खरको छानो विस्थापित हुँदै

प्रताप रानामगर

(दमौली) — ‘आर्थिक अवस्था कमजोर भएकाले चाहेर पनि घर जस्तापाताले छाउन सकिएको थिएन,’ तनहुँको रिसिङ गाउँपालिका–८ पनियरथोकका अम्बीसरा थापाले भनिन्, ‘अहिलेसम्म खरको छानामुनि बस्दै आएका थियौं  । अब खर विस्थापित गरेर जस्ता पाताले घर छाउन गाउँपालिकाले सहयोग गर्ने खबरले खुसी छु  ।

खरको छाना भएको घर गर्मीमा शीतल र जाडोमा न्यानो हुने भए पनि सर्प र आगलागीको खतरा बढी हुने भन्दै उनले सजिलै खर पनि नपाउँदा समस्या झैल्दै आएको बताइन् ।

घर जस्तापाताले छाउन पाएर खुसी हुने उनी एक्ली होइनन् । गाउँपालिकाभरका करिब ३ सय परिवारमा यतिबेला उत्साह छाएको छ । गाउँपालिकाले खरको छानमुक्त घर बनाउने अभियान थालेपछि स्थानीयले राहत महसुस गरेका छन् । ‘गापालाई खरको छानोमुक्त घर बनाउने अभियान थालेका छौं,’ गापा अध्यक्ष राजेन्द्रकृष्ण श्रेष्ठले भने, ‘खरको छानो भएका सबै घर जस्तापाताले छाउने हो । यसका लागि यसवर्ष ४० लाख रुपैयाँ बजेट छुट्टाएका छौं ।’ श्रेष्ठका अनुसार साता दिनमै अभियान खर विस्थापित अभियान सुरु हुनेछ ।

गापाको १ देखि ८ वटासम्म खरको छाना भएका घरको तथ्यांक निकाल्ने क्रममा २ सय ८० घरमा खरको छाना रहेको पहिचान भएको छ । उनीहरूलाई प्रतिघर २ बन्डल जस्तापाता दिइने गाउँपालिका प्रशासन शाखाका नासु उमाकान्त पौडेलले बताए । ‘हप्ता दिनबाट कार्यक्रम सञ्चालन हुने तयारी गरिरहेका छौं,’ उनले भने, ‘जस्तापाताले घर छाउन आवश्यक संरचना भने घरधनीले नै बनाउनुपर्छ ।’ संरचनाका लागि भने प्राविधिकले सहयोग गर्नेछन् ।

प्राविधिकको सिफारिसको आधारमा जस्तापाता खरिद गर्न गाउँपालिकाले रकम निकासा गर्छ । रकम गापाकै आन्तरिक बजेट हो । नपुगे थपिने अध्यक्ष श्रेष्ठले बताए । सुरक्षित नागरिक आवास कार्यक्रममार्फत संघीय सरकारले पनि गाउँपालिकाका ४९ घर छनोट गरेको छ । खरको छानोमुक्त गर्नका लागि प्रतिघर ५० हजार रुपैयाँका दरले लाभग्राहीले अनुदान पाउनेछन् । यस कार्यक्रमले दलित, असहाय, विपन्न समुदायलाई प्राथमिकता दिएको उनले बताए । छनोट भएका घरका लाभग्राहीले गाउँपालिकाको सुविधा पाउने छैनन् ।

सरकारी अनुदानबाट जस्ताले घर छाउने रहर पूरा हुने भएकोमा स्थानीय दंग छन् । छिमेकी जस्तापाता र ढुंगाले छाएको घरमा बसेको देख्दा रहर लागेको तर हैसियत नभएको त्यत्तिकै बस्नुपरेको थापाले बताइन् । प्रत्येक ३ वर्षमा खरको छाना फेर्नुपर्थ्यो । पछिल्लो समय पर्याप्त खर पनि पाइँदैन । एउटा घरको छाना छाउन डेढ सय भारी खर चाहिन्छ । प्रतिभारी डेढ सय रुपैयाँ पर्छ । खर भए पनि घर छाउन सिपालु पाउन मुस्किल हुन्थ्यो ।

प्रकाशित : जेष्ठ २९, २०७६ १२:३०
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

खानेपानी शुद्धीकरण परियोजना सुरु

विना थापा

(कास्की) — पोखरेलीले अबको ३ वर्षपछि धारामै शुद्ध खानेपानी पाउने भएका छन्  । पोखरामा ल्याइएको मुख्य स्रोत मर्दीखोला खानेपानी आयोजना शुद्धीकरण परियोजना सुरु भएपछि पोखरावासीले शुद्ध खानेपानी पाउने भएका हुन्  ।

जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (जाइका) को सहयोगमा परियोजना सुरु भएको हो । शुद्ध पानीसँगै चौबीसै घण्टा सबै घरका धारामा पानी पुर्‍याउनका लागि वितरण प्रणाली पनि सुधार गरिने भएको छ । जाइकाले ४ अर्ब ८१ करोड ३० लाख रुपैयाँ अनुदान सहयोगमा परियोजना बन्नेछ । परियोजनाको खानेपानीमन्त्री विना मगरले मंगलबार शिलान्यास गरिन् । जापानकै हाजमा एन्दो कर्पोरेसनले निर्माणको जिम्मा पाएको र सन् २०२२ सम्ममा परियोजना सक्ने लक्ष्य छ ।

परियोजना निर्माणसँगै विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) को मापदण्डअनुसारको प्रशोधित शुद्ध पानी पोखरेलीका घरमा आउनेछ । पानी शुद्धीकरणका लागि सबै प्रकारका जीवाणु मार्ने, थिग्राउनेलगायत आवश्यक तरिका अपनाइनेछ । पानी संकलन ट्यांकी, मुख्य र सहायक पाइपलाइन विस्तारसमेत हुनेछ । पोखरादेखि ११ किलोमिटर पश्चिमोत्तर मर्दीखोलाबाट पानी ल्याइएको छ । परियोजनाको शिलान्यास गर्दै मन्त्री मगरले समयमै काम सकिने विश्वास गरिन् ।

प्रशोधित पानीले जन्डिस, टाइफाइडलगायत ८० थरीका रोगबाट बच्न सकिने उनले बताइन् ।
पानी प्रशोधनका लागि आवश्यक १ सय ४० रोपनी जग्गा महानगरले उपलब्ध गराएको खानेपानी संस्थान पोखराका प्रमुख निरण महर्जनले बताए । उनका अनुसार परियोजनाअन्तर्गत मर्दी मुहान नजिक बालुवा हटाउने ४ वटा ट्यांकी बन्नेछन् । यसको क्षमता ४ करोड १ लाख लिटर प्रतिदिन रहेको छ ।

त्यसैगरी थप ४ वटा पानी थिग्राउने ट्यांकी, पानी छान्ने फिल्टर ६ वटा, सफा पानी संकलन टंकी ९ सय ३० घनमिटरका २ वटा र क्लोरिनेसन प्लान्ट रहनेछन् । त्यसैगरी पोखराको पर्स्याङ, फूलबारी र कोलपाटनमा २० लाख लिटर क्षमता (ओभरहेड) ट्याकीसमेत बन्नेछन् । आवश्यक पाइपलाइन विस्तार र उपकरण पनि जडान गरिनेछ । पोखरामा दैनिक ५ करोड ४ लाख लिटर पानीको माग छ ।

आयोजना सम्पन्नपछि आयोजनाले समेटेको क्षेत्रमा साताभरि नै चौबीसै घण्टा पानी आउनेछ । परियोजना निर्माणका लागि १५ फेब्रुअरी २०१७ मा सम्झौता भएको थियो । खानेपानी संस्थानका पूर्वअध्यक्ष परमेश्वर पोखरेलले सन् २००४ देखि शुद्धीकरणको कुरा उठे पनि १३ वर्षपछि जाइकासँग सम्झौता भएर अहिले निर्माण प्रक्रियामा पुग्दा खुसी लागेको बताए । आयोजना सन् २०२२ को अन्तिममा सम्पनन हुनेछ ।

आयोजनाले समेटेको क्षेत्र पोखराको १ देखि १९ वडासम्म रहेको छ । सन् २०१५ मा यी वडामा ३ लाख ४ हजार ८ सय ६९ जनसंख्या रहेको र सन् २०२५ सम्ममा ४ लाख ५ हजार ८ सय ८१ हुने अनुमान गरिएको छ । कार्यक्रममा गण्डकी प्रदेशका भौतिक पूर्वाधार विकासमन्त्री रामशरण बस्नेतले प्रदेशमा एक घर एक धारा अभियान थालिएको बताए ।

खानेपानी संस्थानका महाप्रबन्धक भुपेन्द्रप्रसादले आयोजना निर्माणका लागि संस्थान र निर्माण कम्पनीबीच ८ मार्च २०१९ मा सम्झौता भएको बताए । नेपालका लागि जापानी राजदूत मासामिची साइगोले शुद्ध खानेपानी खुवाउने जापान सरकारले सहयोग गरेको बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ २९, २०७६ १२:२९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT