व्यवस्था बदलियो, मन उस्तै

कान्तिपुर संवाददाता

पर्वत — कुश्मामा बिहीबार ६३ औं प्रहरी दिवसका अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा जिल्ला प्रहरी कार्यालय अघिल्तिरको सहिद प्रहरीको स्मृतिमा निर्मित स्तम्भमा माल्यार्पण गर्न लहरै माल्यार्पण र पुष्पगुच्छा अर्पण चल्यो  ।

६३ औं प्रहरी दिवसका अवसरमा पर्वतमा आयोजित कार्यक्रममा सशस्त्र द्वन्द्वका क्रममा ज्यान गुमाएका प्रहरीका श्रीमती । तस्विर: अगन्धर तिवारी/कान्तिपुर

प्रमुख जिल्ला अधिकारी, जिल्ला प्रहरी प्रमुख, नगरपालिका र जलजला गाउँपालिकाका प्रमुख उपप्रमुखलगायत सहिद स्तम्भमा श्रद्धाञ्जली दिन पालोमा थिए । उनीहरूसँगै थिए जिल्लामा कार्यरत प्रहरी अधिकृत, जवान, अन्य सरोकारवाला ।


यही भीडमा थिए सशस्त्र द्वन्द्वका क्रममा ज्यान गुमाएका प्रहरीका पत्नीहरू मेनका लामगादे, लीला केसी, भीमकुमारी पौडेल र नारायणी केसी लगायत । स्तम्भमा माल्यार्पण गर्दैगर्दा सहादतप्राप्त प्रहरीपत्नी मोदी ५ बाजुङकी नारायणी केसीले पछ्यौराले मुख ढाकेर डाँको छोडिन् । बर्सेनि असोज २५ मा मनाइने प्रहरी दिवसमा निमन्त्रणा गरे पनि श्रीमान्को मृत्युपछि पहिलोपटक उनी औपचारिक कार्यक्रममा सहभागी भएकी थिइन् ।

Yamaha


उनले स्मृति स्तम्भमा माल्यार्पण गर्नै सकिनन् । ‘उहाँको मृत्युपछि धेरै आश्वासन पाएँ । केटाकेटी साना थिए,’ उनले भनिन्, ‘पढाउन र जागिर खोज्न सहयोग गर्छौं भन्ने आश्वासन कहिल्यै पूरा भएन ।’ आफ्ना श्रीमान्जस्ता सयौं प्रहरीले कर्तव्य निर्वाहका क्रममा ज्यान गुमाएर मुलुकको शासन व्यवस्था बदलिए पनि आफ्नो मन बदल्ने कुनै बाटो नभेटेको उनले बताइन् ।


कार्यक्रममा बोल्दै दिवंगत प्रहरीपत्नी मेनका लाम्गादेले जीवनसाथी गुमाउँदा भन्दा त्यसयता मुलुकमा भएको राजनीतिक परिवर्तनले पीडाबोध भएको बताइन् । ‘एक्लै पछ्यौराले मुख ढाकेर रुन्छु,’ लाम्गादेले भनिन्, ‘मृत्यु स्वाभाविक भए पनि त्यसले दिने पीडा सहनै नसक्ने गरी बल्झिइरहेको छ ।’ राज्यले दिने सामान्य पेन्सनबाहेक चित्तबुझ्दो सहयोग नपाएको गुनासो गरिन् । बर्सेनि मनाइने प्रहरी दिवसमा जिल्ला प्रहरीमा आयोजना हुने कार्यक्रममा विगत स्मरण गर्दा मन थाम्न मुस्किल हुने प्रहरीपत्नीहरूले बताए ।


पछिल्लो समय प्रहरीमाथि उठेका आचरणका प्रश्नहरूले पनि सहिद प्रहरीको आत्मामाथि ठेस पुगेको उल्लेख गर्दै प्रहरीपत्नीहरूले त्यसमा हेक्का राख्न अनुरोध गरे । कञ्चनपुरको घटनालाई जोड्दै उनीहरूले प्रहरीलाई सर्वसाधारणले गरेको भरोसामा आँच आएको गुनासो गरे । ‘प्रहरी नागरिकको अभिभावक हुन्छ भन्ने भनाइ भ्रम साबित भएको छ,’ लीला केसीले भनिन्, ‘एक जनाले गल्ती गर्दा पनि संगठनकै बदनामी हुन्छ । प्रहरी परिवार भएकाले हामीलाई पनि छुँदोरैछ ।’ सशस्त्र द्वन्द्वका बेला मुलुकमा शान्ति स्थापनार्थ बलिदान दिएका परिवारको आँसु पुछ्नेगरी परिवर्तन ल्याउने कुरामा राज्यले चासो नदेखाएको उनीहरूले गुनासो गरे ।


सशस्त्र द्वन्द्वका क्रममा पर्वत जिल्लाभित्र ज्यान गुमाएका २६ जना प्रहरीको स्मरण र सम्मानमा कार्यक्रममा पुष्पगुच्छा र माल्यार्पण गरिएको थियो । गएको एक वर्षमा उत्कृष्ट कार्यसम्पादन गर्ने विभिन्न दर्जाका प्रहरीलाई सम्मान गरिएको थियो । कार्यक्रममा पर्वतका प्रहरी प्रमुख प्रहरी नायब उपरीक्षक भुवनेश्वर तिवारीले प्रहरीको आचरण सुध्रे मात्रै आमनागरिकले विश्वास गर्ने वातावरण बन्ने दाबी गरे ।

‘हाम्रो संगठनभित्र पनि कमजोरी होला,’ उनले भने, ‘कमजोरी आफैंबाट सुधार्ने प्रयास गर्नुपर्छ । हामीले यहींबाट सुरु गरिसकेका छौं ।’ उनले आफू आएलगत्तै जिल्ला प्रहरी परिसरभित्र मद्यपान र धुम्रपान पूर्ण रुपमा निषेध गरेको बताए ।

प्रकाशित : आश्विन २६, २०७५ १०:३८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कारागारभित्र दसैं खर्चको जोहो

गएको दसैंका बेला १ हजार ५ सय मुडा बेचेका कैदीबन्दी यसपटक पनि उत्तिकै मिहिनेत गर्दै
प्रताप रानामगर

दमौली — बन्दी जीवन बिताइरहेका तनहुँ कारागारका अधिकांश कैदीबन्दी यतिबेला दसैं खर्च जोहोका लागि दिनरात मिहिनेत गरिरहेका छन्  । भित्र तयार पारिने मुडाले राम्रो आम्दानी हात पर्ने भएकाले बनाउन लागिपरेका हुन्  ।

दसैं खर्च जुटाउन मुडा बुन्दै तनहुँ कारागारका कैदीबन्दी । तस्बिर : प्रताप/कान्तिपुर

‘अरू बेला पनि बुन्छन् तर दसैंतिहारमा मुडा अलि धेरै बिक्री हुन्छ,’ नाइके नरबहादुर थापाले भने, ‘दसैंमा आउने पैसा धेरैले घरखर्चका लागि पठाउँछन् । त्यसैले अहिले दिनरात खटिरहेका छन् ।’ मुडा उठाउने, टायर राख्ने, बुन्ने, बिट मार्ने र बुट्टा भर्ने काम फरक–फरकले गर्दै आएको उनले बताए ।


कामको जिम्मेवारीअनुसारको पारिश्रमिक पनि छ । टायर राखेको १०, मुडा उठाउने १५, बिट मारेको र बुट्टा भरेको ३०/३० रुपैयाँ दरले पारिश्रमिक तोकिएको छ । हिजोआज प्रतिव्यक्ति दैनिक दुई सय रुपैयाँ हात परिरहेको छ ।


बिहान उठ्नासाथ काममा जुट्ने अर्जुन तामाङलाई यो दसैंमा १० हजार भेला पार्न मन छ । ‘घरमा दसैं राम्रोसँग मान्न सघाउने सुर हो,’ उनले भने, ‘दसैं खर्चमात्रै पनि घरमा पठाउन सक्दा ठूलो मदत हुन्छ ।’ परिवारलाई लुगाफाटा, माछामासु र चामलका लागि भरथेग गर्न मिहिनेत गरिरहेको उनले बताए । ‘पोहोरको दसैंमा ६ हजार पठाएको थिएँ,’ उनले भने, ‘अलि–अलि आफूलाई जोगियो भने पनि खनखाँचोमा काम लाग्छ ।’


तामाङसँगै ६० जना कैदीबन्दी यतिबेला दिनरात मुडा बुन्न व्यस्त छन् । धेरैले भित्र आएपछि मात्रै हस्तकलाको यो सीप सिकेका हुन् । अरू बेला सीमित काम गरेर आराम गर्न रुचाउने कैदीबन्दी पनि यतिबेला दसैं खर्चकै जोहोका लागि मुडा बुन्न व्यस्त छन् । दिनभर काममा व्यस्त रहनेहरू बेलुकी राम्ररी निदाउने र झैझगडा पनि नहुने अवस्था रहेको कारागार प्रशासनले जनाएको छ । कैदीबन्दीले तयार पार्ने मुडा बजारमा मन पराइन्छन् । केही वर्षअघिसम्म तनहुँ कारागारका मुडा कास्की, गोरखा र लमजुङसम्मका बजारमा पुर्‍याइन्थ्यो ।


आकारअनुसार दुई सयदेखि सात सय रुपैयाँसम्म प्रतिगोटा बिक्री हुने मुडा यतिबेला तनहुँकै बजारमा खपत हुन्छन् । अन्य जिल्लाका कारागारहरूमा पनि हस्तकलाको उद्यम सुरु भएपछि स्थानीय बजारमात्रै सम्बद्ध जिल्ला कारगारको भागमा परेको छ । यति भइकन पनि मुडाको माग भने घटेको छैन । तयारी मुडा खरिद गर्ने व्यापारीले तयार पार्दा चाहिने कच्चा पदार्थ जुटाउन सघाएका छन् । हस्तकला उद्यमीहरूले घरैमा तयार पारेका मुडाको तुलनामा कैदीबन्दीले बुनेका बलियो हुने व्यापारीको भनाइ छ ।


गत वर्ष दसैंको समयमा १ हजार ५ सय वटा मुडा बिक्री गरेर कैदीबन्दीले ४ लाख ५० हजार रुपैयाँ आम्दानी लिएका थिए । यसपटक पनि उत्तिकै परिमाणमा मुडा तयार पार्ने लक्ष्य उनीहरूको छ ।


थोरै खर्च आफूलाई खर्च राखेर कैदीबन्दी कम्तीमा दुईदेखि नौ हजार रुपैयाँसम्म घरमा पठाउने तयारीमा जुटेका छन् । कारागार भित्रै पनि कैदीबन्दीले दसैं राम्रैसँग मान्ने गरेका छन् । सरकारले दसैं खर्चस्वरूप प्रतिव्यक्ति तीन सय रुपैयाँ दिने गरेको छ ।


कारागारभित्रको कैदीबन्दी कोष र सरकारले दिँदै आएको रकम संकलन गरेर दसैं मनाउने तयारी भइरहेको कारागार प्रशासनले जनाएको छ । एउटा नवरात्रिमा एउटा राँगा र टीकाको दिन खसी काट्ने योजना छ । दसैंमा कैदीबन्दीलाई टीका तथा आशीर्वाद दिन परिवार तथा आफन्त कारागारमा भेट्न आउने गरेका छन् । तनहुँ कारागारमा १ सय १३ जना कैदीबन्दी छन् ।

प्रकाशित : आश्विन २६, २०७५ १०:३७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT