विकास पर्खंदै छिम्केश्वरी

सम्झना रसाइली

(तनहुँ) — जिल्लाकै उच्च स्थानमा रहेको धार्मिक, सांस्कृतिक, ऐतिहासिक र पर्यटकीय महत्त्वको छिम्केश्वरी क्षेत्र यतिबेला बिकासको पर्खाइमा छ । उच्च पहाडी भू–धरातल भएका कारण यो क्षेत्रमा विकासका गतिविधि न्यून हुँदा अहिले ओझेलमा परेको छ । 

ग्रामीण पर्यटनको आकर्षक गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न सकिने २१३४ मिटर उचाइको छिम्केश्वरी पुज्य र आराध्य स्थलको रूपमा मानिन्छ । धार्मिक तथा सांस्कृतिक पदयात्राबाट परिचित यस क्षेत्रको तीनैतिरबाट त्रिशूली, मर्स्याङ्दी र सेती नदी बगेका छन ।

छिम्केश्वरीलाई गोरखा मनकामना मन्दिरको दिदीका रुपमा पुजिन्छ । ‘छिम्केश्वरी माई र यस क्षेत्रको विकासका लागि स्थानीयले आवाज उठाउन नसक्दा ओझेलमा परेको हो,’ छिम्केश्वरी पर्यटन विकास समितिका अध्यक्ष तिलबहादुर गुरुङले भने । उच्च भूभागका कारण सडक, खानेपानी, सञ्चार र बिजुली जस्ता आधारभूत पूर्वाधारबाट पनि यो क्षेत्र पछाडि परेको छ ।

‘खानेपानीको लागि आकासे पानीको भर पर्नुको विकल्प छैन,’ गुरुङले भने, ‘मन्दिर क्षेत्र वरपर सहज रूपमा पानी नपाउँदा पूर्वाधार निर्माणको कामले पनि गति लिन सकेको छैन । छिम्केश्वरी माईकी बहिनीहरू मनकामना र गोरखकाली धेरै अघि पुगिसके, यस क्षेत्रको विकास र यस मन्दिरको महिमाबारे प्रचार गराउन चासो नदेखाउँदा ओझेलमा पर्‍यो ।’

मन्दिर क्षेत्रको पुनर्निर्माण तथा पहुँच मार्ग निर्माणका लागि स्थानीय र प्रदेश सरकारले चासो देखाएपछि स्थानीयमा केही आशा जगाएको छ । पुरानो ढुंगाले छाएको मन्दिरलाई भत्काएर २ महिनायता नयाँ पक्की मन्दिर निर्माणको काम अगाडि बढाइएको छ । आँबुखैरेनी गाउँपालिकाले चालु आर्थिक वर्षमा उपलब्ध गराएको २० लाख रुपैयाँले मन्दिर, परिसरको पूर्वाधार निर्माण कार्य थालिएको मन्दिर निर्माण उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष तुलबहादुर गुरुङले बताए ।

‘आगामी वर्षका लागि २५ लाख बजेट विनियोजन गरेको छ,’ उनले भने, ‘पूर्वाधार निर्माणका लागि आवश्यक पर्ने सामग्री ल्याउन सहज नभएका कारण बजेटको आधाभन्दा बढी रकम ढुवानीमै खर्च हुने गरेको छ ।’

अहिलेसम्म मन्दिर पुग्ने सहज बाटो बनेको छैन । आँबुखैरेनी बजारदेखि करिब १९ किलोमिटरसम्म कच्ची सडक विस्तार भएको छ । त्यहाँबाट करिब ५ किलोमिटरमाथि डाँडामा रहेको मन्दिरमा निर्माण सामग्री लग्न मानिसले नै बोक्नुपर्ने बाध्यता छ । मन्दिर पुग्ने सिँढी निर्माणका लागि प्रदेश सरकारले ४० लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको छ । उक्त रकमले मन्दिर परिसरबाट ५ सय मिटर पैदलमार्ग निर्माण थालिएको छ ।

गाउँपालिकाका विभिन्न पर्यटकीय गन्तव्यको प्रचार र संरक्षणका लागि गुरुयोजना बनाए पनि त्यसअनुसार चल्न नसकिएको गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत श्रीकृष्ण पौडेलले बताए । उनले भने, ‘गाउँपालिकाको योजना अनुसार बन्दीपुरमा केवलकार बनिसकेपछि त्यहाँ आउने पर्यटकलाई पैदलयात्रा मार्फत छिम्केश्वरी ल्याउने हो ।’

बन्दीपुरबाट हिलेखर्कसम्म करिब १५ किलोमिटर कच्चीसडक (बाह्रै महिना चल्ने) रहेको र त्यसपछि करिब ३ घण्टा पदयात्रा गरेपछि छिम्केश्वरी पुग्न सकिन्छ । अर्को आँबुखैरेनीबाट लाब्दीसम्म १९ किमि कच्ची सडकमा जिप यात्रा र त्यसपछि करिब १ घण्टा पदयात्रा गरे छिम्केश्वरी पुग्न सकिन्छ । आसपासका गाउँमा होमस्टे सुरु भएकाले खान बस्नको असुविधा हुँदैन ।
लहरै हिमशृंखला, खोलानाला, हरियाली फाँट, डाँडाकाँडा यहाँबाट देख्न सकिन्छ । मन्दिरमा प्रत्येक वैशाख १, फागु पूर्णिमा, पुस १५ (तमु ल्होसार), माघी र वसन्तपञ्चमी यस क्षेत्र भ्रमणका विशेष दिन हुन् । यहाँ विभिन्न प्रजातिका लालीगुराँस, चराचुरुङ्गी, वन्यजन्तु, जडीबुटीको अध्ययन, अवलोकन, अनुसन्धानका लागि उपयुक्त स्थानका रूपमा पनि लिन सकिन्छ ।

प्रकाशित : असार २६, २०७६ ११:०६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

विद्यालय तोडफोडले विद्यार्थीको रुवाबासी

शंकर आचार्य

(पर्सा) — नेपाल राष्ट्रिय आधारभूत विद्यालय प्रसौनी विर्ताको कक्षा ६ की छात्रा सरिनाकुमारी पासवान बुधबार विद्यालय पुग्दा मन थाम्न सकिनन् । कक्षा कोठाको डेक्स–बेन्च भाँच्चिएको देखेपछि उनी रुन थालिन् । 

विद्यालयमा अज्ञात समूहले विध्वंश मच्चाएको देखेर उनी भक्कानिएकी थिइन् । ‘ससाना नानी पढ्ने विद्यालयको कसैले के नै बिगारेको छ र ?,’ उनले भनिन्, ‘हाम्रो कक्षाको डेक्स–बेन्च भाच्ने गरी कसले रिस पोख्यो होला ?’

कक्षा ४ की छात्रा १२ वर्षीया रुपा कुमारी दासको आँखा पनि आफ्नो कक्षाको कन्तविजोग देखेर रसाएका थिए । विद्यार्थी बस्ने डेस्क बेन्च कामै नलाग्ने गरी भाँचेको देख्दा उनको मनमा डर पनि पसेको बताइन् ।

वीरगन्ज महानगरपालिका वडा नं २३ मा रहेको यो विद्यालयमा मंगलबार राति अज्ञात समूह पर्खाल नाघेर माथिल्लो तल्लामा रहेका कक्षा कोठाका ३ दर्जनभन्दा बढी डेस्क बेन्च भाँचेपछि बुधबार विद्यालयको पठन पाठन प्रभावित भयो । यस घटनाले विद्यार्थीहरू त्रस्त मानसिकतामाथिए । कोही रुने कोही टोलाउने गरिरहेका देखिन्थे ।

भौतिक पूर्वाधारको चरम अभाव रहेको यो विद्यालयमा यसै वर्ष माथिल्लो तल्लाका कक्षामा डेस्क र बेन्चको व्यवस्था गरिएको थियो । भुइँमा बसेर पढने विद्यार्थीहरू बेन्चमा बसेर पढन पाएका थिए । विद्यालय व्यवस्थापन समितिले यसै वर्ष आफ्नै लगानीमा उक्त डेक्स बेन्च बनाएको थियो । अर्थ अभावका कारण माथिल्लो तल्लाका कक्षामा ढोका समेत हालिएको थिएन ।

विना कुनै विवाद र झैझगडा विद्यालयको भौतिक सम्पत्ति नष्ट गरिएको यो घटनाले सबैलाई चकित बनाएको छ । स्थानीय अनिशकान्त कुशवाहाले विद्यालयमा गरिएको आक्रमणले स्थानीय अभिभावकलाई चिन्तित बनाएको बताए ।

‘कल्पनै गर्न नसकिने घटना हुन पुग्यो,’ उनले भने, ‘सभ्य र शिक्षित समाजमा आफ्ना नानी पढ्ने विद्यालयलाई सक्दो संरक्षण गरिन्छ, तर यहाँ त ठीक उल्टो पो हुन पुग्यो ।’ यो विद्यालयमा अधिकांश विपन्न, दलित तथा सीमान्तकृत समुदायका बालबालिका पढ्ने गरेको उनले बताए ।

वडाध्यक्ष अवधकिशोर कुशवाहाले घटनाको प्रकृति हेर्दा एक दुई जना मात्र नभई आठ दश जनाकै समूह विद्यालयमा प्रवेश गरेको जस्तो देखिएको बताए । ‘काठले बनाइएका महगा डेस्क बेन्च कक्षा कोठामा तोडफोड गरेर बर्बाद मात्रै गरिएको छैन माथिबाट विद्यालयको चौरमा समेत फालिएको छ,’ उनले भने, ‘शिक्षा क्षेत्रमा आक्रमणको यो घटना केवल आतंक मच्चाउने काम मात्र हो ।’

प्रकाशित : असार २६, २०७६ ११:०४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्