संक्रमितले जन्माइन् स्वस्थ बच्चा

एचआईभी परीक्षणमा ‘पोजेटिभ’ पाइए सुरुदेखि अन्तिम चरणसम्म निगरानीमा राखिन्छ
ठाकुरसिंह थारू

नेपालगन्ज — एचआईभी संक्रमित आमाबाट जन्मिने प्राय: शिशु पनि यसअघि संक्रमित नै हुन्थे । चिकित्सकले त्यस्ता आमालाई सन्तान नजन्माउन सुझाव दिँदै आउँथे । अब परिस्थिति फेरिएको छ । औषधि विज्ञान प्रविधिले नयाँ फड्को मारिसक्यो । औषधिका कारण संक्रमित आमाले पनि स्वस्थ शिशु जन्माउन सक्ने भएका छन् ।

यही प्रविधि आत्मसाथ गर्दै बाँकेका १८ संक्रमितले यस वर्ष स्वस्थ बच्चा जन्माएका छन् । त्यसका लागि स्थानीय स्वास्थ्य केन्द्रदेखि अस्पतालसम्ममा कडा निगरानी गरिएको थियो । एचआईभी रोकथाम (पीएमटीसीटी) कार्यक्रम सरकारले लागू गरेपछि संक्रमितबाट जन्मिने सन्तान स्वस्थ बनेका हुन् । गर्भवती महिलाको अनिवार्य एचआईभी परीक्षण गरिन्छ । ‘पोजेटिभ’ पाइए सुरुदेखि अन्तिम चरणसम्म निगरानी गरिँदै आएको छ । ‘गर्भवती संक्रमण पाएपछि निगरानी सुरु गर्छौं । त्यहीअनुसार उपचार व्यवस्था मिलाउँछांै,’ भेरी अञ्चल अस्पतालका वरिष्ठ फिजिसियन तथा फोकलपर्सन डा. संकेत रिसालले भने, ‘
संक्रमित भएका केही गर्भवती अझै निगरानीमा छन् । सन्तान नजन्माउँदासम्म उनीहरूलाई निगरानीमा राखेर उपचार गर्छौं ।’
संक्रमितले जन्माउने शिशुलाई संक्रमणबाट जोगाउन राष्ट्रिय एड्स तथा यौन नियन्त्रण विभागले नयाँ रणनीति ल्याएको हो । यसका लागि जनस्वास्थ्यले गर्भवती र नवजात शिशु केन्द्रित विशेष कार्यक्रम सुरु गरेको हो । बाँकेमा एचआईभी संक्रमण बढ्दो छ । नयाँ शिशुलाई एचआईभी संक्रमणबाट जोगाउन उक्त कार्यक्रम ल्याइएको हो । आमाको दूध चुस्दा एचआईभी सर्ने खतरा हुने भएकाले बच्चाका लागि औषधि प्रयोग गरिँदै आएको छ । यस्ता आमाबाट जन्मिने शिशुलाई निरन्तर निगरानीमा राखिने उनले बताए ।
गर्भवतीको रगत परीक्षणका लागि अञ्चल अस्पताल र प्राथमिक सेवा केन्द्रमा व्यवस्था मिलाइएको छ । जिल्लाभर प्राथमिक सेवा केन्द्र र स्वास्थ्यचौकीमा रगत परीक्षण गरिँदै आएको छ । स्वास्थ्य केन्द्रले संक्रमित गर्भवतीलाई अञ्चल अस्पताल पठाउँछन् । ‘बाँकेमा एचआईभी संक्रमित शतप्रतिशत गर्भवतीले स्वस्थ बच्चा जन्माएका छन् । यो निकै ठूलो उपलब्धि हो,’ जिल्ला जनस्वास्थ्य प्रमुख खिमबहादुर खड्काले भने, ‘यो कार्यक्रमले निकै सफलता पाएको छ ।’
असुरक्षित यौन सम्पर्कबाट हुने संक्रमण आमाबाट नवजात शिशुमा सर्छ । अञ्चल अस्पतालमा करिब १ हजार ५ सय संक्रमित सम्पर्कमा आएका छन् । तीमध्ये बाँकेका ९ सय ६२ छन् । तर अझै पनि धेरै संक्रमित सार्वजनिक हुन नचाहेकाले संख्या बढी हुने अनुमान गरिएको छ । कामको सिलसिलामा विदेश जाने सर्वसाधारण एचआईभी जोखिममा बढी नै पर्ने गरेका छन् । घर फर्किंदा रगत परीक्षण नगरी शारीरिक सम्पर्क गर्ने गरेका कारण श्रीमतीलाई पनि एचआईभी सर्ने गरेको पाइएको हो ।
संक्रमितको उपचारका लागि भेरी अञ्चल अस्पतालमा ‘एआरटी’ सेवा उपलब्ध छ । तर संक्रमण पुष्टि भइसकेकामध्ये कम व्यक्ति उपचारका लागि पुग्ने गरेका कारण जोखिम छ । जनस्वास्थ्यका अनुसार जिल्लामा ९ सय ६२ संक्रमित भएको पुष्टि छ । तर ४ सय मात्रै एआरटी सेवा लिन अस्पताल आउने गरेका छन् । सामाजिक बहिष्करणमा पर्ने त्रासले ती व्यक्ति एचआईभी लुकाउन बाध्य छन् । उपचार नगराउँदा त्यसको जोखिम बढेको हो ।
जनस्वास्थ्यका अनुसार जिल्लामा सबैभन्दा बढी खजुरा, नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका, कोहलपुर नगरपालिका र राप्तीपारिको क्षेत्र जोखिममा छन् । जनस्वास्थ्य फोकलपर्सन रामबहादुर चन्दले ती क्षेत्रका युवा वैदेशिक रोजगारीमा जाने र असुरक्षित यौन सम्पर्क गर्ने भएकाले एचआईभीे जोखिममा रहेको बताए । लागूपदार्थ दुव्र्यसनी, यौन व्यवसायी उच्च जोखिममा छन् । नेपालगन्ज उपमहानगरमा मात्र ३९ पुरुष लागूऔषध प्रयोगकर्तामा एचआईभी छ । असुरक्षित यौन सम्पर्क र साझा सुई प्रयोग गर्नेमा पनि संक्रमण हुने गरेका छन् । परामर्श तथा जाँच केन्द्र स्थापना विस्तारसँगै संक्रमितको पहिचान हुन थालेपछि खुल्नेको संख्या बढदो छ । तर, जाँचपछि एचआईभी भएको पुष्टि भएकाले सावधानी अपनाउँदा नियन्त्रणमा सहयोग पुगेको स्वास्थ्यकर्मीको दाबी छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन २, २०७४ ११:३३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

लागूऔषधविरुद्ध जनचेतना

कान्तिपुर संवाददाता

दाङ — घोराहीको मुख्य चोकमा सोमबार अपराह्न विद्यार्थीको एक समूह सडकमै नृत्य देखाउन थाल्यो । सुरुमा एकजना, त्यसपछि दुई, तीन, चार हुँदै ५० भन्दा बढी विद्यार्थी सडकमा नाचिरहेको देखेपछि बटुवाको भीडभाड लाग्यो । सडकमा यस्तो नृत्य किन गरेको होला ? सबै अचम्मित भए ।

लागूऔषधविरुद्ध चेतना जगाउन सडकमा सामूहिक नृत्य गर्दै घोराहीस्थित भिक्टोरिया कलेजका विद्यार्थी । तस्बिर : दुर्गालाल केसी/कान्तिपुर

विभिन्न गीतमा लगातार सामूहिक नृत्य गरेपछि अन्तमा भिक्टोरिया कलेजको ब्यानरसहित लागूऔषध सेवन नगरौं भन्ने सन्देशका पर्चा वितरण गर्न थालियो । नृत्य गरेकै विद्यार्थीले दर्शकलाई लागूऔषधविरुद्धका पर्चा बाँडदै यसप्रति सजग हुन अनुरोध गरे । भिक्टोरिया कलेजमा बीबीए पहिलो सेमेस्टर अध्ययनरत विद्यार्थीले जनचेतनाका लागि यस्तो सिर्जनशील उपाय निकालेका हुन् ।
‘सिर्जनात्मक तरिकाले सन्देश दिन सामूहिक सडक नृत्य गरिएको हो,’ कलेजका संयोजक केबी चौधरीले भने, ‘नाचगानमै मानिसको रुची बढी हुने भएकाले नृत्यमार्फत सामूहिक चेतना दिन अभियान चलाइएको हो ।’ विद्यार्थीमा सिर्जनशीलताको विकास गर्न र युवालाई लागूऔषध प्रयोगबाट टाढै राख्न चेतनामूलक कार्यक्रम तयार पारिएको नृत्य संयोजन गरिरहेका वामदेव भण्डारीले बताए । यसको कोरियोग्राफी भने वसन्त चौधरीले गरेका थिए । ‘तिम्रो याद भाइरल भैदियो, पानी पर्‍यो असिना झर्‍यो–दाइको रुमाल भाउजूलाई मनपर्‍यो, आगे–आगे तोपैको गोला, पछि–पछि मेसिन गन भरर’ लगायतमा विद्यार्थीले नृत्य गरेका थिए ।

प्रकाशित : फाल्गुन २, २०७४ ११:३२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्