चैते धान रोप्दै किसान

कान्तिपुर संवाददाता

लमजुङ — सिँचाइ सुविधा पुगेको ठाउँमा किसानले चैते धान लगाएका छन् । गहुँ, तोरी र आलुबाली भित्र्याएपछि किसानको मन चैते धान फलाउनेमा गएको छ । सहरबजार नजिकका फाँटे खेतमा चैते धान रोपिएको छ ।

खोलानाला नजिक भएका ठाउँ साथै सिँचाइ सुविधा भएको ठाउँमा किसानले चैते धान लगाएका हुन् । मध्यनेपाल नगरपालिका–७ करापुटारकी राज्यलक्ष्मी सोतीले करिब ५ हलको खेतमा चैते धान रोपेको बताइन् । ‘कतै आलु रोपिएको थियो । कतै गहुँ । कतै–कतै बाँझो पनि थियो । अहिले धान रोपेका छौं’ उनले भनिन् । उनका अनुसार फाँटभरि बर्खे धानझैं चैते धान लगाइएको छ । मिदिमखोलाबाट सिँचाइको सुविधा पाएपछि धान रोपिएको उनले बताइन् ।

राइनास नगरपालिका–६ चक्रतीर्थका रामचन्द्र भट्टका अनुसार धेरै किसानले चैते धान लगाएका छन् । चैते धानमा किसानको आकर्षण बढेको छ । ‘पहिले गोरु नपाउने समस्या थियो । अहिले ट्र्याक्टर आएपछि जोत्दै, बाउसे गर्दै धान रोप्ने गरिएको छ,’ उनले भने । राइनास क्षेत्रका तार्कुघाट, धमिलिकुवा, तीनपीप्लेलगायत ठाउँमा चैते धान रोपिएको उनले बताए । ‘अहिले चैते धान रोपिएन भने खेत बाँझै हो । खेत बाँझो नराख्न पनि धान रोपिएको छ,’ उनले भने ।

लमजुङका ठूल्ठूला फाँटहरू राइनास नगरपालिकाको राइनासटार, धमिलिकुवा, भलायखर्क, चक्रतीर्थ, चितीको रामचोकबेंसी, मध्यनेपाल नगरपालिकाकाको करापुटार, भोर्लेटार, दुईपीप्ले, सोतीपसल, सुन्दरबजार नगरपालिकाको सुन्दरबजार, परेवाडाँडा, सत्रसयलगायत फाँटमा चैते धान लगाइएको छ ।

कृषि ज्ञान केन्द्रका अनुसार लमजुङमा ९ सय १० हेक्टर क्षेत्रफलमा चैते धान लगाइने गरिएको छ । आर्थिक वर्ष २०७४/०७५ मा २ हजार ३ सय ५८ मेट्रिक टन चैतधान उत्पादन भएको थियो । यस वर्ष २ हजार १ सय ७३ मेट्रिक टन उत्पादन हुने अनुमान गरिएको कृषि अर्थविज्ञ मदन रेग्मीले बताए । उनका अनुसार आब ०७३/०७४ मा २ हजार ३ सय ५९ मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको थियो । ‘चैत महिनाको सुरुवातदेखि चैते धान रोपिएको थियो । अब विस्तारै सकिँदैछ’ उनले भने । सिँचाइ सुविधा पुगेको ठाउँमा चैते धान रोप्ने गरिएको उनले बताए ।

कृषि ज्ञान केन्द्रका अनुसार लमजुङमा १४ हजार ७ सय ८८ हेक्टर जग्गामा धान खेती गरिँदै आएको छ । चालु आर्थिक आब २०७५/०७६ मा ४५ हजार ६ सय ३९ मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको केन्द्रले जनाएको छ । गत आब २०७४/०७५ मा १४
हजार ७ सय ९१ हेक्टरमा धान लगाइएकोमा ४४ हजार ५ सय ४५ मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको थियो ।

किसानले रामधान, सुनौलो सुगन्ध, सुख्या २, सावित्री, जेठोबुढो, एक्ले, लोकतन्त्रलगायतका उन्नत जातका धानका साथै लोकनाथ, गोरखनाथ, यूएस ३ सय १२, मकवानपुर, वर्षे ३००४, मनसुलीलगायतको हाइब्रिड जातको धान खेती गर्दै आएका छन् ।

प्रकाशित : वैशाख २, २०७६ ०९:३८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

फेरि जाग्दै भजनकिर्तन

संरक्षणका लागि पाटन युवा क्लबद्वारा नयाँ वर्षको अवसरमा खुला भजनकिर्तन प्रतियोगिता
प्रताप रानामगर

दमौली — गण्डकी क्षेत्रमा बाहुन–क्षत्री समुदायको कर्मकाण्ड र विशेष पर्वमा भजनकिर्तन खुबै हुन्थ्यो । थरीथरीको भाका हालेर गाउने र नाच्ने गर्दा समुदाय–समुदायबीच सम्बन्ध पनि कसिलो भएको मानिन्थ्यो । 

गोरखा–५ स्थित पश्चिमकाली मन्दिरको मेलामा चुट्का भजन प्रस्तुत गर्दै । तस्बिर : हरिराम उप्रेती/कान्तिपुर

पुराना पुस्तामा लोकप्रिय यस्तो संस्कृतिबारे नयाँलाई धेरै ज्ञान छैन । धार्मिक चालचलनसँग जोडिएको परम्परागत भाषा र सभ्यता पनि हराउने खतरा बढेको छ । पुराना पुस्ताले गाउँघरमा भजन किर्तन नचाउँदै आए पनि युवा पुस्तामा भने चासो छैन । बाहुन बहुल बस्तीमा हिजोआज भजनका पुराना लय र नाच देख्न र सुन्न विरलै पाइन्छन् ।

विभिन्न धार्मिक क्रियाकलाप र चाडपर्वमा टोली नै बनाएर भजनकिर्तन गर्ने चलन थियो । पुराना भाकामा भगवान्को आराधनासँगै खैंजडी, मजुरा, बाँसुरी र मादलको संगीतले पुरानो कला संस्कृतिलाई पनि झल्काउँथ्यो ।

धार्मिक विश्वाससँग जोडिएको भए पनि भजनकिर्तनले पुरानो सामाजिक सभ्यता बोक्दै आएको थियो । भजनकिर्तनमा शिव महिमा, बालन र महाभारतजस्ता धार्मिक कथाहरूलाई गीतका रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ । यसमा सृष्टिदेखि भगवानका लीला र अवतारहरूको वर्णन पनि हुन्छ ।

पछिल्ला पुस्तामा यसप्रति ध्यान नजाँदा लोक संस्कृति र परम्परा हराउने अवस्थामा पुगेको भिमाद–५ ऋषिङपाटनका ७२ वर्षीय भक्तिप्रसाद पौडेलले बताए । ‘भजनकिर्तनमा युवाको चासो छैन,’ उनले भने, ‘धेरै त विदेश नै कमाउन गएका छन्, जति छन् तिनलाई पनि हामीले पराम्परा हस्तान्तरण गर्न नजानेका हौं जस्तो पनि लाग्छ ।’ युवालाई संस्कृति बुझाउनै पर्ने उनले बताए ।

भजनकिर्तनको संरक्षण गर्नका लागि पाटन युवा क्लबले नयाँ वर्षको अवसरमा खुला भजनकिर्तन प्रतियोगिता आयोजना गरेको छ । ‘धर्म संस्कृतिमा आधारित नाचगानको चलन हराउन लागेकाले प्रतियोगिता गराउँदा पनि अब केही गर्न सकिन्छ जस्तो भयो,’ क्लब अध्यक्ष अमृत गैरेले भने, ‘नयाँ पुस्तालाई आकर्षित गर्ने तरिकाले बुझाउनुपर्ने रहेछ भन्ने बूढापाकालाई पनि हेक्का भइसकेको छ ।’ प्रतियोगितामा सबै उमेर समूहका नौवटा टोली सहभागी भएको उनले बताए ।

प्रकाशित : वैशाख २, २०७६ ०९:३८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्