबार जिल्ला दैवीप्रकोप व्यवस्थापन समितिको आकस्मिक बैठक बसेको छ । बैठकले पर्खाल कमजोर भएकै कारण बाढीले बगाएकाले छानबिन गर्ने निर्णय भएको प्रजिअ अधिकारीले बताए ।

बेनी–जोमसोम सडक अवरुद्ध
बाढीपहिरोले क्षति पुर्‍याउँदा बेनी–जोमसोम सडक अवरुद्ध भएको छ । कालीगण्डकी नदीले अन्नपूर्ण गाउँपालिका ६ भीरकाटे र वडा २ तातोपानीको नागढुंगामा सडक बगाएको प्रहरीले जनाएको छ । यस्तै रुप्से खोला, कोप्रे, र मुस्ताङको लेतेखोला क्षेत्रमा पहिरोले सडक बगाएको छ । मुस्ताङका प्रजिअ शिशिर पौडेलका अनुसार लेतेखोला नजिक एउटा बस पहिरोमा फँसेको छ । यात्रुलाई सकुशल उद्धार गरिए पनि बस निकाल्न नसकिएको उनले बताए ।


रघुगंगा खोलाको बाढीले कटान गरेपछि बेनी–जोमसोम सडकको पहिलो तीन किमि उत्तर गलेश्वरस्थित बेलीब्रिज बगाउने जोखिम बढेको छ । १७ किमि माथि भीरकाटे र २३ किमिमाथि तातोपानीमा बाढीले सडक बगाएको छ । ३० किमि माथि रुप्सेखोलामा पहिरो पुलमाथि थुप्रिएको छ । त्यसैगरी ४० किमिमाथि लेतेखोलामा रहेको ट्रष्टब्रिज पहिरोले पुरेको छ ।

पर्यटकको हेलिकोप्टरबाट उद्धार
मुक्तिनाथ दर्शन गरेर फर्कंदै गरेका ७८ जना भारतीय पर्यटक कालीगण्डकी नदीमा आएको बाढी र अविरल वर्षासँगैको पहिरोमा फँसेका थिए । म्याग्दीको अन्नपूर्ण गापा ३ दानामा अलपत्र उनीहरूलाई बिहीबार हेलिकोप्टरबाट उद्धार गरी पोखरा पठाइएको प्रहरीले जनाएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र २९, २०७५ १०:४६
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

नाम फेरियो, अन्योल हटेन

कान्तिपुर संवाददाता

गोरखा — साबिकको जनस्वास्थ्य कार्यालय नाम फेरिएर बिहीबारदेखि स्वाास्थ्य कार्यालयमा सिँचाइ रूपान्तर भएको छ । नयाँ कार्यालयको प्रदेशकी सामाजिक विकास मन्त्री नरदेवी पुनले उद्घाटन गरिन् ।

प्रदेशको सामाजिक विकास मन्त्रालय मातहत रहने उक्त कार्यालयले गोरखासँगै नवलपुर जिल्ला पनि हेर्ने जिम्मेवारी छ । वरिष्ठ जनस्वास्थ्य अधिकृतको नेतृत्वमा यस अघिको जनस्वास्थ्य कार्यालयमा २५ जनाको दरबन्दी थियो ।

नाम फेरिएसँगै अब जनस्वास्थ्य अधिकृतकै नेतृत्वमा दरबन्दी घटाएर ११ जना रहने बनाइएको छ । कर्मचारी व्यवस्थापन नहुँदा अन्योल भएको जनस्वास्थ्य प्रमुख राजकुमार पोखरेलले बताए । ‘११ जनाको दरबन्दी रहने भनेको छ, बाँकी कर्मचारी भोलिका दिनदेखि कहाँ गएर के गर्ने केही जानकारी आएको छैन’ उनले भने, ‘कार्यालय स्थापनासँगै कर्मचारी व्यवस्थापन प्रष्ट भए सजिलो हुने थियो ।’ गत साउनयता उक्त कार्यलयका कर्मचारी कामविहीनजस्तै थिए ।

संघीयता कार्यान्वयन हुनुपूर्व कामको चापले फुर्सद नपाउने कर्मचारी साउनयता महिनाको अन्त्यमा तलब लिने र विपन्न रोगीहरूलाई उपचारका लागि सिफारिस गर्नेबाहेक अन्य भूमिकामा थिएनन् । ‘हाम्रो अनुभवको कदर गर्दै कार्यव्यस्तता बढ्ने तवरले जिम्मेवारी दिनुपर्ने हो,’ पोखरेलले भने । उद्घाटनमा आएकी मन्त्रीसँग अन्योल हटाउन कर्मचारीहरूले आग्रह पनि गरेका थिए । नयाँ कार्यालय स्थापना भएसँगै कर्मचारीको काम कर्तव्य र अधिकार पनि स्पष्ट नभएको उनीहरूको भनाइ छ ।

कार्यक्रममा सहभागी जनप्रतिनिधिले नाम फेरेर सदरमुकाममै कार्यालय स्थापना गरिएको प्रति असन्तुष्टी जनाए । सदरमुकाम केन्द्रित कार्यालय संघीयता कार्यान्वयनसँगै स्थानीय तहमा जाने भनिए पनि कुनै न कुनै रूपमा नाम फेरेर सदरमुकाममै रहेको भन्दै गोरखा नगरपालिकाकी उपमेयर बिनाश्रेष्ठले असन्तुष्टी जनाइन् । जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख अशोक गुरुङले जिसस पदाधिकारी र कर्मचारी पनि कामविहीन जस्तै बनेको गुनासो पोखे । ‘कार्यालयमा जम्मा भएका साथीभाइसँग गफिनुबाहेक हाम्रो कामै छैन, जिम्मेवारी दिन प्रदेश सरकारले भूमिका खेलोस्,’ उनले भने ।

कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै मन्त्री पुनले जागिरे मानसिकताबाट माथि उठ्न कर्मचारीलाई निर्देशन दिइन् । ‘संघीयता सफल बनाउन नेतृत्व क्लिन र इच्छाशक्ति भएकै हुनुपर्छ,’ उनले भनीन्, ‘कर्मचारीले घडी हेरेर काम गर्ने होइन । जनताले चाहेको स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउन लाग्नुस् ।’ कर्मचारीको क्षमता वृद्घिलगायतका समन्वयको काम गर्न प्रदेश सरकार तयार रहेको उनको भनाइ छ । प्रदेश सरकार स्थानीय तहलाई ‘ओभरटेक’ गरेर अघि नबढ्ने उनले बताइन् ।

प्रकाशित : भाद्र २९, २०७५ १०:४५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT