न्यायिक समितिमा अंश मुद्दा

बिना थापा

कास्की — सम्धिनी (बुहारीकी आमा) ले घरमै आएर अपशब्दले गाली गरिन । कपडासमेत खोल्ने प्रयास गरिन् । आफूमाथि अन्याय भएको भन्दै वडा कार्यालय पनि पुगिन्, पोखरा–२६ की ६८ वर्षीया बालकुमारी श्रेष्ठ । तर सुनुवाइ भएन । त्यसपछि उनी महानगरको न्यायिक समितिमा आइन् ।

‘गत चैतमा ममाथि गालीगलौज भयो । तत्कालै वडामा गए पनि न्याय पाउन सकिनँ,’ महानगरमा भेटिएकी उनले भनिन्, ‘अगुवासमेत बुहारीको पक्षमा लागे । न्याय पाउँछु कि भनेर महानगरको न्यायिक समितिमा आएको हुँ ।’ सम्धिनीले छोरीले सम्बन्धविच्छेद गर्ने भन्दै २० करोड मागेको उनले बताइन् । घरपरिवारमा सामान्य झगडा स्वाभाविक भए पनि सम्धिनीले ठूलो बनाएको श्रेष्ठले बताइन् । ‘आफूमात्र नभएर अरूलाई समेत ल्याएर बेइज्जत गरिनँ’ उनले भनिन् ।

बुहारीसँग सामान्य घरझगडा भएको थियो । सोही निहुँमा सम्धिनीले आफूमाथि अत्याचार गरेको उनको भनाइ छ । श्रेष्ठका जेठा छोरा ४६ वर्षीय रवीनकुमार श्रेष्ठ र बुहारी निर्मला पहिला बाहिर बस्दै आएका थिए । दुई वर्षयता भने आमासँगै बस्दै आएका छन् । रवीनकुमारले भने घटनाबारे अनभिज्ञता प्रकट गर्छन् ।

‘परिवारमा अंशबन्डा भए पनि म, भाइ र आमाको नाममा भएको घर तीन भाग लगाउनुपर्छ भन्ने विषय झगडाको मुख्य कारण हो,’ उनले भने । श्रेष्ठकी अर्की बुहारी नविनाले मान्छे जम्मा गरेर सासू आमालाई गाली गरेको प्रमाण आफूसँग रहेको बताइन् । सम्धिनी सरस्वती श्रेष्ठले सासूबुहारीको झगडा भएपछि छोरीको माया लागेर सम्बन्धविच्छेद गर्न भनेका तर २० करोड रुपैयाँ भने नमागेको जनाइन् । वडाध्यक्ष नारायण बरालले आफूहरूलाई कारबाही गर्ने अधिकार नभएको बताए । ‘मिलाउने काम हो, टोल विकास संस्था, मेलमिलापकर्तासमेत बसेर मिल्न भनेका हौं,’ उनले भने, ‘तर, नमिलेपछि महानगर पुगेका हुन् ।’

यसैगरी पोखरा बुढीबजारका धनबहादुर विश्वकर्मा पनि न्यायिक समितिमा भेटिए । अंशबन्डा भइसकेको जग्गालाई ३ बुहारी र विवाहित २ छोरीले दाबा गरेपछि उनी न्याय खोज्दै आएका रहेछन् । ‘जग्गा नदिए जे पनि हुन सक्छ भन्ने धम्की पनि आयो,’ उनले भने, ‘छिमेकी, समाजसेवी, मेलमिलापकर्ता र वडा कार्यालय सबै आजित भए ।’ यी र यस्तै प्रकृतिका मुद्दा अहिले न्यायिक समितिमा आउने गरेका छन् । गालीगलौजबारे निवेदन परेकाले यसबारे हेर्ने महानगरका वरिष्ठ कानुन अधिकृत नारायणप्रसाद शर्माले बताए ।

उनका अनुसार अंशबन्डाबारे न्यायिक समितिको अधिकार नभएकाले जिल्ला अदालत जानुपर्छ । आलीकुलो, पानी, बाली नोक्सानी, चरन, घाँसदाउरालगायत विवाद हेर्न पाउने क्षेत्राधिकार समितिलाई छ । अधिकृत शर्माका अनुसार चेतना, अशिक्षा र रोजगारका कारण सामान्य विवादमापनि उजुरी आउँछन् ।

सुरुमा इजलासका लागि नयाँ अनुभव भएकाले निकै गाह्रो भएकामा अहिले भने सहज हुँदै गएको उपप्रमुख मञ्जुदेवी गुरुङले बताइन् । ‘कतिपय मुद्दामा मिलापत्र गराइन्छ,’ उनले भनिन्, ‘नियमअनुसार पक्ष विपक्षलाई राखेर फैसला गरिन्छ, चित्त बुझे त्यहीं टुंगो लाग्छ नबुझे अदालतमा जान्छन् ।’

प्रकाशित : असार ३, २०७६ ०९:५०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कोत संरक्षणमा जुटे गाउँले

हरिराम उप्रेती

गोरखा — गोरखा इतिहासको खोजी गर्दै कोत संरक्षणमा पालुङटार नगरपालिका–८ र ९ स्थित धुवाँकोटवासी सक्रिय भएका छन् । बाइसे चौबिसे राज्य हुँदा राजा रजौटाहरू बस्ने कोत संरक्षण, प्रवर्द्घनसँगै प्रचारप्रसार गरेर पर्यटक भित्र्याउने उनीहरूको लक्ष्य छ । 

करिब ४ सय वर्षपहिले कोतमा राजा रजौटाले राज्य गरेका भग्नावशेष अझै देखिन्छ । कोत, जमरा राख्ने ठाउँ, सिद्घ बाबाको पाइला लगायतका भग्नावशेष देखिन्छ । पर्यटकीय दृष्टिकोणले सम्भावना बोकेको ठाउँ भएकाले संरक्षण गर्न स्थानीय जुटेका हुन् ।

साविकको धुवाकोट गाविस अहिले दुई वडा बनेको छ । वडाले इतिहास खोजी गर्दै आवश्यक संरचना निर्माणका लागि पहल थालेका हुन् ।

उक्त स्थानमा तामाखानी पनि रहेको स्थानीय बताउँछन् । सय वर्ष पहिले तामा निकालेर प्रयोग गरेको स्थानीयको दाबी छ । ‘तामाखानीको अध्ययन हुँदैछ,’ वडा ८ का अध्यक्ष शंकरराज कँडेलले भने, ‘कोत, सिद्घगुफा मन्दिरको प्रचार र तामाखानीको विषय खोज तथा अनुसन्धानको विषय वनाउन प्रयत्न गर्दै छौं ।’ स्मार्ट सिटीको रूपमा विकास गर्न लागिएको पालुङटार नगरपालिकामा उक्त ठाउँलाई जोडेर नयाँ पर्यटकीय पदमार्गको रूपमा विकास गर्न लागिएको वडा ९ का अध्यक्ष भोजराज पाण्डेले बताए ।

लिगलिगकोट, धुवाकोट हुँदै अकला मन्दिरसम्मको क्षेत्रलाई समेटेर नयाँ पर्यटकीय पदमार्गको रूपमा विकास गर्ने नगरपालिकाको योजना छ । ‘मगर समुदायको बाहुल्य यहाँ होमस्टे सञ्चालन गर्न लागेका छौँ,’ उनले भने, ‘पर्यटकीय करिडोर बनाउन सके पर्यटक नआउने कुरै छैन ।’ इतिहासका विद्यार्थीलाई खोजीका लागि पनि महत्त्वपूर्ण गन्तव्य बन्ने स्थानीय रुद्र उप्रेती बताउँछन् ।

‘राजारजौटा रहेको भग्नावशेषको विषयमा खोजी गर्नैपर्ने देखिन्छ, चिसो हावापानी भएको ठाउँ हो, केही संरचना बनाउन सके यसै आकर्षक गन्तव्य बन्छ,’ उनले भने । विश्रामस्थल, पिकनिकस्थल, पानीको व्यवस्था लगायतका संरचना निर्माणको आवश्यकता खड्किएको उनले बताए ।

‘कोतको विषयमा धेरै कुरा खोजीकै विषय छ,’ गोरखा क्याम्पसका प्राध्यापक यदु अधिकारीले भने, ‘पुरातात्त्विक सम्पत्ति हो, यस्ता सामाजिक सांस्कृतिक र धार्मिक पर्यटकीय महत्त्वका स्थलको खोजी गरे देशकै गौरव बढ्छ ।’

जिल्लाभर ३६ बढी कोतमध्ये धुवाँकोटको बेग्लै महत्त्व रहेको उनले बताए । कोतसँगैको सिद्घगुफामा स्थानीयले प्रत्येक महिनाको पहिलो र अन्तिम मंगलबार पूजा गर्छन् । डेढ घण्टा दूरीको चुचुरोमा पुगेर पूजा गर्नाले गाउँमा दुःख कष्ट नपर्ने स्थानीयको जनविश्वास छ । गुफामा पूजा गर्दा गाउँमा वन्यजन्तुले दुःख नदिने, महामारी, प्रकोपको भय नहुने स्थानीय बताउँछन् । ‘अर्गेली नगर्नु पुर्ख्यौली नछाड्नु भन्छन्,’ स्थानीय खड्कबहादुर रानाले भने, ‘पुर्खाले गर्दै आएका परम्परा नासिन दिँदैनौँ ।’

परम्परादेखिको प्रचलन अहिलेका युवा पुस्ताले पनि अँगाल्दै आएको सिस्नेरी गाउँका कटुवाल ठाकुरबहादुरगुरुङले बताए ।

प्रकाशित : असार ३, २०७६ ०९:४८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्