धुले सडकको विकल्पमा पदमार्ग

अगन्धर तिवारी

पर्वत — अन्नपुर्ण संरक्षण क्षेत्रको पदयात्रामा बर्सेनी हजारौं विदेशी पर्यटक आउँछन् । कास्कीको नयाँपुल, वीरेठाँटी, घान्द्रुक हुँदै पर्वतको हम्पालसम्म पुगेर म्याग्दीको नागी र घोडेपानीक्षेत्र विदेशीका लागि चर्चित गन्तव्य हो । पछिल्लो दशक यो पदमार्गमा सबैतिर धुले सडकले ध्वस्त बनाएको छ । 

सुनसान र एकान्त पदमार्गमा धुले सडकका कारण पर्यटक गन्तव्यमा पुग्न हिच्किचाएको बेला जिल्लाको मोदी गाउँपालिकाबाट म्याग्दीको घोडेपानी पुग्न विकल्प खोजिएको छ । मोदी–२ का अगुवाको पहलमा करिब २५ किलोमिटर पदमार्ग निर्माणको कामले गति लिएको छ ।

मोदीभित्रका रमणीय स्थलहरू भुक, ताङ्ले, देउपुरकोट, भमरकोट हुँदै घोडेपानीसम्म वैकल्पिक पदमार्ग निर्माण सुरु गरिएको हो । अन्नपूर्ण पदमार्गमा सडक बनेपछि वैकल्पिक पदमार्गको रुपमा भमरकोट–घोडेपानी पदमार्ग निर्माणमा गण्डकी प्रदेश सरकारले सक्रियता देखाएको छ । मोदीको तिलाहारबाट सुरु हुने पदमार्गबाट घोडेपानी पुग्न देउपुर हुँदै २५ तथा भुक हुँदै २१ किलोमिटर दुरी छ ।

वीरेठाँटी–घोडेपानी पदमार्गमा नजिकै पर्ने कास्की र पर्वतको सिमाना नयाँपुलदेखि घान्द्रुक हुँदै यसअघि पनि पदमार्ग सञ्चालित छ । भमरकोटलाई घान्द्रुक र पुनहिल आउने पर्यटकसम्म प्रचार गरी यो रुटलाई वैकल्पिक पदमार्गको रूपमा विकास गर्न सकिने भमरकोट पर्यटन विकास समितिका अध्यक्ष मनबहादुर खडा बताउँछन् । उनी भन्छन्, ‘धेरै समयको अध्ययन र स्थलगत अवलोकनपछि डिजाइन गरिएको हो ।’

भमरकोटसँगै जोडिएका मोदी गाउँपालिकाका रमणीय गाउँहरू भूकदेउराली, ताङ्ले, लप्सीबोट, देउपुर, पूर्णगाउँ, लेस्पार, घुरुंगा लगायतमा घरबास समेत सञ्चालन भइसकेको छ । भूकताङ्लेवासीले २ वर्ष अघिदेखि नै गाउँमा नमुना होमस्टे र सरसफाइमा प्रदेशकै नमुना गाउँ बनाउने अभियानमा लागेका छन् । भुकवासीले प्रदेशको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य बनाउने गुरुयोजना बनाएर अघि बढेको नमुना गाउँ निर्माण अभियानका अभियन्ता कुलमान गुरुङले बताए ।

यसअघि प्रचलित घोरेपानी र घान्द्रुक पुग्ने पदयात्रा मार्गमा सडक बनेपछि धुलोका कारण उनीहरूले सडकले नछोएको र हिमाल सहित दृश्यावलोकन गर्न सकिने भमरकोट आउने अवस्था बन्न सक्ने बताएका छन् । अहिले देउपुरदेखि भमरकोट हुँदै घोरेपानी पुग्न ११ किलोमिटर पदमार्ग निर्माण भैरहेको छ । संघीय सरकार र प्रदेश सरकारले ४५ लाख रुपैयाँ लगानी गरिसकेका छन् ।

संघ सरकारको ३५ लाख रुपैयाँको काम सकिएपछि प्रदेश सरकारको उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रालयले चालु वर्ष थप १० लाख रुपैयाँ थपेको भू–तथा जलाधार व्यवस्थापन कार्यालयका सूचना अधिकारी प्रकाश बस्नेतले बताए । ‘बजेटअनुसारको काम सकिइसकेको छ,’ उनले भने, ‘मन्त्रालयले तोकेअनुसारको प्रक्रिया पूरा गरी भुक्तानी दिने चरणमा छौं ।’ उनका अनुसार चालु वर्ष मात्रै करिब ७ किलोमिटर निर्माण भइसकेको छ । गतवर्ष निर्माण भएको समेत गरी १२किलोमिटर पदमार्गको काम सकिएको छ ।

चालु वर्ष नै पदमार्ग निर्माण सक्ने लक्ष्य पूरा गर्न कठिन भएपनि आगामी वर्षसम्म सम्पन्न गर्ने अध्यक्ष खडाले बताए । मोदी गाउँपालिकाको वडा १, २ र ३ को बीचमा पर्ने भमरकोटको खासै चर्चा नभए पनि देउपुरवासीका लागि भने प्रकृतिको उपहार नै भएको वडाध्यक्ष विकास तिमिल्सिनाले बताए ।

‘अन्यत्र सामान्य कुराको पनि धेरै चर्चा हुन्छ,’ उनले भने, ‘चारैतिर हिमालले घेरेको विशाल खर्कमा पुग्दा धर्तीको स्वर्ग त्यहीं भेटिन्छ ।’ गण्डकी प्रदेशको राजधानी पोखरा, बगग्लुङ, म्याग्दी र पर्वतका अधिकांश भूभाग त्यहाँबाट देखिने भएकोले एकपल्ट पुगेका पर्यटकलाई लोभ्याउने उनको दाबी छ ।

प्रकाशित : असार २४, २०७६ ११:०३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

डोजर हिँड्ने बाटो खन्दै गाउँले

सडक निर्माण क्रममा भीरमा पहिरोको डरले डोजर चालकले खन्न नमानेपछि स्थानीयले भीर फोडेर डोजर हिँड्ने बाटो बनाउन लागेका हुन् 
घनश्याम खड्का

म्याग्दी — डोजरले सबैतिर भीरपहरा र जमिन फोड्दै मोटरबाटो बनाइरहेका बेला यहाँ डोजर हिंड्ने बाटो बनाएको सुन्दा अचम्म लाग्न सक्छ । धौलागिरि गाउँपालिका–४ मुदीवासी भने डोजरका लागि बाटो खनिरहेका छन् । सडक निर्माण क्रममा भीरमा पहिरोको डरले डोजर चालकले खन्न नमानेपछि स्थानीयले भीर फोडेर डोजर हिँड्ने बाटो बनाउन लागेका हुन् ।

भीरमा ब्रेकर लगाई सडक खन्ने क्रममा माथिबाट पहिरो खस्दा सहयोगीको मृत्यु भएको र मेसिनमा पनि क्षति पुगेछि अपरेटरले डोजर चलाउन मानेनन् । ‘भीर नै भीरमा सडक निर्माण गरिएको भए पनि १५ मिटर लामो खण्डमा माथिबाट पहिरो झर्न थालेकाले डोजरले खन्न मानेन,’ गाउँपालिकाका प्राविधिक दीपेन्द्र केसीले भने, ‘त्यसैले जोखिमयुक्त भागलाई मान्छेले काटेर डोजर हिँड्ने बाटो बनाउन थालेका हौं ।’ मुना–मुदी सडकको ५ किलोमिटरमध्ये करिब ४ किमि सडक पुरै पहरा काटेर निर्माण भएको उनले बताए ।

गाउँपालिकाले ८० लाख रुपैयाँ लागतमा गाउँपालिका केन्द्र मुनादेखि ४ नम्बर वडा केन्द्र मुदीलाई जोड्न ५ किमि सडक खन्न थालेको हो । कठिन भूगोलमा काम गर्नुपरेकाले बजेट खर्च लक्ष्य पूरा भए पनि गाउँमा मोटर पुर्‍याउने लक्ष्य पूरा नभएको उपभोक्ता समितिले जनाएको छ । समितिका अनुसार ११ मजदुर लगाएर १२ दिनसम्म भीर काटेर डोजर हिँड्ने ट्र्याक बनाउने प्रयास पनि लगातारको झरी र पहिरोले गर्दा प्रभावित भएको छ ।

‘गाउँमा मोटर पुर्‍याउन सडक खन्ने क्रममा आफन्त गुमाएर पनि भीरमा डोजर पास गराउन मान्छे लगाएर बाटो बनाउने प्रयास पनि स्थगित भएको छ,’ निर्माण उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष लोकमान चोचाङ्गीमगरले भने, ‘निरन्तर झरी परेकाले पहिरो खस्न रोकिएन । थप मानवीय क्षति रोक्न सडक निर्माण नै स्थगित गरियो ।’ ४ किमि सडकको रक कटिङ भइसकेको छ ।

१५/२० मिटर पहरा छेड्न बाँकी रहेकाले त्यो सक्न पाएको भए सजिलै गाउँमा सडक पुग्ने अवस्था रहेको उनले बताए । जिल्लाकै दुर्गम धौलागिरि गाउँपालिकाकोपनि दुर्गममा पर्छ, मुदीगाउँ ।छिमेकी गाउँबाट मुदी पुग्न अक्करे भीरको बाटो पार गर्नुपर्छ । भीरमा अडेको मुदीगाउँका एक बस्तीबाट अर्को बस्ती पुग्न पनि अनिवार्य भीर छिचोल्नैपर्ने बाध्यता छ ।

मुदीका नरवाङ र नाउराभीरलाई मान्छे खाने भीरले चिनिन्छ । धौलागिरि हिमालका ५ चुचुरा, चुरेन र गुर्जा हिमाल अवस्थित जिल्लाको करिब ४५ प्रतिशत भूगोल ओगटेको धौलागिरि गाउँपालिका दुर्गम हो । यस गाउँपालिका केन्द्रसम्ममा कच्ची हिउँदे सडक पुगेपछि वडा १ गुर्जा, २ लुलाङ, ४ मुदी, ६ मराङ र ७ मल्कवाङमा अझै मोटरबाटो पुगेको छैन । धौलागिरि गाउँपालिकामा अझै केन्द्रीय बिजुली पनि पुगेको छैन ।

सञ्चार सुविधासमेत छैन । ‘जडीबुटी, फलफूल र पशुपालन प्रमुख सम्भावना भए पनि सबै वडालाई मोटरबाटोले जोड्न पहिलो प्रयत्नमा छौं । सडक सञ्जाल नभई कुनै व्यवसायलाई व्यावसायिक बनाउन नसकिने ठहर रह्यो,’ गाउँपालिका अध्यक्ष थमसरा पुनले भनिन्, ‘कार्यकालभित्र वडा नं १ गुर्जाबाहेक सबै वडामा मोटरबाटो र केन्द्रीय बिजुली पुर्‍याउने गरी काम गरिरहेका छौं ।’

प्रकाशित : असार २४, २०७६ ११:०१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्