उन्नत प्रदेश

सबै दृष्टिकोणले ५ नम्बर प्रदेश अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण गौरव बोकेको क्षेत्र हो । विकासका दृष्टिकोणले झन् महत्त्वपूर्ण छ । हामीले विकासका केही मुद्दाहरूसमेत अघि सारिसकेका छौं ।

काठमाडौं — सबै प्रदेशको आ–आफ्नै विशेषता छन् । ५ नम्बर प्रदेशले पनि विशिष्ट महत्त्व बोकेको छ । विकासका दृष्टिकोणले झन् महत्त्वपूर्ण छ । यसको सदुपयोग गर्न हामीले केही विकासका योजनाबद्ध मुद्दाहरूलाई अघि सारिसकेका छौं । पूर्व–पश्चिम राजमार्ग यो प्रदेशका लागि असाध्यै महत्त्वपूर्ण पूर्वाधार हो ।

यसलाई ६ लेनको सडकमा स्तरोन्नति गर्न ध्यान केन्द्रित भएको छ । हुलाकी राजमार्ग यो प्रदेशको अर्को महत्त्वपूर्ण संरचना हो । यसलाई छिटो पूरा गर्नुपर्छ भन्ने हाम्रो सोचाइ, चाहना र प्रयास छ । पूर्व–पश्चिम राजमार्गबाट जिल्ला सदरमुकाम हुँदै दक्षिणको सिमाना जोड्ने सडकलाई ४ लेनमा स्तरोन्नति वा निर्माण गर्नुपर्छ । यो योजना पनि अघि सारिएको छ । राप्ती राजमार्ग व्यवस्थित रूपमा पूरा गर्नु छ ।

हामीले गोरुसिंगेबाट ढोरपाटन हुँदै जाने बाटोलाई विकास गर्न चाहेका छौं । बुटबल–पोखरा सडक दुुई लेनमा स्तरोन्नति गर्ने र सिद्धबाबाको जोखिमबाट जोगिन सुरुङमार्ग निर्माण गर्ने प्रयास केन्द्रित भएको छ । उत्तर सिमानाबाट दक्षिण सिमाना पुुग्ने महत्त्वपूर्ण राजमार्ग सुनौली–बेलहिया–बुटवल–राम्दी–मिर्मी भएर कालीगण्डकीको किनारैकिनार बेनी–जोमसोम–कोरला जाने सडक निर्माण गर्ने प्रयास अघि बढाइएको छ । रूपन्देही, नवलपरासी, कपिलबस्तु, गुल्मी, अर्घाखाँची र पाल्पा ६ वटै जिल्ला जोडिने गरी लुम्बिनी चक्रपथ योजना अघि सारेका छौं ।

तराईको समथर भूभागमा सिंचाइका लागि केही महत्त्वपूर्ण कामहरू गर्नुपर्छ भन्ने सोचाइ छ । भेरी बबई डाइभर्सन, सिक्टा सिंचाइ आयोजना छिटो सम्पन्न गर्नु छ । राप्तीको पानी कपिलवस्तुमा खसाई सिंचाइ गर्ने काम गर्न अध्ययन सुरु गर्नुपर्छ । कालिगण्डकी तिनाउ आयोजना सुरु गर्नुपर्छ । कालिगण्डकीको पानी तिनाउ नदीमा खसाउने र त्यसबाट एकसाथ बिजुली, सिँचाइ, खानेपानी र पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि प्रयोग हुनेछ । यसको बृहत् आयोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) निर्माणको अन्तिम चरणमा छ । डीपीआर बनेलगत्तै निर्माणको काम समयमै सम्पन्न गर्ने योजना अघि बढेको छ ।



सरकारी मेडिकल कलेजका योजनाहरू पनि अघि बढाएका छौं । बुटबलमा सरकारी स्वामित्वको मेडिकल कलेज स्थापना पनि हुँदै छ । दाङमा राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमार्फत अर्को मेडिकल कलेजको स्थापना गर्दै छौं । भैरहवामा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल बनाउँदै छौं । सुरुमा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको अवधारणाका साथ सुरु भएको थियो । अब यसलाई थप पाँच सय बिघा जमिन अधिग्रहण गरेर अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसारकै अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल विकास गर्दै छौं ।

रूपन्देहीको मोतीपुर, बाँकेको नौबस्तालगायतका विभिन्न ठाउँमा आधुनिक र अत्याधुनिक औद्योगिक क्षेत्र निर्माणको सुरुआत गरिसकेका छौं । खानेपानी, सहरीकरणको समस्या सामधान गर्ने गरी विभिन्न योजनाहरू अघि सारिएका छन् । लुम्बिनी, तिलौराकोट, रामग्राम विश्वकै पर्यटकीय दृष्टिकोणले महत्त्वपूर्ण छ भन्ने स्थापित भइसकेको छ । यसबाट प्रदेश ५ नम्बरले भरपूर उपयोग गर्नुपर्छ । यसबाहेक बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज, पाल्पाको रानीमहल, गुल्मीको रेसुंगा, अर्घाखाँचीको पाणिनि, स्वर्गद्वारी, सिस्ने हिमालजस्ता ठाउँहरूलाई महत्त्वपूर्ण पर्यटकीय गन्तव्यको रूपमा विकास गर्न खोजिरहेका छौं । त्याग, बलिदान र समपर्णको अध्ययन गर्न चाहनेहरूका लागि रोल्पा, रुकुमजस्ता ठाउँहरूमा पर्यटन प्रवद्र्धन गर्ने हिसाबले जाँदै छौं ।

लुम्बिनीको बृहत्तर विकास अपरिहार्य छ । ५ नम्बर प्रदेशको अर्को ठाउँ बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज हो । अनेक जाति, प्रजातिका बन्यजन्तुहरू बर्दिया निकुञ्जमा भेटिन्छन् । यसको पनि आफ्नै विशिष्ट महत्व छ । महत्त्वपूर्ण धार्मिक र सांस्कृतिक धेरै स्थलहरू छन् । जस्तो स्वर्गद्वारी, रेसुुंगा, रिडी आदि । ताजमहलसँग तुलना हुने रानीमहल छ । त्रिवेणीजस्तो पवित्र धाम छ । तानसेनमा भगवतीको मन्दिर छ । यीलगायत धार्मिक हिसाबले धेरै महत्त्वपूर्ण ठाउँहरू छन् ।

नदी प्रणालीको हिसाबले गण्डकी र कर्णाली दुुई ठूला नदीको बीचमा अवस्थित छ । अर्को राप्ती नदी पनि छ । यी नदी प्रणालीका कार्यहरूबाट यो प्रदेशले निकै लाभ उठाउन सक्छ । ५ नम्बर प्रदेशमै सिस्ने हिमाल छ । मुलुकको संघर्ष, त्याग, बलिदानको विशिष्ट कीर्तिमान कायम गरेको रोल्पाको थबाङजस्ता गाउँहरू छन् । एसियाकै ठूलामध्येको एउटा दाङ उपत्यका छ । जुन अत्यन्त्यै सम्भावनाको उपत्यका हो । पश्चिम नवलपरासी, रूपन्देही, कपिलबस्तु, बाँके र बर्दियाजस्ता समथर भूभाग छन्, जुन व्यावसायिक कृषि उत्पादनको दृष्टिकोणले अत्यन्त्यै महत्त्वपूर्ण छ ।

पाणिनिजस्ता विद्वान्हरूले तपस्या गरेको तपोभूमि अर्घाखाँचीमा छ । पाल्पाको आफ्नो गौरवमय इतिहास छ । राजा मणिमुकुन्द सेनले राज्य गरेको पाल्पा छ । ब्रिटिस साम्राज्यविरुद्ध मातृभूमिको रक्षा गर्न बहादुरीका साथ कर्णेल उजिरसिंहले नेतृत्व गरेर लडेको जितगढी किल्ला बुटवलमा छ । जसको नाम नै जितगढी हो । हाम्रो मातृभूमिको रक्षा गर्न उनले गरेको योगदान हामी इतिहास पढेर जानकारी लिन सक्छौं । आदिमानव रामापितिगसको विचरण क्षेत्र यही प्रदेशमा पर्छ । रामातिगसको जीवांश भेटिएको छ । प्रमाणित पनि भइसकेको छ । सबै दृष्टिकोणले हेर्दा ५ नम्बर प्रदेश अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण गौरव बोकेको क्षेत्र हो ।


यी र अन्य क्षेत्रहरूको भरपूर उपयोग यो प्रदेशले गर्नुपर्ने हुन्छ । थप विकासका लागि सबैको दायित्व हुन्छ । अहिले हामी संघीय शासन प्रणालीअन्तर्गत छौं । संघ, प्रदेश र स्थानीय सरकारका आ–आफ्ना क्षेत्राधिकार तथा सीमा छन् । केन्द्र सरकारका तर्फबाट गर्नुपर्ने कामहरू प्रभावकारी ढंगले अघि लैजानुपर्छ । प्रदेश तथा सम्बन्धित स्थानीय तहले पनि त्यसैअनुरूप अघि बढ्नुपर्छ । जनताको भूमिका झन् महत्त्वपूर्ण हुन्छ । आफ्ना सरोकारका आयोजनाहरूको बारेमा स्रोतको दुरुपयोग नहोस्, गुणस्तरमा सम्झौता नहोस् भनेर निगरानी, समर्थन र सहयोग गर्नुपर्ने हुन्छ ।
पौडेल नेकपाका महासचिव तथा पूर्व अर्थमन्त्री हुन्।
(कृष्ण आचार्यसँग कुराकानीमा आधारित)

के हुँदै छ ?
-पूर्व–पश्चिम राजमार्ग ६ लेन सम्पन्न
-बुटवल–पोखरा सडक दुुई लेनमा स्तरोन्नति
-सिद्धबाबाको जोखिमबाट जोगिन सुरुङमार्ग
-भेरी बबई डाइभर्सन, सिक्टा सिँचाइ छिटो सम्पन्न
-रोल्पा, रुकुमजस्ता ठाउँहरूमा बलिदानी पर्यटन प्रवद्र्धन केन्द्र
-बुटवलमा सरकारी स्वामित्वको मेडिकल कलेज
-दाङमा राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान मार्फत मेडिकल कलेज स्थापना
-सुनौली–बेलहिया–बुटवल–राम्दी–मिर्मीबाट बेनी–जोमसोम–कोरला सडक निर्माण
-बुटवल–भैरहवा, नेपालगन्ज–कोहलपुर र दाङ उपत्यकामा तीन महानगर निर्माण
-राप्तीको पानी कपिलवस्तुमा खसाई बिजुली, सिँचाइ, खानेपानी र पर्यटन प्रवद्र्धन

Yamaha

प्रकाशित : जेष्ठ ११, २०७५ १३:१५
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

शान्ति र समृद्धि

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — गणतन्त्र स्थापनापछि मुलुकमा नयाँ व्यवस्था आएको छ । हिजोको सशस्त्र युद्धको उद्गमस्थल रोल्पा र यससँग सम्बन्धित मुद्दा सम्बोधन भएका छन् । नयाँ संविधानमा धेरै आधारभूत कुरालाई मौलिक हकमा रूपमा उल्लेख गरिएको छ ।

संविधानकै आधारमा मुलुकको नयाँ संरचना भएको छ । तर, संविधानको अक्षरश: कार्यान्वयन जरुरी छ । केही शक्ति अझै संविधानमा सहमत छैनन् । भविष्यमा ती असन्तुष्टि सम्बोधन गरेर अघि बढ्नुको विकल्प छैन । सरकारको नेतृत्व गरिरहेको कम्युनिस्ट पार्टीले अन्य शक्तिसँग छलफल सहमति कायम गर्न जरुरी छ । समाज पुन:संरचनाका लागि वर्गीय समानताको नारा दिइएको हो । त्यसैले संविधानको सही प्रकारले रक्षा र कार्यान्वयन गरेर मात्रै जनताको अधिकारको सुनिश्चितता गर्न सकिनेछ । विगतका आन्दोलन, युद्ध, दु:ख र बलिदानीको प्रतिफल नयाँ संविधान हो ।

राज्यका सबै तहका संरचनामा परिवर्तन जरुरी छ । अनि मात्र जनताले आधारभूत परिवर्तनको अनुभूति गर्न सक्छन् । संघ, प्रदेश र स्थानीय सरकारको अवधारणाले जनताको परिवर्तनको माग पूरा हुन सक्छ । स्थानीय तहका सरकारलाई थप सशक्त बनाउँदै लैजानुपर्छ । स्थानीय, प्रदेश र संघीय सरकार सञ्चालनका लागि आवश्यक पर्ने कानुन र ऐन तर्जुमा गर्न ढिलाइ भइरहेको छ । यद्यपि जनप्रतिनिधिले जनताको चाहनालाई पूरा गर्ने प्रयास गरिरहेका छन् । कतिपयले संघीयता सफल हुन नसक्ने टिप्पणी गरेका छन् । तिनीहरूले बढी खर्च, सानो मुलुक र धेरै जनप्रतिनिधि भएकाले त्यस्तो हुने आशंका गरेका हुन् । तर, हामीले लिएको संघीय संरचना विकासका लागि हो । मानिसहरूको जीवन परिवर्तनका लागि हो । त्यो व्यवस्था रूख र कुनै नदी नाला र ढुंगाका लागि होइन । यो कुरा हामीले बुझाउनुपर्छ । जस्तै : हुम्लाका जनताले गाउँमै राहदानी पाउँछन्, रोल्पाको बिरामीले गाउँमै डाक्टरको सेवा पाउँछन् । ती सबै संघीयताका उपलब्धि हुन् ।

सबैलाई मौलिक हक ग्यारेन्टी होस्, शिक्षा, स्वास्थ्य र अन्य आधारभूत प्रकारका अधिकारको सुनिश्चितता हुनुपर्छ । बढी जमिन भएर खेती नगर्ने र जमिन नभएर खेती गर्न नपाउनेलाई कसरी समान तुल्याउने भन्ने चासो छ । राज्यले स्पष्ट नीति ल्याउनुपर्छ । युवालाई मुलुकमै काम गर्न सक्ने वातावरण बनाउनुपर्छ । वैज्ञानिक खेती प्रणाली र पर्यटन विकास गर्न ढिला गर्नु हँुदैन । काम गरेर मात्रै विकास हुन्छ । महिलाको हकमा धेरै परिवर्तन भए । महिला पनि युद्धमा लड्यौं । ‘जनयुद्ध’ मा महिलाको भूमिका महत्त्वपूर्ण थियो । लडाइँमा सहभागी भएर आत्मबल बढाए । सबैभन्दा ठूलो परिवर्तन महिला र पुरुषबीच भिन्नता हटाउनु थियो । युद्धले दलित, मधेसी र निम्न वर्गमा मानिसलाई आफ्नो हक र अधिकारका लागि लड्न सक्ने सिकायो । प्रतिफलस्वरूप अहिले सेनामा दलित, मधेसीलगायतका पछाडि परेका वर्गको समावेशी छ । वर्गीय विभेद थियो । ‘गरी खाने’ र ‘ठगी खाने’ वर्ग थियो । त्यसैले पुन:संरचना गर्नुपर्छ भन्ने निष्कर्ष थियो । हामीले विपन्न र गरी खानेका पक्षमा लड्ने निर्णय गरेका थियौं । हामीमाथि राजद्रोह मुद्दा लाग्यो । कमजोरका पक्षमा लड्दा दमन भयो । भूमिगत हुनुपर्ने बाध्यता आयो । धेरैको ज्यान गयो ।

परिवर्तनका लागि युद्ध थियो । अब शान्तिको विकल्प छैन । हिजो युद्धमा लागेका यस क्षेत्रका मानिस अहिले शान्ति र समृद्धिका विषयमा बहस गर्छन् । हिजो लडाइँ भएका गाउँमा अहिले शान्तिका झन्डा गाडिएका छन् । यहाँका बासिन्दालाई अब शान्ति र समृद्धिको समय हो भन्ने लागेको छ । संक्रमणकालीन न्याय प्रणालीलाई पूर्ण रूपमा व्यवस्थित गर्न बाँकी छ । द्वन्द्वपीडितले अन्तरिम राहत प्राप्त गरेका छन् । सरकारले थप राहत व्यवस्था गर्न जरुरी छ । पीडितलाई राज्यले न्याय दिलाउनुपर्छ । त्यसका लागि द्वन्द्वपीडितलाई न्याय दिन गठन गरिएका सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप र बेपत्ता आयोगलाई पूर्ण स्वतन्त्र भएर काम गर्न दिनुपर्छ । अहिले पनि कैयौं पीडितहरू राज्यको सम्पर्कमा हुन नसक्नु दु:खको कुरा हो ।

बन्दुक र बारुद बोकेका हातले शान्ति र विकासका लागि अग्रसर हुनुपर्ने बेला छ । त्यो अवसर मलगायत सबैलाई प्राप्त भएको छ । खासगरी तत्कालीन युद्धमा प्रत्यक्ष सहभागी भएका हामीलाई शान्ति र समृद्धिका लागि योगदान गर्ने अवसर मिलेको छ । प्रदेशमा सदन र सरकारको नेतृत्वमा तत्कालीन युद्धमा प्रत्यक्ष भाग लिएका व्यक्ति पुग्नुभएको छ ।

प्रदेशका सभामुख र धेरै मन्त्रीले युद्धमा ठूलो योगदान गर्नुभएको थियो । अब उहाँहरूले शान्ति र समृद्धिका लागि काम गर्नुपर्नेछ । भौगोलिक प्रदेशमा उच्च हिमालदेखि समथर तराई छन् । विकासका लागि सबै क्षेत्रका जनप्रतिनिधि जुट्नुपर्नेछ । शान्तिका दूत गौतम बुद्ध जन्मिएको लुम्बिनीदेखि तत्कालीन सशस्त्र युद्धको उद्गम थलोका रूपमा परिचित रोल्पा–रुकुम यसै क्षेत्रमा पर्ने भएकाले अब शान्ति र युद्धको समायोजन हुने गरी विकास खाका बनाउनु जरुरी छ । जडीबुटी, जलस्रोत, पर्यटनलगायतका सम्पदा र क्षेत्रको विकास गरेर प्रदेशलाई समृद्ध बनाउन सकिने प्रशस्त सम्भावना छ ।

-गौतम बुद्ध जन्मिएको लुम्बिनी र सशस्त्र युद्धको उद्गम थलो रोल्पा–रुकुमबीचको समायोजनबाट शान्ति छाएको छ
-अन्न, जडीबुटी, जनस्रोत, पर्यटन आदिको विकासबाट प्रदेशलाई समृद्ध बनाउन सकिन्छ

-ओनसरी घर्तीमगर
पूर्वसभामुख
(काशीराम डाँगीसँग कुराकानीमा आधारित)

प्रकाशित : जेष्ठ ११, २०७५ १३:१४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT