सीमामा निगरानी

मनोज पौडेल

कपिलवस्तु — जिल्लामा वर्डफ्लु भित्रिन नदिन सीमामा निगरानी थालिएको छ । विभिन्न ठाउँमा वर्डफ्लु देखिएपछि सतर्कता अपनाइएको हो । ‘भारतको नौतनवासँग जिल्लाको सोझो सम्पर्क छ,’ जिल्ला वर्डफ्लु रोग नियन्त्रण प्राविधिक समिति अध्यक्ष तथा प्रजिअ मदन भुजेलले भने, ‘त्यही भएर सीमाबाट पन्छीजन्य कुरा भित्रिन नदिन उच्च सतर्कता अपनाएका हौं ।’

जिल्ला वर्डफ्लु रोग नियन्त्रण प्राविधिक समितिको सदरमुकाममा बसेको बैठकले सीमानजिक संक्रमण देखिएकाले निगरानी र सतर्कता अपनाउने निर्णय गरेको थियो । पशु सेवा कार्यालयले जिल्लाका १० वटै स्थानीय तहलाई रोगबारे सचेत पार्दै लिखित जानकारी गराएको थियो । प्रहरी उपरीक्षक मनोज यादवले सीमाबाट हुने अवैध चोरी तस्करी पूर्ण रूपमा रोक्न नाकामा कडाइ गरिएको बताए । सीमा सतर्कता अपनाउन थालेसँगै वर्डफ्लुको जोखिम बोकेका कुखुराका चल्ला सीमाबाट बरामद गर्न थालिएको उनले बताए । मुख्य भन्सार नाका कृष्णनगर, छोटी भन्सार मर्यादपुर र चाकलचौडामा अहिले विशेष कडाइ गर्न थालिएको छ । त्यस्तै, पैदल यात्रु मात्र आवतजावत गर्ने दर्जनभन्दा बढी नाकामा सुरक्षा बढाइएको छ ।


सरकारले ०६२ सालदेखि भारतबाट पन्छीजन्य पदार्थको आयातमा प्रतिबन्ध लगाएको छ । छिमेकमा वर्डफ्लुको प्रकोप देखिँदा कपिलवस्तु पनि उच्च जोखिममा पर्ने कुखुरा व्यवसायी प्रकाश घिमिरेले बताए । ‘यसको नियन्त्रणमा सबै सरोकारवालाले चासो दिन जरुरी छ,’ उनले भने, ‘नभए यहाँ पनि भयावह स्थिति आउन सक्छ ।’

प्रकाशित : जेष्ठ २३, २०७५ ०९:५७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

सारंगी संग्रहालयको माग

वीरेन्द्र केसी

अर्घाखाँची — सन्धिखर्क नगरपालिकाको ऐतिहासिक अर्घा दरबारभन्दा तलपट्टि चिटिक्कको गन्धर्व बस्ती छ । एकै मोडलका घर छन् । भगवती मन्दिर र दरबार घुम्न आउनेले बस्ती देखिने गरी मोबाइलबाट तस्बिर खिचेर फेसबुकमा पोस्ट गर्छन् ।

सेल्फी खिच्दा बस्तीसँगै सिंगो सदरमुकामको तस्बिर आउँछ । केही भने बस्ती छिर्छन् । सारंगीको धुनमा गन्धर्वका गीत सुन्छन् । उनीहरूसँगै फोटो खिच्छन् र पैसा दिएर फर्कन्छन् ।


उतिबेला अर्घाका राजाले दरबारको दक्षिणतिर मनोरञ्जनका लागि गन्धर्व बस्ती बसाएको भनाइ छ । बस्तीमा पुग्दा पाका उमेरका सारंगी बजाउने व्यक्ति भेटिन्छन् । बालबालिका उनीहरूबाट सिक्छन् । ‘त्यतिबेलाका सम्झना ताजै छ,’ पार्थबाङका बेगमान गन्धर्वले भने, ‘जसले राम्रो सारंगी बजाएर गीत गाउँथ्यो, त्यसैले माना र पाथीभरि अन्न पाउँथ्यो ।’ बाबुले सारंगी बजाएर गीत गाउन सिकाएको उनले बताए । त्यतिबेला उनको मन पढाइभन्दा सारंगीतिर गयो । ‘यहाँ आउनेले चिन्छन्,’ उनले भने, ‘थाप्लोमा नाम्लो, हातमा सारंगी र झोला बोकेर नडुलेको कुनै गाउँ छैन ।’ उतिबेला पिँढी र आँगनमा बसेर सारंगी बजाउँदै गीत गाएको सुन्न गाउँले जम्मा हुन्थे । त्यसबापत लत्ताकपडा दिन्थे । माना भरेर मकै, कोदो, फापर, गहुँको पिठो, घ्यू दिन्थे । ‘केहीले सुका–मोहर पनि दिन्थे, त्यसैले गुजारा चल्थ्यो,’ उनले भने, ‘हिउँद/वर्षा सारंगी टुट्दैनथ्यो । नत्र परिवार भोकै हुन्थे ।’

अर्घाखाँचीस्थित पार्थबाङको गन्धर्व बस्ती


शैली फेरियो
अहिले उनको शैली फेरिएको छ । सभा, समारोहमा गीत गाउन आयोजकले बोलाउँछन् । महत्त्व बेग्लै छ । एउटा कार्यक्रममा गाउँदा एक हजार रुपैयाँसम्म दिने गरेको उनले सुनाए । ‘भगवती मन्दिरमा आएका तीर्थालु बस्तीमा आउँछन्,’ उनले भने, ‘गीत गाउन भन्छन्, पैसा दिएर फोटो खिचेर जान्छन् ।’ केही दिनअघि मन्दिर घुम्न आएकी दाङकी सुलोचना शर्माले सारंगी रेटेर गीत गाउने जातिबारे सुनेपछि चासो लागेको बताइन् । बस्तीमा पुगेर एक घण्टा गीत सुनिन् । मोबाइलमा भिडियो खिचिन् । ‘सारंगी बजाएपछि फोटो खिचेर फर्कें,’ उनले भनिन्, ‘यस्तो संस्कृतिको संरक्षण गर्नुपर्छ ।’


पहिले प्रधानपञ्च र प्रजातन्त्रपछि नेताले सारंगी सुनेर आनन्द लिन्थे । घटनालाई गीत बनाएर गाउने चलन थियो । अहिले राजनीतिक दल, सरकारी तथा गैरसरकारी निकाय, विभिन्न क्लब, आमा समूह, कृषक समूहले बोलाउने गर्छन् । मागअनुसार सारंगी बजाएर गीत गाउँदा चासो दिएर सुन्ने अर्घाकै ठाकुर गन्धर्वले बताए । गाउँ डुलेर गीत गाउँदा सारंगी संरक्षण गर्नुपर्छ भनेर धेरैले भन्ने गरेको उनले बताए । युवा सन्तोष गन्धर्वलाई सारंगी बोकेर बाले हुर्काएको सम्झना ताजै छ । विदेश गएर पैसा कमाएपछि जीवन सहज हुने उनले बताए । आफ्नो पुस्ताले घाँटीमा सारंगी र पछाडि अन्न राख्ने झोला भिरेर गाउँ डुलेको शिक्षक हरि गन्धर्वले सुनाए ।


उनको घरमा पनि सारंगी छ । बेलाबेलामा बजाउँछन् । ‘स्वदेशमै जागिर खान नसके विदेश गएर कमाउँछन् । केको सारंगी बोकेर हिँडून्,’ उनले भने । सारंगीको महत्त्व छ, यसलाई सरकारले छुट्टै व्यवस्था गरेर संरक्षण गरोस् ।’ पार्थबाङलाई पर्यटकीय स्थल बनाउन स्थानीय सरकारले पहल गरिदिनुपर्ने तर्क उनको छ । यहाँ २१ गन्धर्व परिवारको बसोबास छ । पुख्र्याैली पेसाबारे नयाँ पुस्ताले थाहा पाउने गरी संग्रहालय बनाएर सारंगी संरक्षण गर्नुपर्ने उनले बताए । सन्धिखर्क नगर उपप्रमुख ठाकुर विकले सारंगीको संरक्षण गर्न नयाँ कार्यक्रम ल्याइने जनाए ।

प्रकाशित : जेष्ठ २३, २०७५ ०९:५६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT