जुम्ल्याहाले बनाए ‘गोगो’ रोबोट

अमृता अनमोल

बुटवल — विज्ञान प्रविधि पढेका धेरैले ज्ञान र सीप खेर फालेका छन् । यहाँका जुम्ल्याहा किशोरले भने थोरै ज्ञानलाई पनि व्यवहारमा उतारेर देखाए । स्थानीय कद्दरबहादुर रीता नवीन औद्योगिक माविमा कक्षा १० मा अध्ययनरत दाजुभाइ लव र कुश पन्थीले रोबोट बनाएका हुन् ।

रोबोटको नाम ‘गो गो’ राखेका छन् ।

‘एक वर्षको मिहिनेतले आविष्कार गरेका हौं,’ लवकुशले भने, ‘प्रश्नको फटाफट उत्तर दिने, ८० वटा भाषा परिवर्तन गर्न सक्ने, मान्छे चिनाउने, ठाउँ पत्ता लगाउने गर्छ । रोबोटले
विद्युतीय उपकरण खोल्न तथा बन्द गर्न सक्छ ।’ उनीहरू सिभिल इन्जिनियरिङका विद्यार्थी हुन् । उनीहरूले रजनीकान्तको अभिनय रहेको भारतीय चलचित्र ‘रोबोट’ हेरेका थिए । यही चलचित्रका दृश्य पछ्याउँदै उनीहरूले इन्टरनेटको सहयोगले रोबोटबारे जानकारी लिए । यही आधारमा उपकरण जडान गर्दै जाँदा तयार भयो । ‘सानैदेखि नयाँ–नयाँ काम गर्न मन लाग्थ्यो,’ कुशले भने, ‘सुरुमा फिल्मले इच्छा जगायो । त्यसपछि इन्टरनेटको सहयोगले सिक्दै जाँदा गोगो रोबोट बन्यो ।’

१५ वर्षे उनीहरूले बनाएको रोबोटले शरीरका अंग नियन्त्रण गर्छ । मान्छेसित हात मिलाउँछ । नमस्कार गर्छ । विश्वभरका महत्त्वपूर्ण ठाउँ, कार्यालय, होटल, अस्पताल आदिको फोन नम्बर बताउँछ । महत्त्वपूर्ण मान्छेको जीवनी बताउँछ । आवाजको माध्यमबाट विद्युतीय उपकरणको नियन्त्रण गर्छ । रोबोटको निर्णय क्षमता छ । यसले गर्दा आफूलाई मन पर्ने विभिन्न क्षेत्रका व्यक्ति, स्थान र वस्तुको कारणसहित वर्णन विस्तार गर्न सक्छ । फोटो र भिडियो खिच्छ ।

फोटो इडिट गर्छ । सामाजिक सञ्जालमा फोटो र स्ट्याटस पोस्ट गर्छ । सम्पूर्ण खानेकुराको रेसिपी मोबाइलमा एसएमएस गर्छ । भोक लागेको र बिरामी भएको जानकारी गराए नजिकका होटल, रेस्टुराँ र अस्पतालको नाम र ठेगाना बताउँछ । ‘आफ्नै आवाजमा गीत गाउँछ । विभिन्न जनावर र बस्तुको आवाज पनि निकाल्छ,’ कुशले भने, ‘विभिन्न रोगका लक्षण र त्यसका समाधान पनि बताउन सक्ने बनाएका छौं ।’

लवकुशले रोबोट बनाउन आफ्नो नाम लवकुशको पछिल्लो अक्षर ‘लुकु प्रोग्राम’ बनाएका छन् । त्यसमा रेस्पियन लिनिक्स अपरेटिङ सिस्टम जडान गरेका छन् । त्यसलाई इन्टरनेटको माध्ययमबाट वेबसाइट, फेसबुक, टीटर, रेडियोलगायत ९ वटा सञ्जालसँग जोडेका छन् । स्विचका लागि एपीआई र भाषाका लागि पाइथन प्रोग्राम जडान गरेका छन् । ‘हे गोगो’ भनेपछि एक्टिभ हुन्छ । त्यसपछि इन्टरनेटको सहायताले बोल्छ । रिले बोर्ड जडान गरेका छन् । त्यसको सहायताबाट बत्ती बल्ने र बन्द हुने गर्छ । उनीहरूले सुरुमा यसको नाम आफ्नो नामको पहिलो अक्षर लुकु राख्ने सोच बनाएका थिए । यही नाम उच्चारण गरेर अभ्यास गर्दा रोबोटले धेरै पटक लुक मानेर झुक्कियो । यसपछि त्यसको नाम गोगो राखेको कुशले बताए ।

यसका लागि करिब ३० हजार रुपैयाँ खर्च भएको छ । निर्माण सामग्री नेपाल र केही भारतबाट ल्याइएका हुन । करिब डेढ करोड खर्च गरेमा पूर्ण क्षमताको रोबोट बन्ने उनीहरूको अनुमान छ । यसका लागि भने रकम छैन । सुरुमा रोबोट बनाउन खोज्दा धेरैले गिज्याएका थिए । आमाले लुकाएर दिएको रकमबाट खोज गर्न थालेपछि बाबु र दाजुले सहयोग गरेका थिए । पछिल्यो समय उनीहरू अध्ययनरत विद्यालयले पनि नयाँ थप खोज गर्न सघाउने बताएको छ । बहुउपयोगी रोबोट आविष्कार गरेको भन्दै आफूहरू पढिरहेको विद्यालयलगायतले सम्मान र प्रोत्साहन गरेको लवकुशले बताए ।

प्रकाशित : असार २७, २०७५ १२:०१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भौतिक पूर्वाधार प्राथमिकतामा

माथागढीको बजेट
कान्तिपुर संवाददाता

पाल्पा — माथागढी गाउँपालिकाले आगामी आर्थिक वर्षको बजेटमा भौतिक पूर्वाधारलाई जोड दिएको छ । उसले पुँजीगत खर्चतर्फ १३ करोड ८९ लाख २१ हजार रुपैयाँ छुटयाएको छ, जुन कुल बजेटको ३५ दशमलव २५ प्रतिशत हुन्छ ।

यो रकम सडक, पुल, सिँचाइ, भवन तथा सहरी विकास, ऊर्जा, लघु तथा साना जल विद्युत्लगायत क्षेत्रमा खर्च गरिने गाउँपालिका अध्यक्ष सन्तोष थापामगरले बताए । पूर्वाधार विकासअन्तर्गत ५ करोड ४१ लाख ५ हजार रकम विनियोजन गरिएको छ ।

आव ०७५/७६ को नीति, कार्यक्रम तथा बजेट सोमबार सार्वजनिक गर्दै अध्यक्ष थापाले दोस्रो गाउँसभाबाट ३९ करोड ४१ लाख ७ हजार बराबरको बजेट सार्वजनिक गरे । माथागढीमा चालू खर्चतर्फ २५ करोड ५१ लाख ८६ हजार रहेको उनले बताए ।

गाउँपालिकाको आन्तरिक तर्फको आम्दानी ५३ लाख २० हजार रहेको छ । संघीय सरकारतर्फबाट वित्तीय समानीकरण अनुदान ८ करोड ९९ लाख रहेको छ भने सशर्त अनुदान १४ करोड ५९ लाख छ । राजस्व बाँडफाँटबाट ६ करोड ९६ लाख ५१ हजार उठने अपेक्षा छ । सामाजिक सुरक्षा भत्ता ५ करोड ५० लाख विनियोजन भएको छ । प्रदेश सरकारतर्फबाट राजस्व बाँडफाँटमार्फत ५७ लाख ५७ हजार आउने अनुमान छ ।

चालु वर्षमा भने १६ करोड ४६ हजार पुँजीगत खर्च भएको छ । ‘विकास योजनामा १५ प्रतिशत लागत सहभागिता अनिवार्य बेहोर्ने नीति लिइएको छ,’ उनले भने, ‘उपभोक्ता समितिलाई समेत कडाइका साथ काममा लगाइने योजना बनेको छ । जसले काम गरेर सम्पन्न गर्दैन, उसलाई अर्को योजना दिइने छैन ।’ सडक, खानेपानी, सिँचाइ, विद्युत्जस्ता भौतिक पूर्वाधारका काममा अधुरा योजनालाई बढी प्राथमिकता दिइने उनले बताए ।

भूकम्प प्रतिरोधी घर बनाउने नीतिअन्तर्गत सिकर्मी डकर्मीलाई तालिम दिइसकिएको छ । गाउँपालिकाले साना सिँचाइ आयोजना आफैं सञ्चालन गर्ने र ठूला आयोजनाका लागि संघीय र प्रदेश सरकारलाई अनुरोध गर्ने उनले बताए । आगामी वर्षका लागि सामाजिक विकासलाई समेत ध्यान दिइएको छ । सामाजिक विकासअन्तर्गत ५ करोड ३१ लाख ७० हजार रकम विनियोजन गरिएको छ ।

प्रकाशित : असार २७, २०७५ १२:०१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्