फिडर छात्रावासमा पुरुष कुरुवा

प्रकाश बराल

बागलुङ — यहाँको एक विद्यालयमा ४० वर्षअघि स्थापित फिडर छात्रावासमा (छात्रामात्र बस्न पाउने) पुरुष कर्मचारी बसेका छन् । तोकिएकी वार्डेन भने दुई वर्षदेखि नियमित बस्दिनन् । महिला वार्डेन नबस्दा किशोरीहरूले आफ्नो समस्या पनि बताउन सकेका छैनन् ।

विद्यामन्दिर माविमा सञ्चालित फिडर छात्रावासमा लेखापाल धर्मराज शर्मा २ दशक देखि बस्दै आएका हुन् ।

महिलाको साटो पुरुष बसेपछि किशोरीहरूले बिरामी पर्दा आफ्नो समस्या बताउन नसकेको गुनासो गरे । ‘राति बिरामी पर्दा हामीले सरलाई भन्न सक्दैनौं, मेडम बसिदिए राम्रो हुन्थ्यो,’ एक किशोरीले भनिन्, ‘नुहाउने, कपडा फेर्ने लगायतको बेला पनि समस्या पर्छ ।’ वार्डेन गंगा शर्माले धर्मराजको श्रीमतीसहित बस्ने भएकाले केटीहरूलाई समस्या नपर्ने बताइन् । उनले भवन निर्माणाधीन भएकाले नियमित बस्न नसकेको समेत दाबी गरिन् ।

धर्मराज भने २०५६ सालदेखि यहाँ बस्दै आएको खुलेको छ । उनी कार्यालय सहयोगीका रूपमा विद्यालय प्रवेश गरेका थिए । पछि उनलाई लेखापालको जिम्मा दिइएको छ । उनी परिवारसहित छात्रावास बस्दै आएका हुन् । प्रअ शान्तमणि ढकालले भने पुरुष हटाएर महिला वार्डेन अनिवार्य बस्ने व्यवस्था गर्न लागेको बताए ।

‘म आएको तीन महिना भयो, वार्डेन नबसेको देखेपछि कुरा उठाएको छु,’ ढकालले भने, ‘हटाउन खोज्दा लेखापालले गाह्रो मानिरहनु भएको छ ।’ २० जनासम्म छात्रा राखिने छात्रावासका लागि सरकारले प्रतिव्यक्ति मासिक ४ हजारका दरले दस महिनाको ४० हजार रुपैयाँ अनुदान दिन्छ । छात्रावासको वार्डेनलाई २ हजार, सुरक्षागार्डलाई २ हजार ४ सय अतिरिक्त भत्तासमेत दिने गरेको छ ।

शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइको प्रमुखको अध्यक्षतामा जिल्ला प्रशासन कार्यालयको अधिकृत र जिल्ला समन्वय समितिको प्रतिनिधि सदस्यमा रहेको व्यवस्थापन समिति रहने गरेको छ । विद्यालयको प्रअ पदेन सदस्य र छात्रवासको वार्डेन सदस्य सचिव रहने व्यवस्था छ । समन्वय प्रमुख कुश्मराज उपाध्यायले पुरुष बस्नै नपाइने बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७६ १०:१५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

गाईपालनमा ‘डिग्री होल्डर’

रूपा गहतराज

नेपालगन्ज — पढेलेखेका युवा कि जागिर खोज्छन्, कि त विदेश ताक्छन् । बाँके, कोहलपुर नगरपालिका–१२, चपरगौढीकी शारदा शर्माले भने पशुपालन रोजेकी छन् । शिक्षा संकायमा भारतको गुवाहाटी विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर पूरा गरेकी उनले ०६८ सालदेखि यहाँ गाईपालन गरेकी छन् । यस्तो कामबाट आफू सन्तुष्ट भएको उनले बताइन् । 

आमाबुबा गुवाहाटीमा ४५ वर्ष बिताएर डेढ दशकअघि मुलुक फर्किए । शारदा भने अध्ययन सकेर ०६६ सालमा यहाँ आएकी हुन्् । डिग्री पास गरेको प्रमाणपत्र दराजमा थन्क्याएकी उनले घाँस काट्ने, दूध दुहुने र गोबर सोहोर्ने काम गर्छिन् । ११ वर्षको उमेरदेखि गाईका बाच्छासँग हुर्किएकी उनको पशुप्रेम उदाहरणीय छ ।

‘सानैदेखि बाच्छाबाच्छीसँग हुर्किएँ । एक किसिमले म पशुप्रेमी हो,’ उनले भनिन्, ‘एउटा गाईबाट सुरु गरेको यो व्यवसाय अहिले फैलिएको छ ।’ उनको पुर्ख्यौली घर पर्वत हो । उनका आमाबुबा काम गर्न भारतको असम गए । उनी असमको गुवाहाटीमा जन्मिन्, हुर्किन् । आफन्तले बोलाएपछि उनी नेपाल आएकी हुन् ।

उनलाई जागिर खान जाँगर चलेन । भारतमा आमाबुबाले गाई पालेको सम्झन थालिन् । ०६८ मा शारदा सिर्जनशील गाई फर्म दर्ता गरिन् । ०७० मा १५ हजारमा एउटा गाई किनिन् । आवश्यक ज्ञान, सीप सिक्न थालिन् । त्यतिबेला उनले दुई लाख रुपैयाँ सरकारी अनुदान पनि पाइन् । उक्त अनुदानबाट गोठ सुधार गरिन् । अहिले उनीसँग होलिस्टेन र जर्सी गरेर दुई जातका १९ गाई छन् । ‘४६ वटा त बेचें । मेरा गाई मुगु, धनगढी, नेपालगन्जसम्म पुगेका छन्,’ उनले भनिन्, ‘कुनै काममा लगनशील भएर लागियो भने निराश हुनु पर्दैन ।’

अहिले उनी जिल्लाकै सफल कृषक मात्र होइन, गाईपालन गर्न चाहनेलाई आवश्यक सुझाव, सल्लाह अनि जानकारी दिने काम पनि गर्छिन् । गाईपालनका लागि सुझाव लिन दैनिक दर्जनौं मानिस आउने गरेको उनले सुनाइन् । ‘सल्लाह लिन आउनेलाई निःशुल्क सुझाव दिन्छु,’ उनले भनिन्, ‘अनुदानका लागि काम नगर्नूस्, इच्छाशक्ति भए काम गरेर अनुदान लिनूस् ।’ उनी सबैलाई राज्यको अनुदान सही रूपले प्रयोग गर्न सुझाउँछिन् ।

लिजमा लिएको ३ कठ्ठा जमिनमा उनले नमुना गाईपालन गरिरहेकी छन् । आफ्नै परिवारका सदस्यको सहयोगमा उनले गाई फर्म
चलाएकी हुन् ।

भारतमा हुँदा २ सय ६० वटासम्म गाई पाल्दा ६ जना कामदार थिए । ‘१९ वटा गाई पाल्दा सहयोगी मान्छे किन चाहियो भनेर आफैं काम गर्छु,’ उनले भनिन् । बिहान ५ बजे उठेदेखि साँझ ७ बजेसम्म उनको दैनिकी गाईसँगै बित्छ । परिवारकी साहिंली छोरी शर्मा कामलाई ठूलोसानो मान्दिनन् ।

‘जिन्दगीमा आत्मसन्तुष्टिभन्दा ठूलो कुरो केही छैन । म आफ्नो काममा रमाइरहेकी छु,’ उनले भनिन्, ‘आफ्नो कामसँग प्रेम भएपछि काम गर्दा दिक्क लाग्दो रहेनछ ।’ अहिले उनी गाईको दूध अनि मल बेचेर मासिक १ लाख ४० हजार रुपैयाँसम्म आम्दानी हुने बताउँछिन् । ‘खर्च कटाएर मासिक ६० हजार रुपैयाँ त बचत नै हुन्छ,’ उनले सुनाइन् ।

यस वर्ष प्रदेश ५ को राष्ट्रिय शिखर कृषक अवार्डका लागि शर्मा छनोटमा परेकी छन् । महिलाले कुनै काम गर्न नसक्ने भन्ने छैन, गर्छु भनेर लागेमा निराश हुनु नपर्ने उनले बताइन् । ‘सुरुमा लगानी नडुबाउनूस् । गाई किन्नुअघि गाई पाल्ने गोठ बनाउनूस,’ उनले भनिन्, ‘घाँस लगाएर गाई किन्नूस् । अरूको भरमा होइन, आफ्नै भरमा काम गर्नुस् । सफल नहुनेकुरै छैन ।’

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७६ १०:११
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT