स्थानीय तहको सुविधा विधेयक पुन: फिर्ता

आगामी वर्षको बजेटका लागि बिनियोजन विधेयकका सिद्धान्त, उद्देश्य र प्राथमिकता संसद्मा पेश
घनश्याम गौतम

रुपन्देही — प्रदेश ५ स्थानीय तहका पदाधिकारीको सुविधासम्बन्धी विधेयक सोमबारको बैठकले पुन: विधायन समितिमा फिर्ता पठाएको छ ।

प्रदेश ५ को सोमबार बसेको बैठकमा प्रस्तुत भएको सरकारको आगामी बर्षको बिनियोजन विधेयकको सिद्धान्त, उद्देश्य, प्राथमिकता र नीति सुन्दै सांसदहरू । तस्बिर : घनश्याम

प्रदेशसभा बैठकमा छलफलका लागि कार्यसूचीमा रहेको विधेयकमाथि पुनर्विचार गर्न मुख्यमन्त्री शंकर पोखरेलले आग्रह गरेका थिए । उनले प्रदेश ५ मा अधिकांश पहाडी जिल्ला रहेको र तीमा वडा, गाउँ र नगरसभा सदस्यलाई सुविधा उपलब्ध गराउन सक्ने कुनै स्रोत नभएकाले समितिलाई पुनर्विचारका लागि आग्रह गरेका हुन् । सरकारको आग्रहपछि सभामुख पूर्णबहादुर घर्तीले फिर्ता पठाउने सम्बन्धमा निर्णयार्थ प्रस्तुत गरेका थिए । सभामुखको प्रस्ताव बहुमत सदस्यले ध्वनिमतमा स्वीकार गरेपछि विधेयक समितिमै पठाइएको हो ।

प्रदेश सरकारका आन्तरिक मामिला तथा कानुनमन्त्री कुलप्रसाद केसीले चैत १५ को बैठकमा स्थानीय तहका पदाधिकारी तथा सदस्यले पाउने सुविधा सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयक पेश गरेका थिए । छलफलपछि विधेयक विधायन समितिमा पठाउने निर्णय गरिएको थियो ।

Yamaha

समितिले झण्डै डेढ महिनापछि वैशाख २५ गतेको बैठकमा वडा, गाउँ र नगरसभा सदस्यलाई समेत ७ हजारदेखि ९ हजार रुपैयाँ मासिक उपलब्ध गराउने सहमति गर्दै संशोधन प्रस्तावसहित विधेयक संसद सचिवालयमा दर्ता गराएको थियो । संशोधनसहितको विधेयक सामान्य छलफलपछि सोमबार बैठकले ‘संशोधनमा पुनर्विचार गर्न आग्रह’ गर्दै पुन: फिर्ता गरेको हो । संशोधन प्रस्तावमा गाउँपालिका वडा सदस्यलाई ७ हजार, नगरपालिका वडा सदस्यलाई ८ हजार र उपमहानगरपालिका वडा सदस्यलाई ९ हजार मासिक उपलब्ध गराउनुपर्ने उल्लेख छ ।

संसद बैठकमा बोल्दै मुख्यमन्त्री पोखरेलले स्थानीय तहमा सबैलाई सुविधा उपलब्ध गराउन सक्ने स्रोत नभएको बताए । ‘स्थानीय तहमा पर्याप्त स्रोत छैन, धान्न सक्ने अवस्था पनि होइन,’ उनले भने, ‘माननीय सदस्यहरूले यो भावना बुझ्नु भएकै छ र बुझ्नु पनि हुनेछ ।’ पर्याप्त स्रोत व्यवस्थापन नहुँदासम्म सबैलाई सुविधा दिने भन्ने सम्भव नभएकाले त्यसमा गम्भीर भएर छलफलसहित पुन: पेश गर्न उनले समितिलाई आग्रह गरे ।

समितिका जेष्ठ सदस्य बलदेव शर्मा पोखरेलले पर्याप्त छलफलपछि संशोधन प्रस्तावसहित विधेयक प्रदेशसभामा दर्ता गरे पनि सरकारको अधिकारअनुसार फिर्ता भएको बताए । ‘सरकारले फिर्ता गर्न पाउँछ, त्यहीअनुसार नै भयो,’ उनले भने, ‘अब समिति फेरि बैठक बसेर के गर्ने भन्ने टुंगो लगाउँछ ।’

बजेटका सिद्धान्त, उद्देश्य, प्राथमिकता र प्रमुख नीति सभामा पेश
अर्थमन्त्रीको हैसियतमा मुख्यमन्त्री शंकर पोखरेलले सोमबारको बैठकमा विनियोजन विधेयक २०७५ मा पेश हुने बजेटका सिद्धान्त, उद्देश्य, प्राथमिकता र प्रमुख नीति पेस गरेका छन् । यसअघि प्रदेश सरकारले चालू वर्षका लागि ल्याएको नीति कार्यक्रममै आधारित रहेर ‘समृद्ध प्रदेश: खुसी जनता’ लाई प्राथमिकता दिँदै नीतिहरू तय गरिएको उनले बताए ।

प्रदेश सरकारका आयका विभिन्न स्रोतमध्ये संघीय सरकारबाट प्राप्त हुने राजश्व बाँडफाँड र समानीकरण अनुदानमार्फत प्राप्त स्रोतको सीमामात्र प्राप्त भएको अवस्थामा सशर्त, समपूरक र विशेष अनुदानमार्फत प्राप्त हुने रकमको सीमा अहिलेसम्म प्राप्त नभएको उनले बताए ।

‘स्रोतको यकिन सीमा अहिलेसम्म प्राप्त भएकै छैन,’ उनले भने, ‘जेठ १५ गते प्रतिनिधिसभामा बजेट पेश हुनासाथ सीमा प्राप्त हुने आधारमा हामी अघि बढ्नुपर्ने अवस्था छ ।’ प्रदेश सरकारको क्षेत्राधिकारभित्र रहेका कर तथा गैरकरसम्बन्धी अधिकारअनुसार राजश्व प्रदेश सरकारले अहिलेसम्म संकलन नगरे पनि साउन १ देखि संकलन गर्ने हुँदा त्यसलाई पनि स्रोतका रुपमा समावेश गर्ने उनले बताए ।

प्रदेशका स्रोतलाई मितव्ययी ढंगले उपयोग गर्दै फजुल खर्च नियन्त्रण, धेरैभन्दा धेरै जनतालाई फाइदा पुग्ने आयोजना छनोट, ग्रामीण र शहरी क्षेत्र, पहाड र तराईका जिल्लाको सन्तुलित विकासको सिद्धान्तअनुरुपको बजेट, सम्भाव्यता अध्ययन भइसकेका र प्रतिफलयुक्त र प्रभावकारी आयोजनाका लागि पर्याप्त बजेट उपलब्ध गराउने, खर्चको पारदर्शीता र योजनाको गुणस्तर सरकारको सिद्धान्त छ । सरकारले स्थानीय तहसँग राजश्व बाँडफाँड तथा प्रदेश सरकारले स्थानीय तहलाई प्रदान गर्ने समानीकरण, सशर्त, समपूरक र विशेष अनुदानको ढाँचा आपसी छलफल र सहकार्यबाट तय गर्ने नीति बनाएको छ । स्थानीय तहमा गएको बजेट चुहावट रोक्न अनुगमन प्रणाली विकास गर्ने नीति पनि सरकारको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ १, २०७५ १०:०८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

वर्षा नलाग्दै पहिरोको त्रास

हिउँदको समयमा पानी नपर्दा पनि धूले पहिरोले सास्ती
माधव अर्याल

पाल्पा — वर्षा नलाग्दै सिद्धार्थ राजमार्गमा पहिरोको त्रास सुरु भएको छ । गत वर्ष खसेको ठूलो पहिरो रोकथाम नअपनाइदा यसवर्ष त्यही स्थानमा पहिरो खस्न थालेको हो । गतवर्ष १५ दिनसम्म अवरुद्ध हुने र खुल्ने गरेको स्थानमा ९ महिनासम्म रोकथामका कुनै उपाय अपनाइएन । त्यही स्थानमा पानी पर्नासाथ पहिरो खस्न सुरु भएको छ ।

सिद्धार्थ राजमार्गअन्तर्गत पाल्पाको दोभान र सिद्धबाबा बीचको तिनाउ ३ हेडबक्सनजिकै गएको पहिरो । तस्बिर : माधव

असोजपछि वैशाख पहिलो सातासम्म पानी परेन । बीच–बीचमाा धूले पहिरो पनि खस्यो । तर डिभिजन सडकले वास्तै गरेन । अहिले ५ दिनअघि पहिरो खस्दा दुई घण्टा सडक अवरुद्ध भयो । पुन: आइतबार रातिको पानीले सोमबार दिउँसोसम्म सडक अवरुद्ध रह्यो ।

सिद्धार्थ राजमार्गको तानसेन–बुटवल खण्डको दोभान सिद्धबाबा हेडबक्समा गत वर्षदेखि बगेको निरन्तर पहिरोका कारण यात्रुले सास्ती बेहोर्नु परेको तिनाउ गाउँपालिका ३ दोभानका विष्णुप्रसाद पाण्डेयले बताए । गत वर्ष झण्डै महिना दिनसम्म केही समय खुल्ने र बन्द हुने सडकमा यस वर्ष पनि समस्या देखिएको उनले बताए । राजमार्ग बन्द भएपछि यात्रुले ६ किलोमिटर पैदल यात्रा गरेर गन्तव्य जानुपर्ने बाध्यता छ । सोमबार बिहान ७ बजेदेखि डोजर, स्काभेटर लगाए पनि ठूला ढुंगा भएकाले काम गर्न सकेन । ‘ब्रेकर लगाएर ढुंगा फोर्नु पर्दा समस्या भयो,’ जिल्ला ट्राफिक प्रहरी प्रमुख प्रवीण आचार्यले भने, ‘गतवर्ष निकै दु:ख दियो यही स्थानमा फेरि उही समस्या सुरु भएको छ ।’

अघिल्लो वर्ष खसेको पहिरोमा यसवर्ष वर्षा सुरु नहुँदै हैरानी खेप्नु परेको उनले बताए । गतवर्ष सडक डिभिजनले दैनिक डोजर, एक्साभेटर, लोडर राखेर पहिरो पन्छाए पनि पर्खाल लगाउने वा अन्य उपायको काम नगर्दा यस वर्ष पनि जनताले दु:ख पाउने पक्का छ । गत वर्ष नै पहिरो फालेर सवारी नियमित भएको दुई–तीन घण्टा नबित्दै पुन: ढुंगा र माटोसहितको धूले पहिरो खसेर समस्या बेहोरेका थिए । ‘पानी पर्न सुरु भयो भने पहिरो सफा गरेको केही घण्टामै ढुंगा माटो झरेर बाटो अवरोध हुने पक्का छ,’ स्थानीय वडाध्यक्ष प्रेम पाण्डेयले भने, ‘सिद्धार्थ राजमार्ग भएर चल्ने सवारी र यात्रुले यस वर्ष पनि सास्ती खेप्नु पर्ने पक्का छ ।’ राजमार्गका अन्य भागमा पनि सवारी विगतमा यति लामो समय बन्द भएको थिएन ।

गत वर्ष दोभान बजारदेखि ५ सय मिटर टाढा खसेको पहिरो अनौठो प्रकृतिको छ । सफा गरेर हिँडेको केही समयमै ढुंगा खस्न थाल्छ । हेर्दाहेर्दै पूरै सडक भरिन्छ । ठूल्ठूला ढुंगासहितको पहिरो सफा गर्नसमेत माथिबाट ढुंगा खस्दा समस्या हुने गरेको ट्राफिक प्रमुख आचार्यले बताए । ‘गत वर्ष पनि पहिरोले हैरानी पारेको हो,’ उनले भने, ‘फेरि यस वर्ष पनि उही समस्या हुने पक्का छ ।’

हरेक वर्ष कम्तीमा १० जनाले दोभानदेखि सिद्धबाबा क्षेत्रसम्म ज्यान गुमाउनु परेको छ । कहिले पहिरोले बस, कार, जिप, मोटरसाइकल बगाउने गरेको छ । ढुंगाले लागेर ज्यान गुमाउने पनि उत्तिकै हुन्छन् । ‘सधैं समस्या झेल्नुपर्ने बाध्यता छ,’ आचार्यले भने, ‘यस विषयमा सांसद, जनप्रतिनिधि गम्भीर हुन जरुरी छ ।’ दोभानदेखि ६ किमि क्षेत्रमा कहाँ पहिरो खस्छ भन्ने थाहा हुँदैन । साढे ३ किलोमिटर सडक अझै बढी जोखिममा छ । प्रमुख जिल्ला अधिकारी विष्णुप्रसाद ढकालका अनुसार साढे ३ किलोमिटर क्षेत्रमा १ सय १३ पहिरो खसेको छ । यस क्षेत्रमा १० वर्षमा ७० को मृत्यु, १९ बस, ८ ट्रक, ११ कार र जीप साथै २१ मोटरसाइकलमा क्षति पुगेको तथ्यांक छ । यस क्षेत्रमा भौगोलिक बनावट पनि उस्तै छ । जसले गर्दा यस भेगमा पहिरो र ढुंगा खस्ने पत्तासमेत लाग्दैन । कतिपय स्थानमा झन्डै डेढ किलोमिटर माथिबाट पहिरो खस्छ ।

गत वर्ष भदौमा विद्युत् हेडबक्समाथि खसेको पहिरो पनि कम्तीमा ३ सय मिटर लामो छ । पहिरोले राजमार्गको कालोपत्रे भागसमेत भत्कायो । ‘गत वर्ष खसेको पहिरोको समस्या समाधानका लागि पहल भइरहेको छ,’ डिभिजन सडक प्रमुख बाबुराम सापकोटले भने, ‘ठेक्का लगाएको छ तर निर्माण व्यवसायीले काम नगर्दै फेरि त्रास सुरु भइसकेको छ । दैनिक सवारी नियमित गराउन पहल भए पनि निरन्तर खसेको पहिरोले समस्या भएको हो ।’ उनका अनुसार यसको वैकल्पिक बाटोका रूपमा नुवाकोटतर्फबाट बुटवल बेलबास साथै झुम्सादेखि चौकी भञ्ज्याङ भएर चरङ्गे निस्कने बाटोका लागि काम अघि बढेको छ । डिभिजन सडकले तिनाउ र कचल खोलामा पक्की पुल निर्माण अघि बढाएको छ ।

यस्तै, टनेल र सेमी टनेलको अध्ययनसमेत अघि बढेको उनले बताए । राजमार्ग भएर पाल्पा, गुल्मी, अर्घाखाँची, स्याङ्जा, पर्वत, बागलुङ, कास्की, मुस्ताङलगायतका यात्रुले यात्रा गर्छन् ।

तराईबाट पहाड र पहाडबाट तराई जाने उत्तर–दक्षिण राजमार्गमा यात्रा गर्न सहज हुनुपर्ने यात्रुले सधैं माग गर्दै आए पनि अहिलेसम्म हुन नसकेको दोभानका चोपलाल गिरीले बताए । ‘यति महत्त्वपूर्ण बाटो भएर पनि चासो दिने तर काम गर्ने प्रवृत्ति देखिएन,’ उनले भने, ‘सधैं यस क्षेत्रका बासिन्दालाई सास्ती खेप्नुपर्ने बाध्यता छ ।’

प्रकाशित : जेष्ठ १, २०७५ १०:०६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT