‘नियमित औषधि खाइरहनुपर्छ’

लालप्रसाद शर्मा

पोखरा — झट्ट हेर्दा ४८ वर्षीया विजया सुवेदी तन्दुरुस्त देखिन्छिन् । अनुहार हँसिलो छ । जब २०६२/६३ को जनआन्दोलन सम्झिन्छिन्, एकाएक गला अवरुद्ध हुन्छ । आँशु टिलपिलाउछ । उनको पीडा सुन्ने पनि भावुक हुन्छन् ।

बैशाखीको सहारामा हिड्डुल गर्न बाध्य ५५ वर्षीय नेत्रपाणी सुवेदी सधै निरास देखिन्छन, बेलाबेला आक्रोशित पनि । दोस्रो जनआन्दोलनका घाइते दुवै जना आक्रोश पोख्नुको एउटै कारण हो, देशमा राजनीतिक व्यवस्था परिवर्तन भएपछि राजनीतिक दल र सरकारले घाइते तथा सहिद परिवारको वेवास्ता गर्नु र दलहरू जनभावना अनुसार नचल्नु ।


जनआन्दोलनका क्रममा २०६३ वैशाख ५ गते पोखरामा अग्रपंक्तिमा थिइन् बिजया । सुरक्षाकर्मीको अत्याधिक बल प्रयोग र अश्रुग्यासले उनी बेहोस भइन् । ४ महिनासम्म स्वर सुक्यो । उपचार भयो । त्यतिबेला खासै वास्ता भएन । अहिले रोग बल्झिएर ‘दीर्घरोग’ बनेको छ । उतिबेलाको सुरक्षाकर्मीको कुटाइले देब्रेखुट्टा खोच्याएर हिड्नुपर्छ । श्वासप्रश्वास र आँखाको समस्या छ । मासिक ८ हजार रुपैयाँको औषधी खानुपर्छ । २ लाख रुपैयाँ व्यक्तिगत खर्च गरिसकेी छन् । निद्रा लाग्दैन । आँखामा दैनिक ६ पटक औषधी राख्नुपर्छ । नियमित औषधीको प्रतिक्रियाले अरु रोग पनि थपिएका छन । त्यतिबेला किन लडिस्, लडेर के पाइस भन्ने घरपरिवारका सदस्यको ‘वचन’ ले उनको मन भरंग हुन्छ ।

Citizen


आन्दोलनकै कारण राजनीतिक परिवर्तन भयो । तर राजनीतिक दल र सरकारले आन्दोलनका घाइतेलाई कहाँ के गर्दैछौ भन्नेसम्म पनि खोजी नगर्दा उनको मन दुख्छ । ‘राज्यले स्वास्थ्य, शिक्षा र रोजगारीमा चासो लिइदिए पीडामा मल्हम लाग्थ्यो,’ उनले भनिन्, ‘चासो नदेखाउँदा पीडा थपिन्छ ।’ उनका श्रीमान् दैनिक ज्यालामा विद्युतको काम गर्छन । पहिला साविक एमाले कास्की सचिवालय सदस्य उनी अहिले कुनै जिम्मेवारीमा छैनन् ।


साविक कास्कीकोट– ४ का नेत्रपाणी पनि जनआन्दोलन दौरानमा सुरक्षाकर्मीबाट निर्घात कुटिए । उनको देब्रे हातखुट्टा राम्रोसंग चल्दैन । अहिले ढाँड दुखिरहन्छ, अप्ठेरो गरी सुत्नुपर्छ । शरीर दुखिरहने भएकाले पेन्किलर खानुपर्छ । हिडदा बैशाखीको सहारा चाहिन्छ । शौच पनि उभिएरै गर्नुपर्छ । खुट्टा खुम्चाउन नभएपछि बस्न मिल्दैन । ‘उपचारका लागि २५ लाख रुपैयाँ व्यक्तिगत खर्च भइसकेको छ,’ उनले भने, ‘चिकित्सकले विदेश गएर शल्यक्रिया गरे निको हुने भनेका थिए । अमेरिका जान खोज्दा सरकारले सहमति दिएन ।’ थप उपचारका लागि थुप्रै नेता भेटे पनि चासो नदेखाउँदा उनी आक्रोशित छन ।

‘सरकारले राहत पनि दिएन । सम्मान पनि गरेन,’ उनले भने, ‘मुलुकमा सेता हात्ती बढी भए । हामीजस्ता पीडितको पीडा बुझ्ने कोही भएन ।’ कास्कीकोटस्थित गाउँमा मोटरबाटो लैजाने क्रममा आफ्नो मात्र जग्गा हिनामिना पारेको उनले दुखेसो गरे । मुलुकमा ठूलो परिवर्तन भए पनि अनुभूत गर्न नपाएको उनको भनाइ छ । ‘केन्द्रका नेताले चिन्दैनन, स्थानीय नेता बोल्न पनि छाडे,’ उनले भने ।


राजनीतिक परिवर्तनको लडाइमा होमिदा तत्कालिन सरकारबाट यातना पाएका अन्य घाईते पनि अहिले सरकारले बिर्सदा ‘पीडा’ भोग्नुपरेको बताउँछन । पर्बत थापाठाना घर भई पोखरा बस्दै आएकी पार्वती पौडेलको देब्रे फिलामा अहिले पनि एउटा गोली छ । यतिबेला उनी क्यानाडा पुगिसकेकी छन् । हिजैजस्तो लाग्छ, ढाकाराम पौडेललाई सडकमा निरकुंशताविरुद्ध आन्दोलनमा उक्रिएको ।

आन्दोलनका त्रममा सुरक्षाकर्मीको प्रहारबाट टाउकोमा चोट लागे पनि प्रवाह गरेनन् । अहिले उनी राजनीतिक दल, नेता र सरकारसंग सन्तुष्ट छैनन् । राजनैतिक परिवर्तन भएर संघीयता आए पनि दलहरू जनआन्दोलनको मर्म र भावनाअनुसार नचल्दा मन कुँडिने र पुरानो घाऊ बल्झिने उनको भनाइ छ । ‘राजनैतिक दललाई सत्तामा पुर्‍याउन मात्र लडेका थिएनौ’, उनले भने, ‘व्यवस्था परिवर्तन भयो । संविधान बन्यो । तर दलहरूले जनभावना बुझ्न नसक्दा दुख लागेको छ, ब्यर्थमा टाउको फुटाएजस्तो लाग्छ ।’ संविधानले जनआन्दोलनका घाइतेलगायतलाई उचित सम्मानसहित शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी, आवास र सामाजिक सुरक्षामा प्राथमिकताासथ अवसर पाउने हक हुनेछ भने पनि त्यो व्यवहार राज्यले नदेखाएको उनले बताए । ‘राज्य र राजनीतिक दलले हामीलाई चिन्न छाडे,’ उनले भने, ‘संविधानले व्यवस्था गरेको हकलाई प्रष्ट अनूभूत हुनेगरी सम्बोधन गर्नुपर्छ ।’ परिवारजनलाई हिजो लडेको ठिकै रहेछ भन्ने महशुस हुनेगरी राज्यले सुविधा दिनुपर्नेमा उनले जोड दिए ।


कास्कीमा जनआन्दोलनका क्रममा एक सय ४९ घाइते भएका थिए । तर त्यो संख्या अझै बढी रहेको जनआन्दोलन सहिद परिवार तथा घाइते समन्वय समिति कास्कीका अध्यक्ष शेखर गौतम बताउँछन । ‘कतिपय घाइते राज्यको प्रक्रियामा छिर्न नसकेर गणनामा परेनन् । आफै उपचार गराए,’ उनले भने, ‘तत्कालिन अवस्थामा पार्टीले सिफारिश गरेका र अस्पतालमा उपचार गराएको विवरणका आधारमा घाइतेको सूची पुनरावलोकन गर्न भन्दै गण्डकी प्रदेशका मुख्यमन्त्रीलाई ज्ञापन बुझाएका छौं ।’ राज्यले जनआन्दोलनमा पीडित भएकालाई राम्रोसंग हेर्नुपर्ने उनले बताए । घाईते मध्ये कतिले राहत पाए कतिले पाएनन् भन्ने कुनै तथ्यांक नरहेको पीडितले बताएका छन । आन्दोलनक्रममा काभ्रे घर भै यहाँ ब्यवसाय गर्दै आएका भीमसेन दाहालको मुत्यु भएको थियो ।


समिति कास्कीका पूर्व अध्यक्षसमेत रहेका पौडेलले ५ घाइतेले नियमित औषधी सेवन गरिरहेको बताए । डाक्टरसहित विभिन्न पेशागत संस्थाले क्षेत्रीय अस्पतालमा गठन गरेको कोषको रकमबाट केहीले उपचार गराएको उनले बताए । जनआन्दोलन शुरु हुँदा तत्कालिन राजा ज्ञानेन्द्र पोखरामा भएकाले पनि सुरक्षाकर्मीको बढी धरपकड थियो । फागुन ५ गते पोखरा आएका ज्ञानेन्द्र आन्दोलनले चरमरुप लिएपछि चैत ३० मा राजधानी फर्किएका थिए ।

प्रकाशित : वैशाख ११, २०७६ १२:०३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

म्याद गुज्रेका सामान जफत

कान्तिपुर संवाददाता

लमजुङ — किराना सामग्रीको एउटा गोदाममा सिल गरेको चौथो दिन म्याद गुज्रेका सबै सामान जिल्ला प्रशासन कार्यालयले जफत गरेको छ  । शिल गरेको दिन केही सामान उठाएपनि ३ दिन कुरेर चौथो दिनमा अन्य सामान उठाएको हो  ।

गोदाममा प्रायः सवै म्याद गुज्रेका सामान भएको सूचना आएपछि प्रशासन नेतृत्वमा अनुगमन टोलीले बिहीबार बेंसीसहर नगरपालिका ३, रानीकुवास्थित सुरज किराना स्टोर्समा छापा मारेर गोदाम सिल गरेको थियो । उक्त दिन साँझ परेको भन्दै केही सामान ल्याएपछि आइतबारमात्रै प्रशासन नेतृत्वको अनुगमन टोली उक्त गोदाममा पुगेको थियो । पसलमा राखिएका सामान करीब ९९ प्रतिशत म्याद गुज्रेका, उपभोग्य मिति नटाँसेको भेटिएको अनुगमन अधिकृत समेत रहेका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी काजीमान सुनारले बताए ।


बिहीबार शिल गरेर केही सामान ल्याएपनि प्रशासनले भने आइतबार अनुगमनका क्रममा भेटिएको मुचुल्का उठाएको छ । रौतहट जिल्ला बौदिमाई नगरपालिका ७ का घर भई हाल बेंसीसहर नगरपालिका ३, रानीकुवास्थित पतुली श्रेष्ठको घरमा डेरा गरी बस्ने रामकिशोर राउतले उक्त घरमै गोदाम राखेको र म्याद गुज्रेको सामान रहेको थाह पाएपछि अनुगमन गरिएको सुनारले बताए । लमजुङ उद्योग वाणिज्य संघ, उपभोक्ता हित संरक्षण मञ्च, प्रहरी, पक्रकारको संयुत्त टोलीले अनुगमन गर्दा सुरज किराना स्टोर्सको नाममा दर्ता रहेको गोदाममा म्याद गुज्रेको समान भेटिएको मुचुल्कामा उल्लेख छ ।


प्रशासनका अनुसार म्याद गुज्रेका १५ प्रकारका खाद्यसामग्री बरामद गरिएको छ । क्यान्डी मिठाई र चुइगम ४ सय ६५ बट्टा, हाजमोला २० बट्टा, मिट मसला ६५ माला, किन्डर जोय ४० पोका, भुटेको चनाकेराउ २० माला, ट्यांक ४५ पोका, चोकोबार चकलेट २५ प्याक, जेली चकलेट ९१ वटा, जेम्स चकलेट ४० पोका, पान्डा किन्डरजोय ४० जार, ललिपप मिठाई १ कार्टुन, मोटुपत्लु ३० बट्टा, पोलो मिठाई ५ बट्टा, कच्चा आप २७ पोका, कफि क्यान्डी २० पाउच बरामद गरिएको सुनारले बताए ।


पोखरामा एकजना व्यापारीसंग पसल किनेर सवै सामान ल्याउँदा म्याद गुज्रेको परेको गोदामधनी राउतले बताए । बैशाख २ गतेदेखि पसल संचालन गरेको र आइतबारमात्रै घरेलु तथा साना उद्योग विकास समिति र लमजुङ उद्योग वाणिज्य संघमा दर्ता गरिएको उनले बताए । बिना दर्ता पसल वा गोदाम संचालन गरेको भेटिएपनि गोदाम धनीलाई प्रशासनले कारबाही नगरी ३ दिनभित्र पसल दर्ता गरी संचालन गर्न निर्देशन दिएको थियो । उनको पसलबाट म्याद गुज्रेका सामन उठाएको र नष्ट गरिएको भनी मुचुल्का उठाएपनि सवै सामान प्रशासन आफैंले नष्ट नगरी बेंसीसहर नगरपालिकाको फोहर फाल्ने ट्याक्टरमार्फत सोमबार बिहान डम्पिङसाइटमा पठाएको छ । सहायक प्रजिअ सुनारले मिठाई तथा प्लाष्टिक जलाउँदा दुर्गन्ध फैलिने, स्वास्थ्यमा निकै हानिकारणक हुने ग्यास उत्पन्न हुने भएकाले डम्पिङसाइटमा पठाएको बताए ।


गोदामधनी राउतले मोटरसाइकलमार्फत गाउँगाउँमा सामान लाने र विक्री गर्ने सोंचले पोखरामा पसल किनेर सामान ल्याएको बताए । ‘सामान यस्तो परेछ, मलाई थाह भएन । यस्तो सामान विक्री गर्ने मेरो नियत होइन’ उनले भने । करीब साँढे २ लाख रुपैयाँ बराबरको सामाग्री जफत भएको उनले दावी गरे । प्रशासनले भनेपछि उनले तुरुन्तै पसल दर्ता गरेको बताए । म्याद गुज्रेका सामान गाउँगाउँमा पुर्‍याउन लागेको सुइँको पाउनेवित्तिकै प्रशासनले यसलाई रोक्न सफल भएको दावी गरेको छ ।

प्रकाशित : वैशाख ११, २०७६ १२:०२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT