विद्यालयमा खोलाको जोखिम

कान्तिपुर संवाददाता

बागलुङ — भवन बनाउन अभिभावकले जग्गा खोजी गर्दा खोला पारीको भेट्टाए । बस्ती नजिक जमिन नपाएपछि त्यसैमा तीनकोठे भवन बनाइयो । 

बागलुङको गलकोट नगरपालिका–७ सप्ताहघाटमा रहेको प्रगति आधारभूत विद्यालय र काठको कच्ची पुल । तस्बिर : प्रकाश बराल/कान्तिपुर 

गलकोट नगरपालिका–७ मल्मको सप्ताहघाटको प्रगति आधारभूत विद्यालयमा खोला वारी र पारी भवन भएपछि विद्यार्थी जोखिम मोलेर पढ्न बाध्य छन् । खोलमा बर्सेनि काठको पुल बनाउने गरिन्छ ।

तर, वर्षातमा काठ मक्किएपछि दुर्घटनाको खतरा बढ्ने गरेको छ । गएको वर्षामा बनाइएको काठे पुल यतिबेला फेरि कुहिएर मक्किएको छ । उक्त पुलबाट दैनिक विद्यार्थी आउजाउ गर्नुपर्दा दुर्घटनाको खतरा भएको प्रधानाध्यापक नगेन्द्र मल्लले बताए । ‘काठको पुलमा जतिबेला पनि दुर्घटनाको खतरा छ, पक्की पुलका लागि सहयोग मागेको कतैबाट पाइएन’ मल्लले भने, ‘पटक–पटक स्थानीय विकास अधिकारी, जिल्ला शिक्षा अधिकारीहरूले आश्वासन दिएर गए पनि काम भने भएन ।’ यो पुल तरेर कक्षा ५, ६ र ७ ले अध्ययन गर्छन् । साथै विद्यालयमै जोडिएकाले सबै विद्यार्थी आउजाउ गरिरहँदा जोखिम बढेको हो ।

खोलाले बर्सेनि कटान गर्दा दुवैतर्फको पर्खालसमेत भत्काउने गरेको छ । अभिभावकको चन्दा संकलन गरेर दोहोरा पर्खाल लगाएर खोला व्यवस्थापन गर्ने काममा लाखौं खर्च भइरहेको अध्यक्ष रामबहादुर थापाले बताए ।

‘सप्ताहघाटदेखि विद्यालय सम्मको ५ सय मिटर खण्ड जहिले पनि जोखिममा परेको छ,’ उनले भने, ‘बाढी पस्यो भने हामीले कल्पनै नगर्ने दुर्घटना हुनेछ ।’ प्रगति बाल विकास केन्द्र माथिल्लो भागमा छ । तल्लो भागमा विद्यालय छ । बालविकास केन्द्रमा २० जना बालबालिका छन् । विद्यालयमा १ सय ३० बालबालिका पढ्छन् ।

विद्यालयले यो खण्डमा तटबन्धन गर्न र पक्की पुल बनाइदिन नगरपालिकामा समेत माग गरेको छ । तर अहिलेसम्म चासो नभएको हो । ‘चालु वर्षका लागि यहाँ पुल बनाउने कार्यक्रम छैन’ वडाध्यक्ष लोकबहादुर थापाले भने, ‘वडा तहबाट माग गरिएको थियो, नगरपालिकाले योजनामा समावेश गरेन ।’ आगामी वर्षका लागि भए पनि बजेट विनियोजन गरेर विद्यालयको सुरक्षा गर्न प्राथमिकताको योजनामा राखेको उनले बताए ।

विद्यालयको भवनसमेत पुरानो छ । आधुनिक भवन नभएको, खेल मैदान सानो भएकोले खोला पारीका दाताले दिएको जग्गा प्रयोग गरेर भवन बनाउनुपरेको थापाले गुनासो गरे । ‘समितिले व्यवस्थापकीय काम हेर्ने हो, भवन बनाउने, तटबन्धन गर्ने र बाढी आयो भने कुरेर बस्न पनि भ्याइन्न,’ थापाले भने, ‘कम्पाउन्ड सुरक्षा गरेर पक्की पुल बनाउन सकियो भने ढुक्क भइन्थ्यो ।’

विद्यालयमा ११ जना निजी स्रोतका शिक्षक राखेर अंग्रेजी माध्यममा पढाइएको छ । दरबन्दीका दुईजना शिक्षक छन् । प्रअ मल्ल र कृष्ण गौतम मात्र दरबन्दीका शिक्षक हुन् । अभिभावकले चन्दा उठाएर शिक्षक पालेका हुन् ।

नगरपालिकाले आगामी वर्षभित्र एक–दुईजना दरबन्दी मिलाइदिने आश्वासन दिएको छ । उक्त आश्वासन पूरा भयो भने चन्दाको रकम निर्माणमा लगाउन सकिने थापाले बताए । गत वर्ष सप्ताहघाटमा आएको बाढीले विद्यालयको पर्खालसहित आसपासका किसानको खेतसमेत बगाएको थियो ।

प्रकाशित : माघ २९, २०७५ १०:१९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कोटकालीमा चिरञ्जीवी चिन्तन

कान्तिपुर संवाददाता

गोरखा — नेपाली राजनीतिमा कांग्रेसका प्रभावशाली हस्ती मानिने चिरञ्जीवी वाग्ले यतिबेला हराएका जस्तै छन् । २०३४ मै कांग्रेस गोरखाका सभापति भएका वाग्ले पञ्चायतकालमा पटकपटक गरी ६ वर्ष जेल परेका थिए ।

२०४५ मा पार्टीको केन्द्रीय सदस्य भएका उनी २०४८, ०५१ र ०५६ मा लगातार सांसद मात्रै भएनन्, आपूर्ति, सञ्चार, स्थानीय विकास र समाज कल्याणमन्त्रीसमेत भए ।

२०६७ साल चैत ३ बाट उनी भ्रष्टाचार मुद्दामा १३ महिना जेल परे । मुक्त भएपछि उनको राजनीतिक यात्रामा ब्रेक लागेको छ । न उनी पार्टीका कार्यक्रममा हुन्छन्, न त सभासम्मेलनमा । साबिकको बुंकोट–६ चापाबोट घर भएका उनी यतिबेला फुर्सदिला छन् । सोमबार उनी पुख्र्यौली थलो सहिद लखन गाउँपालिका–८ बुँकोटको कोटकाली भूमे मन्दिर परिसरमा थिए ।

कोटकालीको संरक्षणसँगै यसको प्रवद्र्घनमा वाग्लेले विगतदेखि नै सक्रियता देखाउँदै आएका थिए । भौतिक योजना मन्त्री हुँदा उनले मनकामना आएका धार्मिक पर्यटकलाई बुंकोटको कोटकाली हुँदै गोरखकालीसम्म पुर्‍याउन पदमार्ग निर्माणको खाका यहाँका स्थानीयलाई सुनाएका थिए । ती योजनाहरू उनी सत्तामा छँदा योजनाका रूपमा अघि बढेनन् । तर, उनका कुरा रमाइलो मानेर सुन्न बुंकोटका गाउँले अझै मन पराउँछन् ।

गत मंसिरमा उनले बुढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजनाको डुबान क्षेत्रमा पर्ने जग्गाबाट आएको मुआब्जा सोही मन्दिर संरक्षणका लागि अक्षयकोष स्थापना गरे । साबिकको अश्राङ गाविस–५ को कित्ता नम्बर १४२४ को ६ रोपनी क्षेत्रफलबाट आएको २२ लाख १८ हजार ४ सय ४० रुपैयाँ मुआब्जा रकमको चेक मन्दिरको कोषलाई दिएका हुन् ।

मन्दिरमासुरु गरिएको सप्ताहमा सक्रियरूपमा उनी सहभागी छन् । तीन दिनयता बुंकोटमा रहेका उनले भने, ‘मेरो परिवार, बडा, मन्दिर सञ्चालक समितिले संयुक्त रूपमा सप्ताह लगाएका हौं । गाउँका मान्छे र देशलाई अशान्ति नहोस् भन्ने हाम्रो कामना छ ।’

सप्ताह लगाउने तयारी बैठकमा कथा वाचनका लागि वाग्लेलाई पनि लगाउने सहमति गाउँलेले गरेका थिए । त्यसअनुसार वाग्लेले मंगलबार २ घण्टा कथा वाचनसमेत गर्नेछन् । ‘म पनि पण्डितकै छोरो, भोलि २ घण्टा पण्डितकै काम गर्दैछु,’ उनले भने । धार्मिक महोत्सवको अवधिभर आफू बुंकोटमै रहने उनले बताए ।

ऐतिहासिक स्थलको रूपमा परिचित कोटकाली मन्दिर क्षेत्रलाई पर्यटकीयस्थलका रूपमा परिचित गराउन सञ्चालन समिति छ । ‘हाम्रो उद्देश्य भनेकै पर्यटकीय स्थलको रूपमा परिचित गराउनु हो,’ सचिव नेत्र खनालले भने, ‘यहाँ पर्यटक भित्र्याउन प्रचारप्रसारकै आवश्यकता छ ।’ सँगै संरचना निर्माणलाई प्राथमिकतामा राखिएको उनले बताए । ‘हटियाका केही घरमा होमस्टे सेवा सञ्चालन गर्ने तयारी पनि गरिरहेका छौं,’ उनले भने ।

कोटकालीमा नवरात्रि, चैतेदसैं र अक्षय तृतीयामा तीनपटक विशेष पूजा हुन्छ । ‘वर्षमा तीनपटक गोरखकालीमा जस्तै यहाँ पनि वैदिक विधिपूर्वक पूजा हुन्छ,’ वडाध्यक्ष काशी अंगाईंले भने । मन्दिरमा पूजा व्यवस्थापनका लागि वाग्ले र स्थानीयहरूबाट संकलित करिब २५ लाखलाई बढाएर अक्षयकोष ४० लाख पुर्‍याउने योजना रहेको उनले बताए ।

‘वाग्लेले उपलब्ध गराउने जग्गाको मुआब्जा रकममा अझै १६ लाख आउनै बाँकी छ,’ उनले भने, ‘त्यो पनि जम्मा गर्छौं । अक्षयकोषबाट आएको ७५ प्रतिशत ब्याज नित्य पूजा, दसैं पूजा र नगरा लगाउने कर्मचारीलाई ज्याला उपलब्ध गराउँछौं ।’

२५ प्रतिशत ब्याज अक्षयकोषमै थप हुँदै जाने विधान बनाइएको छ । तीन शताब्दी पुरानो मानिएको मन्दिरको संरचनाको जीणोद्धारका लागि गत वर्ष पुरातत्त्व विभागले १० लाख रुपैयाँ उपलब्ध गराएको थियो । कोटकाली सँगै रहेको भूमे मन्दिरमा पूजा गर्दा कृषि उपजको उत्पादन बढ्नेर दैवी विपत्ति नआउने स्थानीयकोविश्वास छ ।

प्रकाशित : माघ २९, २०७५ १०:१८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT