२ विधेयक प्रदेशसभामा

प्रदेश सहकारी सम्बन्धमा व्यावस्था र वर, पीपल र चौतारो संरक्षण तथा व्यावस्थापन गर्न बनेका विधेयक प्रदेशसभामा प्रस्तुत
कान्तिपुर संवाददाता

पोखरा — प्रदेशसभाको विधायन समितिले सामान्य संशोधनसहित प्रदेश सहकारी सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयकलाई प्रदेशसभामा बिहीबार प्रस्तुत गरेको छ ।

गण्डकी प्रदेशसभाको बिहीबारको बैठकमा सहभागी सभामुख नेत्रनाथ अधिकारी (बीच) लगायत । बैठकमा विधायन समितिले दुई विधेयक पेस गरेको छ । तस्बिर : कान्तिपुर 

समितिका सभापति मोहनप्रसाद रेग्मीले बिहीबारको प्रदेशसभा बैठकमा विधेयकमाथि दफावार छलफल भएको र सरोकारवालासँग अन्तरक्रियासमेत भएको बताए । विधेयक भदौ ३१ को प्रदेशसभा बैठकले दफावार छलफलका लागि विधायन समितिमा पठाएको थियो ।

Citizen

सहकारी मूल्य मान्यता र सिद्धान्त अनुरूप सर्वसाधारण वा समुदायमा छरिएर रहेको पुँजी, प्रविधि, ज्ञान, सीप, श्रम र प्रतिभालाई स्वावलम्बन तथा पारस्परिकताका आधारमा एकीकृत गरी सदस्यरूको आर्थिक, सामाजिक र सांस्कृतिक उन्नयन एवं समाजवाद उन्मुख अर्थतन्त्रको विकास गर्न भन्दै प्रदेश सरकारले सहकारी विधेयक ल्याएको हो ।

समुदायमा आधारित सदस्य केन्द्रित, लोकतान्त्रिक, स्वायत्त र स्वशासित संगठनको रूपमा सहकारी संस्थाको दर्ता, सञ्चालन, नियमन तथा प्रवद्र्धन गर्ने उद्देश्य विधेयकको छ । प्रदेशसभामा पेस भएका मध्ये सहकारी विधेयक सबैभन्दा ठूलो हो । ४९ पृष्ठको विधेयकमा १ सय ३ दफा छन् । वर, पीपल र चौतारो संरक्षण तथा व्यवस्थापन गर्न बनेको विधेयकलाई पनि विधायन समितिले बिहीबारकै प्रदेशसभा बैठकमा प्रतिवेदनसहित पेस गरेको छ ।

सार्वजनिक तथा निजी स्थानमा रहेका वर, पीपललगायत महत्त्वपूर्ण वृक्ष र चौतारो तथा यीसँग सम्बन्धित कुवा, कुण्ड र पोखरी मास्न नपाइने भन्दै उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रालयले विधेयक ल्याएको हो । विधेयकमा सबै स्थानीय तहले त्यस्ता वृक्ष र स्रोतको अभिलेख राख्नुपर्ने अनिवार्य व्यवस्था गरेको छ ।

सार्वजनिक स्थानमा भएका प्राकृतिक, सांस्कृतिक, ऐतिहासिक, वातावरणीय एवं प्राकृतिक प्रकोप न्यूनीकरणका हिसाबले महत्त्वपूर्ण स्रोत भएकाले संरक्षणमा जोड दिँदै विधेयक ल्याइएको हो । सार्वजनिक, निजी वा जुनसुकै जग्गामा प्राकृतिक रूपमा उम्रिएका तथा रोपिएका वर, पीपल, समी, सोमी, लाँकुरी, कदम, आँपजस्ता रूख र चौतारो तथा यीसँग सम्बन्धित कुवा, कुण्ड र पोखरीसमेत संरक्षण सूचीमा छन् । विधेयक असोज १ को बैठकले दफावार छलफलका लागि विधायन समितिमा पठाएको थियो ।
बागलुङ निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ (ख) खाली
जनमोर्चाका प्रदेशसभा सदस्य टेकबहादुर घर्तीमगरको गत मंसिर २७ मा निधन भएपछि बागलुङ–२ ‘ख’ निर्वाचन क्षेत्र सांसदविहीन भएको छ ।

सभामुख नेत्रनाथ अधिकारीले प्रत्यक्ष निर्वाचित प्रदेशसभा सदस्यको निधनले उक्त क्षेत्र रिक्त हुन पुगेको सभालाई जानकारी गराए । संविधानको धारा १८० (च) अनुसार निर्वाचन क्षेत्र रिक्त भएको सूचना प्रदेशसभा नियमावलीको दफा १८५ बमोजिम सभामुखले सभासमक्ष जानकारी गराएका हुन् । कलेजोको रोगबाट पीडित ४७ वर्षीय घर्तीमगरको भारतको नयाँदिल्लीमा उपचारका क्रममा निधन भएको थियो ।

प्रकाशित : पुस २७, २०७५ ०९:४९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अन्नपूर्णका खोलामा जथाभावी

हाइ हिमालय हाइड्रो कन्स्ट्रक्सनले सञ्चालन गरेको क्रसरले नदीजन्य पदार्थको लापरबाहीपूर्वक उत्खनन, आयोजना बाहेकका अन्य क्षेत्रमा गिटी–बालुवा बिक्री
कान्तिपुर संवाददाता

म्याग्दी — यहाँ निर्माणाधीन जलविद्युत् आयोजनाले वातावरण संरक्षणका प्रावधान मिच्दै काम गरिरहेको पाइएको छ । अन्नपूर्ण गाउँपालिका–४ नारच्याङमा निर्माणाधीन ४२ मेगावाटको मिस्त्रीखोला जलविद्युत् आयोजनाको निर्माणकर्ता समूहले यस्तो गरेको हो । 

आयोजनालाई निर्माण सामग्री उपलब्ध गराउन ठेकेदार कम्पनी हाइ हिमालय हाइड्रो कन्स्ट्रक्सनले सञ्चालन गरेको क्रसरले वैधानिक प्रक्रियाविपरीत नदीजन्य पदार्थको लापरवाहीपूर्वक उत्खनन गरेको, आयोजनाबाहेकका अन्य क्षेत्रमा गिटी, बालुवा बिक्री गरेको र स्थानीय सरकारलाई कर छलेको भेटिएको हो । मिस्त्रीखोला अन्नपूर्ण संरक्षण आयोजना (एक्याप) भित्र पर्छ ।

‘सूचना आएपछि हामीले स्थलगतरूपमा बुझ्न लगाएका हौं, वातावरणीय प्रावधान मिचेर काम गरेको बुझिएको छ,’ प्रमुख जिल्ला अधिकारी लीलाधर अधिकारीले भने, ‘काम गर्न इजाजत दिइएको विवरणसहित हामीले आयोजना र एक्यापलाई सोधेका छौं ।’
आफ्नो क्षेत्रभित्र निर्माणाधीन आयोजनाले गर्ने गतिविधिले पर्ने वातावरणीय असरको नियमन एक्यापको जिम्मेवारी हो । उक्त आयोजना आफ्नो जिम्मेवारीमा उदासीन रहेको आरोप स्थानीयको छ ।

अन्नपूर्ण गाउँपालिकाको ४, ५ र ६ वडा अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रभित्र पर्छन् । ‘गाउँपालिकाभित्रका प्राकृतिक वस्तु तथा पदार्थ बिनामूल्य उत्खनन भइरहेको छ,’ अन्नपूर्ण गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सन्तोष पौडेलले भने, ‘हामी सबै नदी तथा खोलाको वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकनअनुसार करको दायरामा ल्याउने तयारीमा छौं । अब सबैखाले व्यवसाय अनिवार्य दर्ता गराई करको दायरामा ल्याउँछौं । अटेर गरे कारबाही पनि गर्छौं ।’

मिस्त्रीखोला जलविद्युत् आयोजनाको वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन प्रतिवेदनमा प्रभावित अन्नपूर्ण–४ नारच्याङमा असर न्यूनीकरण र सामाजिक विकास कार्यक्रम सञ्चालन गर्न ३ करोड १६ लाख रुपैयाँ खर्च गर्न सुझाइएको छ । तर, आयोजनाले आफ्नै वातावरणीय प्रभाव प्रतिवेदनको पनि पालना गरेको छैन । आयोजनाले प्रभावित क्षेत्रमा २ सय ६७ वटा विभिन्न प्रजातिका रूख फँडानी गरे पनि शोधभर्ना स्वरूप गर्नुपर्ने वृक्षरोपण गरेको छैन । एउटा रूख काटे बराबर चार बिरुवा रोपेर हुर्काउनुपर्ने नियम छ ।

आयोजनाले सर्वसाधारणले झट्ट देख्ने सामाजिक विकासतर्फ स्थानीय विद्यालयमा शिक्षकको तलबभत्ता, हेल्थपोस्ट, युवा क्लबको खेलमैदान र आमा समूहको भवन जस्ता पूर्वाधारमा मात्र खर्च गरेको छ । ‘वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन प्रतिवेदनले तोकेअनुसार नै हामीले असर न्यूनीकरण र सामाजिक विकास कार्यक्रम चलाएका छौं । आयोजनाले काटेका रूखको सट्टामा ५ सय बिरुवा रोपे पनि डढेलोले खाएको हो । फेरि रोप्ने योजनामा छौं,’ आयोजनाका वातावरण इकाइ प्रमुख रामकुमार खडकाले भने, ‘जैविक विवधिता संरक्षणको क्षेत्रमा हामीले वनस्पतिविज्ञ समेतको टोली झिकाएर यहाँको अध्ययन गराएका छौं । भौतिक वातावरणमा बाढीपहिरो नियन्त्रणमा बढी खर्च भएको छ ।’

प्रतिवेदनमा जैविक वनस्पतिको नर्सरी स्थापना गर्ने भनिए पनि आयोजनाले झन्झटिलो भएको भन्दै आएको छ । वातावरणविद् खडकाले वातावरण अनुकूलन हुने वनस्पतिको नर्सरी बनाई बिरुवा रोप्ने भनिए पनि समय अभावले बिरुवा हुर्काउन असम्भव भएको दाबी गरे ।

यसैबीच संघीय सरकारले हालै मिस्त्रीखोला जलविद्युत आयोजनाको निर्माणकर्ता रोबस्ट इनर्जी लिमिटेडलाई पावरहाउस रहेको नारच्याङबाट ४ किमि परको दानास्थित सबस्टेसनसम्म १३२ केभीए प्रसारण लाइन जोड्न ७ हेक्टर सरकारी जग्गा स्थायी रूपमा प्रयोग गर्न र थप १ सय ९३ वटा रूखबिरुवा काट्न अनुमति दिएको छ । ‘ट्रान्समिसन लाइनतर्फको वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन हुँदैछ,’ आयोजनाका वातावरण इकाइ प्रमुख खडकाले भने, ‘हाइटेन्सन लाइन बस्ती नजिकै पर्ने र केही सल्लोका रूख काट्नुपर्ने हुन्छ ।’

नारच्याङमा नीलगिरि र अन्नपूर्ण साउथ हिमालबाट झर्ने नीलगिरि, रेले र घलेम्दी मिसिएपछि बन्ने मिस्त्रीखोलामा आधा दर्जन जलविद्युत् आयोजना छन् । ५ मेगावाटको घलेम्दी र ४२ मेगावाटको मिस्त्रीखोला जलविद्युत् निर्माण सम्पन्न हुने अन्तिम चरणमा छन् ।

मिस्त्रीखोला जलविद्युत् आयोजना निर्माण गरिरहेको रोबष्ट इनर्जीले सोही खोलामा निर्माण गर्ने ३८ मेगावाटको नीलगिरि प्रथम, ६२ मेगावाटको नीलगिरि दोस्रो र छुट्टै कम्पनीले निर्माण गर्ने ९.१४ मेगावाट क्षमताको सुपर घलेम्दी जलविद्युत् आयोजनाले पनि वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकनबिनै धमाधम प्रवेश मार्ग निर्माण गरिरहेका छन् ।

आयोजनाको प्रवेश मार्ग निर्माण गर्दा निस्केका ढुंगा–माटो लापरबाहीपूर्वक फाल्दा भोजपत्र, गोब्रेसल्ला, लोठसल्ला र गुराँस लगायतका रूखसँगै निगालोका झाडी मासिएको स्थानीयले बताएका छन् । निगालाको झाडी हिमाली कालो भालुको वासस्थान पनि हो । मिस्त्रीखोला जलविद्युत् आयोजनाको निर्माता रोबस्ट इनर्जीले आयोजनाको क्याचमेन्ट एरियामा जैविक विविधताको अध्ययन गर्दा मनाङ र मुस्ताङमा मात्र पाइने गुराँसको एक प्रजाति यहाँ फेला परेको थियो ।

प्रकाशित : पुस २७, २०७५ ०९:४८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्