वन्यजन्तुको आक्रमण बढ्यो

प्रताप रानामगर

दमौली — तनहुँमा केही समययता वन्यजन्तुको आक्रमणबाट मृत्यु हुनेको संख्या बढेको पाइएको छ । जिल्ला वन कार्यालयको तथ्यांक हेर्दा अहिलेसम्म वन्यजन्तुको आक्रमणबाट भानुमा मात्र ४ बालबालिकाले अकालमा ज्यान गुमाएका छन् । घर आँगनमै आएर चितुवाले आक्रमण गरेपछि स्थानीय त्रासमा छन । 

डेढ वर्षको अवधिमा चितुवाको आक्रमणबाट ४ बालबालिकाले ज्यान गुमाएको डिभिजन वन अधिकृत केदार बरालले बताए । ‘भानुमा चितुवा र भालुको त्रास छ,’ उनले भने । चितुवाको आक्रमणबाट ०७४ फागुन महिनामा भानु– ३ का ६ वर्षीय विशाल श्रेष्ठले ज्यान गुमाए ।

त्यसैगरी ४ वर्षीया रन्जिता लम्साल, गोरखा घर भई मामाघर भानुमा बस्दै आएका अमृत गुरुङ पनि घरआँगनमा खेल्नेक्रममा चितुवाको सिकार बन्न पुगे । गत जेठ महिनमा भानु–२ का ८ वर्षीय पुष्पा अधिकारीको चितुवाको आक्रमणबाट मृत्यु भएको उनले बताए । मृतक तीन जनाको परिवारलाई १० लाख रुपैयाँका दरले राहत रकम वितरण गरिएको छ ।अधिकारीको भने प्रक्रियामा छ ।

‘घटनापछि वन्यजन्तुको त्रास छ,’ उनले भने, ‘वन्यजन्तुबाट सुरक्षित रहन चेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेका छौं ।’ दर्जन बढी विद्यालयका विद्यार्थीलाई वन्यजन्त आक्रमणबाट सुरिक्षत हुने तरिका सिकाइएको छ । घरवरपरका झाँडी तथा बुट्यान फाँड्न भनिएको छ । जंगलमा चितुवाको आहार नभएकाले गाउँमा पसेर बालबालिकालाई आक्रमण गरेको हुनसक्ने बरालले बताए । मानव र वन्यजन्तुबीच द्वन्द्व न्यूनीकरण गर्न जंगलमा चितुवाको बासस्थान पहिचान गरी आहाराको व्यवस्थापन तयारी भइरहेको छ ।

जंगलमा खरायो, मृगजस्ता जीवजन्तु संरक्षण गरेर चितुवालाई जंगलमा भुल्ने वातावरणको व्यवस्था गर्ने उनले बताए ।
चितुवाले बालबालिकामाथि आक्रमणका घटना भएकाले स्थानीयमा त्रास अझै रहेको स्थानीय नानबहादुर अधिकारीले बताए । पछिल्लो घटनापछि चितुवा घरघरमा आएर बाख्रालाई आक्रमण गर्न आएको छ ।

मान्छेलाई पनि नगर्ला भन्न नसकिने उनको भनाइ छ । ‘आधा दर्जन बाख्रा मारिसकेको छ । घटनाबारे डिभिजन वन कार्यालयमा खबर गरेका छौं,’ उनले भने, ‘वर्ष दिनदेखि चितुवाको त्रासमा बसिरहेका छौं ।’ एक दुई दिन सशस्त्र प्रहरीको टोलीले गस्ती गरे पनि अहिले छाडेकालेआफूहरू त्रासमा रहेको बताए ।

भालुको आक्रमण परी भानुमा ३ घाइते भएका डिभिजन वन कार्यालयका कर्मचारी पुष्प खनालले बताए । ०७५ कात्तिकमा भानु ११ का ४८ वर्षीय भीमबहादुर तामाङ, ०७४ वैशाखमा प्रेम बानिया र ६० वर्षीय चिजबहादुर कुँवर भालुको आक्रमणबाट घाइते भएका हुन् । घाइतेको औषधी उपचार खर्च प्रावधान अनुसार राज्यबाट रकम दिएको छ । भानु ११ र १३ मा भालुको त्रास छ ।

यहाँका आधा दर्जन गाउँमा रातभर घरआगनमा भालु डुल्ने गर्छन् । गाउँमा भालुको त्रास रहेको भानु–१३ का वडाध्यक्ष रामबहादुर बानियाँले बताए । ‘बारीको मकै भालुले खाएका छन्,’ उनले भने, ‘गाउँलेले मकै बारीमा राँको र बत्ती बाल्ने गरेका छन् ।’ साँझ परेपछि गाउँका मानिस समूहमा हिँडने गरेको उनले बताए ।

सम्जुर, बकैले, धनुबास, अतभैया, माझगाउँ र सिरना गाउँ दैनिक रातको समयमा भालु आउने गरेको छ । भालुले मुस्लिम समुदायको चिहानबाट गाडेको लास खोतल्न थालेपछि झनै त्रास बढेको छ । भालुको मुख्य आहारा फलफूल भएकाले जंगलमा फलफूलका बिरुवा रोप्नुपर्ने वन अधिकृत बरालले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २, २०७६ ०९:४८
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

तिलोत्तमा प्लास्टिक झोलामुक्त

अब नगरभित्र प्लास्टिक र त्यस्ता सबैखाले सामग्रीको आयात–निर्यातमा प्रतिबन्ध नै लगाइएको छ
घनश्याम गौतम

रूपन्देही — तिलोत्तमा नगरपालिकालाई प्लास्टिक झोलामुक्त नगर घोषणा गरिएको छ । प्लास्टिकका झोलासँगै प्लास्टिकजन्य सबै सामग्रीको प्रयोगमा बन्देज लगाइएको छ । 

जनप्रतिनिधि, राजनीतिक दल, व्यावसायिक तथा सामाजिक संघसंस्था, आमा समूह, युवा क्लब, टोल विकास संस्था, सहकारी, वन, विद्यालयका प्रतिनिधिसहित सरोकारवालाको पहलमा प्रतिनिधिसभाका सदस्य एवं पूर्वमन्त्री घनश्याम भुसालले बुधबार उक्त घोषणा गरेका हुन् । उनले नगरवासीलाई प्लास्टिक र प्लास्टिकजन्य सामग्री प्रयोग नगर्ने संकल्पसमेत गराएका छन् ।

नगरपालिकाले एक वर्षअघिदेखि प्लास्टिक झोलामुक्त बनाउने अभियान चलाउँदै आएको थियो । प्लास्टिक र प्लास्टिकजन्य सामग्रीको प्रयोगले मानव स्वास्थ्य र वातावरणमा प्रतिकूल असर पार्ने भएकाले त्यसको न्यूनीकरण गर्दै निषेध नै गर्न लागिएको नगरप्रमुख वासुदेव घिमिरेले बताए ।

‘अब नगरभित्र प्लास्टिक र त्यस्ता सबै खाले सामग्रीको आयात निर्यातमा प्रतिबन्ध नै लगाइएको छ,’ उनले भने, ‘विकल्पमा कपडा, अल्लो, जुट वा वातावरणमैत्री वस्तुबाट निर्मित सामग्रीको प्रयोगमा प्रोत्साहित गर्दै छौं ।’ त्यसका लागि नगरपालिका आफैंले त्यस्ता सामग्री उत्पादनमा प्रेरित गर्दै आएको र झोला पनि वितरण गर्ने गरेको उनले बताए ।

एक वर्षदेखि अभियानकै रूपमा नियन्त्रण गर्दै आएको र घोषणापूर्व सरोकारवालासँग धेरै पटक छलफmल र अन्तर्त्रियासमेत गरेकाले अब नगरभित्र त्यस्ता सामग्री बिक्री वितरणमै रोक लगाइने र प्रभावकारी अनुगमन गरिने नगरपालिकाले जनाएको छ । नगरपालिकाकै पहलमा विभिन्न संघसंस्था, सहकारी, टोल विकास संस्थाले कपडाको झोला वितरण गर्दै आएका छन् ।

घोषणापछि प्रतिनिधिसभा सदस्य भुसालले प्लास्टिक निषेधित अभियान राष्ट्रिय महत्त्वको विषय भएकाले देशलाई नै प्लास्टिक मुक्त देश बनाउनुपर्ने बताए । ‘प्लास्टिक मानव स्वास्थ्यका लागि घातक हो भन्ने प्रमाणित भइसकेको छ,’ उनले भने, ‘त्यसैले त्यसको निर्मूल गर्ने अभियानमा तिलोत्तमा अग्रसर भएको छ ।’ अन्यत्र पनि यो अभियान फैलिनु पर्ने उनले बताए ।

प्रदेश ५ का उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री लीला गिरीले अभियानसँगै प्लास्टिक झोलाको प्रयोगमा कमी आएको बताए । प्रदेशसभा सदस्य दधिराम न्यौपानेले नगरबासीको इच्छाशक्तिबाटै प्लास्टिक झोलामुक्त गर्न सम्भव भएको बताए । त्यसमा नगरपालिका दृढतापूर्वक लाग्नुपर्ने उनको सुझाव थियो ।

नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत कृष्णप्रसाद सापकोटाले नगरलाई प्लास्टिक मुक्त गराउन गरिएको १५ महिने अभियानमा नागरिकको साथ र सहयोगले नै अहिले प्लास्टिक निषेध घोषणा गर्न सहयोग पुगेको बताए । ‘अब छिमेकी नगरपालिका र गाउँपालिकाले पनि यो अभियान चलाउनु जरुरी छ,’ उनले भने, ‘त्यसबाट अन्य रोजगारीका अवसरसमेत सिर्जना हुन्छन् ।’

नगरका प्रवक्ता सुरेन्द्र श्रीले प्लास्टिक प्रयोगले झन्डै २० वर्ष पहिलासम्म सामान किनबेचमा प्रयोग हुने गरेका कागजका थुंगा हराएको बताए । ‘बढो प्लास्टिक प्रयोगले फोहोर बढेको छ, नकुहिने प्लास्टिकको प्रयोगले माटोको उर्वराशक्ति घटेको छ,’ उनले भने, ‘पानीका स्रोत सुक्दै गएका छन् ।’ मानिस, चौपायादेखि खेतीमा समेत नोक्सानी पुगेकाले सिंगो नगरपालिकाबाट प्लास्टिक निषेध सुरु गरिएको उनले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २, २०७६ ०९:४७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT