कारागारभित्र दसैं खर्चको जोहो

गएको दसैंका बेला १ हजार ५ सय मुडा बेचेका कैदीबन्दी यसपटक पनि उत्तिकै मिहिनेत गर्दै
प्रताप रानामगर

दमौली — बन्दी जीवन बिताइरहेका तनहुँ कारागारका अधिकांश कैदीबन्दी यतिबेला दसैं खर्च जोहोका लागि दिनरात मिहिनेत गरिरहेका छन्  । भित्र तयार पारिने मुडाले राम्रो आम्दानी हात पर्ने भएकाले बनाउन लागिपरेका हुन्  ।

दसैं खर्च जुटाउन मुडा बुन्दै तनहुँ कारागारका कैदीबन्दी । तस्बिर : प्रताप/कान्तिपुर

‘अरू बेला पनि बुन्छन् तर दसैंतिहारमा मुडा अलि धेरै बिक्री हुन्छ,’ नाइके नरबहादुर थापाले भने, ‘दसैंमा आउने पैसा धेरैले घरखर्चका लागि पठाउँछन् । त्यसैले अहिले दिनरात खटिरहेका छन् ।’ मुडा उठाउने, टायर राख्ने, बुन्ने, बिट मार्ने र बुट्टा भर्ने काम फरक–फरकले गर्दै आएको उनले बताए ।


कामको जिम्मेवारीअनुसारको पारिश्रमिक पनि छ । टायर राखेको १०, मुडा उठाउने १५, बिट मारेको र बुट्टा भरेको ३०/३० रुपैयाँ दरले पारिश्रमिक तोकिएको छ । हिजोआज प्रतिव्यक्ति दैनिक दुई सय रुपैयाँ हात परिरहेको छ ।

Yamaha


बिहान उठ्नासाथ काममा जुट्ने अर्जुन तामाङलाई यो दसैंमा १० हजार भेला पार्न मन छ । ‘घरमा दसैं राम्रोसँग मान्न सघाउने सुर हो,’ उनले भने, ‘दसैं खर्चमात्रै पनि घरमा पठाउन सक्दा ठूलो मदत हुन्छ ।’ परिवारलाई लुगाफाटा, माछामासु र चामलका लागि भरथेग गर्न मिहिनेत गरिरहेको उनले बताए । ‘पोहोरको दसैंमा ६ हजार पठाएको थिएँ,’ उनले भने, ‘अलि–अलि आफूलाई जोगियो भने पनि खनखाँचोमा काम लाग्छ ।’


तामाङसँगै ६० जना कैदीबन्दी यतिबेला दिनरात मुडा बुन्न व्यस्त छन् । धेरैले भित्र आएपछि मात्रै हस्तकलाको यो सीप सिकेका हुन् । अरू बेला सीमित काम गरेर आराम गर्न रुचाउने कैदीबन्दी पनि यतिबेला दसैं खर्चकै जोहोका लागि मुडा बुन्न व्यस्त छन् । दिनभर काममा व्यस्त रहनेहरू बेलुकी राम्ररी निदाउने र झैझगडा पनि नहुने अवस्था रहेको कारागार प्रशासनले जनाएको छ । कैदीबन्दीले तयार पार्ने मुडा बजारमा मन पराइन्छन् । केही वर्षअघिसम्म तनहुँ कारागारका मुडा कास्की, गोरखा र लमजुङसम्मका बजारमा पुर्‍याइन्थ्यो ।


आकारअनुसार दुई सयदेखि सात सय रुपैयाँसम्म प्रतिगोटा बिक्री हुने मुडा यतिबेला तनहुँकै बजारमा खपत हुन्छन् । अन्य जिल्लाका कारागारहरूमा पनि हस्तकलाको उद्यम सुरु भएपछि स्थानीय बजारमात्रै सम्बद्ध जिल्ला कारगारको भागमा परेको छ । यति भइकन पनि मुडाको माग भने घटेको छैन । तयारी मुडा खरिद गर्ने व्यापारीले तयार पार्दा चाहिने कच्चा पदार्थ जुटाउन सघाएका छन् । हस्तकला उद्यमीहरूले घरैमा तयार पारेका मुडाको तुलनामा कैदीबन्दीले बुनेका बलियो हुने व्यापारीको भनाइ छ ।


गत वर्ष दसैंको समयमा १ हजार ५ सय वटा मुडा बिक्री गरेर कैदीबन्दीले ४ लाख ५० हजार रुपैयाँ आम्दानी लिएका थिए । यसपटक पनि उत्तिकै परिमाणमा मुडा तयार पार्ने लक्ष्य उनीहरूको छ ।


थोरै खर्च आफूलाई खर्च राखेर कैदीबन्दी कम्तीमा दुईदेखि नौ हजार रुपैयाँसम्म घरमा पठाउने तयारीमा जुटेका छन् । कारागार भित्रै पनि कैदीबन्दीले दसैं राम्रैसँग मान्ने गरेका छन् । सरकारले दसैं खर्चस्वरूप प्रतिव्यक्ति तीन सय रुपैयाँ दिने गरेको छ ।


कारागारभित्रको कैदीबन्दी कोष र सरकारले दिँदै आएको रकम संकलन गरेर दसैं मनाउने तयारी भइरहेको कारागार प्रशासनले जनाएको छ । एउटा नवरात्रिमा एउटा राँगा र टीकाको दिन खसी काट्ने योजना छ । दसैंमा कैदीबन्दीलाई टीका तथा आशीर्वाद दिन परिवार तथा आफन्त कारागारमा भेट्न आउने गरेका छन् । तनहुँ कारागारमा १ सय १३ जना कैदीबन्दी छन् ।

प्रकाशित : आश्विन २६, २०७५ १०:३७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पालना भएन स्थानीय तह सञ्चालन ऐन

कान्तिपुर संवाददाता

बागलुङ (कास)– स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐनले हरेक महिना बैठक बस्नुपर्ने प्रावधान राखेको छ  । तर, बागलुङ नगरपालिकाले महिनौंसम्म बैठक राखेको छैन  ।

बागलुङ (कास)– स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐनले हरेक महिना बैठक बस्नुपर्ने प्रावधान राखेको छ । तर, बागलुङ नगरपालिकाले महिनौंसम्म बैठक राखेको छैन । यसले गर्दा महत्त्वपूर्ण योजनाका काम प्रभावित हुने गरेका छन् ।


गत वर्ष मंसिर, चैत र गत असारमा मात्र बैठक बसेको थियो । गत असारको बैठक पनि नगर परिषद्मा मात्र केन्द्रित भएकाले नगर क्षेत्रको विकास निर्माण, नयाँ नीति निर्माण र अनुगमनका काम प्रभावित भएको वडाध्यक्षहरूको गुनासो छ । नगर प्रमुख विदेश भ्रमणमा जाँदा पनि बैठक नराखेको, सार्वजनिक सुनुवाइ गर्ने विषयमा एकपटक पनि चासो नराखेको र आर्थिक कारोबारका काममा पनि नगरप्रमुखले एकल निर्णय लिएको उनीहरूको आरोप छ ।


गत वर्षदेखि सञ्चालन भएको बलेवा एयरपोर्ट नियमित गर्न नीति तथा कार्यक्रममा समावेश समेत नभएकोमा पनि वडाध्यक्षहरूबीच मतमतान्तर छ । गत आर्थिक वर्ष एउटा पनि सार्वजनिक सुनुवाइका कार्यक्रम आयोजना भएन । त्यसबारे पनि वडाध्यक्षहरू असन्तुष्ट छन् । ‘ऐनको प्रावधान मिचेर धमाधम खर्च गर्ने, आफूखुसी भ्रमणमा जाने काम राम्रो होइन,’ बागलुङ ४ का वडाध्यक्ष धु्रवबहादुर केसीले भने, ‘विकास निर्माण र नमुना अभियान सञ्चालनमा भन्दा नगरप्रमुख आन्तरिक विवादमा मात्र मुछिएका छन् ।’ नगरले अलपत्र छाडेका अधिकांश काम कर्मचारीका कारण भएको भन्दै उम्कने प्रयास गरेको उनले बताए । ‘कर्मचारीले काम गर्न नदिएको भए को–को हुन् ? उनीहरूलाई सार्वजनिक गरौं भन्दा नमान्ने,’ उनले भने ‘गरेनन् भनेर मात्र भएन ।’ जनप्रतिनिधिले के गरियो भनेर जवाफ दिने ठाउँ बनाउन नसकेको उनले बताए ।


अघिल्लो वर्षका कामको समीक्षा गर्न नगरप्रमुख तयार नभएपछि मंगलबारदेखि सुरु भएको नगरपालिकाको बैठक अवरुद्ध भएको छ । नगरप्रमुखले ल्याउन खोजेका एजेन्डामा नगर कार्यपालिका प्रवेश नगरेको ८ का वडाध्यक्ष राजन केसीले बताए । ‘नियमित बैठक गरौं, सानातिना समस्या पनि समयमै पार लगाऔं भनेका हौं तर, लामो समयसम्म बैठक नबसेको कारण बताउन पनि अप्ठ्यारो मान्नुभएको छ,’ उनले भने, ‘ऐनमा हरेक महिना बैठक बस्नुपर्ने भनेकोमा हामीले उल्लंघन गर्न मिल्दैन ।’ नगर प्रमुखको कामबाट पटकपटक उपप्रमुख सुरेन्द्र खड्काले पनि असन्तुष्टि जनाइरहेका छन् ।


असारे विकास र दसैं लक्षित विकासका लागि खर्च भएको बजेटबारे पनि बिनानिर्णय निकासा भएको वडाध्यक्षहरूको आरोप छ । हाल एक करोडभन्दा बढी रकम सडक मर्मत लगायतमा खर्च भइरहेको छ । ज्येष्ठ नागरिक सम्मान लगायतका कार्यक्रममा भएको खर्चबारे पनि बैठकको एजेन्डा नबनेको सार्वजनिक टिप्पणी भइरहेको छ । नगरप्रमुख जनकराज पौडेलले भने विदेश भ्रमण व्यक्तिगत खर्चमा गएको बताए । कतिपय काम व्यावहारिक रूपमा गरेर पछि पास गर्ने बाध्यता हुने बताए । ‘बैठकको निर्णयबाटै काम भएका छन्,’ उनले भने, ‘केही अपर्झट र ससर्त आएका बजेटमा कार्यपालिकको निर्णय कुरिरहनु पर्दैन ।’ काम नरोकिनेगरी अगाडि बढाउन पहल गरेको उनले बताए ।

प्रकाशित : आश्विन २६, २०७५ १०:३५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT