संस्कृति संरक्षण गर्दै होमस्टे

छुट्टी मनाउन, परिवार, साथीभाइ घुमफिर गर्नेदेखि अध्ययन अवलोकन, गोष्ठी, तालिमलगायत कार्यक्रम गर्न जानेको संख्या वृद्धि हुँदै गएको छ
सम्झना रसाइली

तनहुँ — होमस्टे सञ्चालनसँगै लोपको संघारमा पुगेका परम्परागत संस्कार र संस्कृति संरक्षणलाई प्राथमिकता दिन थालिएको छ । तनहुँको भानु नगरपालिका–१३ मिर्लुङस्थित टुटेपानी सामुदायिक होमस्टे (घरबास) सञ्चालकले आफ्नो समुदायको परम्पगरागत संस्कृति संरक्षणलाई पनि प्राथमिकतामा राखेका छन् ।

तनहुँको भानु नगरपालिका–१३ मिलुङस्थित टुटेपानी होमस्टे गाउँ । तस्बिर : सम्झना/कान्तिपुर

चार वर्षअघिदेखि सञ्चालित होमस्टेमा आउने पाहुनालाई गुरुङ समुदायको परम्परागत संस्कृति देखाएर स्वागत गर्नुका साथै आफ्ना नयाँ पुस्तालाई संस्कृतिका विषयमा जानकारी गराउन थालेका हुन् । ३१ घर गुरुङ समुदायको बसोबास रहेको टुटेपानीमा १६ घरमा होमस्टे सञ्चालन गरिएको छ ।

करिब ४० पाहुना राख्ने क्षमता रहेको होमस्टेमा आउने पाहुनालाई परम्परागत संस्कृति देखाउँदै जातीय वेशभूषामा सजिएर स्वागत गर्ने होमस्टे सञ्चालक समितिका अध्यक्ष होमबहादुर गुरुङ बताउँछन् । स्थानीयले बाँसुरीको सुरिलो धुन र मादल बजाएर प्रवेशद्वारबाटै फूलमालाले स्वागत गर्छन् ।

आफ्नो सांस्कृतिक नृत्य तथा रिपा लगाउनुका साथै सगुन (रक्सी) खुवाएर स्वागत पनि गरिन्छ । होमस्टे सञ्चालनसँगै लोपको संघारमा पुगेका गुरुङ समुदायको परम्परागत संस्कृतिलाई पनि देखाउन थालिएको अध्यक्ष गुरुङ बताउँछन् । उनले भने, ‘पाहुनालाई मनोरञ्जन तथा आफ्नो गाउँका बारेमा जानकारी गराउने गीत, परम्परागत सांस्कृतिक नृत्य बाह्रमासे घाटु, सोरठी, पाउदुरे, कोडी, कृष्णचरित्र, चुटका रस्थानीय लोकसंस्कृति प्रस्तुत गरिन्छ ।’

‘होमस्टेमा आउने पाहुनालाई गुरुङ समुदायको सांस्कृतिक नृत्य देखाई मनोरञ्जनका साथै लोपोन्मुख संस्कृति संरक्षण र हाम्रा नयाँ पुस्तालाई संस्कृतिका विषयमा जानकारी गराउनु हाम्रो मुख्य लक्ष्य छ,’ अध्यक्ष गुरुङ भन्छन्, ‘पराम्परागत संस्कृति भुल्दै गएका छोरानातिलाई आफ्नो संस्कृतिबारे जानकारी दिन तथा पाहुनालाई पनि मनोरञ्जन दिन होमस्टे कार्यक्रम निकै प्रभावकारी भएको छ ।’

होमस्टेका कारण स्थानीयमा नेतृत्व गर्ने क्षमताको विकास भएको होमस्टे सञ्चालक समितिका सचिव अम्मर गुरुङ बताउँछन् । उनी भन्छन्, ‘पहिला गाउँमा कोही आउँदा को आयो ? किन आयो ? सोध्न पनि सकिँदैनथ्यो । होमस्टे सञ्चालनपछिका तालिम, अध्ययन अवलोकन भ्रमणसाथै गाउँमा विभिन्न स्थानबाट आउने पाहुनाका कारण बोल्ने कलाको विकास भएको छ भने आर्थिक उपार्जनको पाटो पनि बलियो बन्दै गएको छ ।’

महिलामा जागरण आएको छ । चुलोचौकोबाट नेतृत्व तहसम्म पुगेका छन् । होमस्टेमा आउने पाहुनालाई स्वागत गर्नेदेखि उनीहरूसँग सहजै बोलचाल, एकआपसका अनुभव आदानप्रदान गर्दै अगाडि बढ्न सहज हुँदै गएको सुनादेवी आमा समूहकी अध्यक्ष नन्दकुमारी गुरुङ बताउँछिन् । उनी भन्छिन्, ‘हामी चुलोचौका, मेलापातमा मात्रै भुलेका थियौं, होमस्टे सञ्चालनपछि नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्दै नयाँनयाँ मान्छेसँग बोल्न, समस्या, आवश्यकता सरोकारवाला निकायसम्मपुर्‍याउनसमेत सक्षम भएका छौं ।’

हरियाली जंगलको बीचमा अवस्थित सुन्दर, शान्त वातावरण, एउटै रातो रङले रंगिएका घरका छानाका साथै जिल्लाकै दोस्रो अग्लो पहाड मिर्लुङकोटको काखमा अवस्थित छ गाउँ । ७ जिल्ला, हिमशृंखलाको दृश्यावलोकन, मिर्लुङकोट भयाँरथानको मन्दिर, ऐतिहासिक ठुलोढुंगा र ढुंगाभित्रको सिद्ध गुफा, स्थानीय उत्पादित खानाका परिकार, सहिद पार्क आदि यहाँका आकर्षण हुन् ।

ग्रामीण पर्यटनको उत्कृष्ट गन्तव्यका रूपमा विकास हुँदै गएको यो गाउँमा आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकलाई लोभ्याउन थालेको छ । होमस्टेमा छुट्टी मनाउन, परिवार, साथीभाइ घुमफिर गर्नेदेखि होमस्टेसम्बन्धी अध्ययन अवलोकन, गोष्ठी, तालिमलगायत कार्यक्रम सञ्चालन गर्नजानेको संख्या वृद्धि हुँदै गएको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३०, २०७६ ०९:४४
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

सडक निर्माणले स्वास्थ्यचौकी विस्थापित

कान्तिपुर संवाददाता

नवलपुर — पूर्वी नवलपरासीको विकट बुलिङटार गाउँपालिका–४ स्थित अर्खला स्वास्थ्यचौकी भवन पहिरोको चपेटामा परेको छ । सडक निर्माण क्रममा अन्धाधुन्ध डोजर प्रयोग गर्दा गएको पहिरो अहिले स्वास्थ्यचौकीको नजिकै आएको छ । यसले चौकी उठेको छ । 

पहिरो मुख्य भवनको ३ मिटर नजिकै आएपछि कुनै पनि बेला भत्कने डरले कर्मचारी र स्थानीयले बुधबार चौकीका सामान अन्यत्र सारेका छन् । चौकी विस्थापित भएपछि यस क्षेत्रका करिब ४ हजार सर्वसाधारण स्वास्थ्य सेवाबाट वञ्चित हुनुपर्ने अवस्था आएको छ ।

७० लाख लागतमा केही वर्षअघि बनेको चारकोठे भवन नवलपरासीकै नमुना भएर पुरस्कारसमेत पाएको थियो । भवन पहिरोको जोखिममा परेसँगै सेवा पनि अवरुद्ध भएको छ । भवनसहित सबै संरचना बाटो निर्माण क्रममा भत्केर जाने अवस्थामा पुगेको स्वास्थ्यचौकीका प्रमुख टोकबहादुर सुस्लिङ मगरले बताए ।

‘मोटरबाटो निर्माणका लागि ठेक्का पाएको पुष्प कोसी एन्ड न्यौपाने बन्दना भगवती जेभी कन्सल्टेन्सीले सरकारी संरचना नबिगारी काम गर्ने सम्झौता भएको भन्ने सुनेका थियौं,’ उनले भने, ‘तर अहिले डोजर लगाउँदा वरपरको जमिनमा गएको पहिरोले भवन भत्कने अवस्थामा पुग्यो ।’

पहाडी क्षेत्रमा जाने मोटरबाटो निर्माणले धेरै निजी घर भत्केका छन् भने जग्गाजमिनसमेत पहिरोले लगेको छ । पूर्वी नवलपरासीमा दलदले मोटरबाटो र कालीगण्डकी मोटरबाटो विस्तार तथा निर्माणका क्रममा १० करोड बराबरको भौतिक संरचनामा क्षति पुग्ने आकलन गरिएको बुलिङटार–२ का वडाध्यक्ष प्रेमबहादुर थापा मगरले बताए । ‘विकास निमार्णको काम गर्दा केही क्षति पुगिहाल्छ,’ उनले भने, ‘क्षति कम गरेर निर्माण गर्नुपर्छ ।’

प्रकाशित : जेष्ठ ३०, २०७६ ०९:४३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT