पर्यटकीय तान्ने सुरमा रम्भादेवी

कम्तीमा तीन दिन गाउँमै पाहुना राख्ने योजना
माधव अर्याल

पाल्पा — जिल्लाकै प्रसिद्ध रम्भादेवी क्षेत्रलाई धार्मिक गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न स्थानीयले सक्रियता देखाएका छन् । उनीहरूको सक्रियतामा रम्भादेवी क्षेत्रमा पर्यटकीय पूर्वाधार निर्माण गरिएको हो । रम्भा ५ ताँहुस्थित रम्भादेवीलाई यस क्षेत्रकै धार्मिक पर्यटकीय गन्तव्य बनाउने अभियान उनीहरुको छ ।

यसमा स्थानीय नेवार समुदायले अगुवाइ गरेका छन् । ‘यसको महत्त्व बुझेर काम अघि बढाएका छौं,’ अगुवा कालीदास श्रेष्ठले भने, ‘विगतमा सबैको व्यस्तता र यहाँको महत्त्वबारे कम चासो भएर काम हुन सकेन ।’ उनका अनुसार अहिले यसको महत्त्वका विषयमा सबैलाई बुझाएर काम अघि बढाइएको छ । आगामी दिनमा गाउँमा पर्यटक भित्र्याउने योजना बनेको छ । यसमा स्थानीयको साथ र सहयोग छ । उनीहरूले यहाँ पुग्ने पर्यटकलाई तीन दिनको बसाइँ गराउने योजना अघि सारेका छन् ।


विगतमा जिल्ला विकास समितिमा धेरै अनुरोध गर्दासमेत पर्यटकीय क्षेत्र बनाउन सहयोग नपाएकाले निराश थिए । यस क्षेत्रबाट केन्द्रमा पुगेका कर्मचारीलाई हारगुहार गरेर केही बजेट विनियोजन गराएका छन् । ‘जिल्लाबाट सहयोग हुन नसकेपछि केन्द्रका कर्मचारी गुहार्न पुग्यौं,’ श्रेष्ठले भने, ‘त्यसैबाट बजेट र योजना पारेर पूर्वाधारका काम अघि बढाएका हौं ।’

Yamaha


स्थानीय आफैंले यस क्षेत्रको गुरुयोजना तयार गरेका हुन् । उनीहरूको खाकाअनुसार तीन दिनसम्म पर्यटक घुमेर फर्कनेछन् । ताँहु बजारसँग जोडिएको रानाटोलमा होमस्टे योजना अघि सारेर घर छनोटसमेत भइसकेको छ । फोक्सिङकोटको झोंकेदी र रानीवासमा पनि होमस्टेका लागि तयारी थालेका छन् । ‘घर छनोट अन्तिम चरणमा पुगेको छ,’ श्रेष्ठले भने, ‘अब तुरुन्तै तालिम चलाउन समन्वय गर्नेछौं ।’ रम्भादेवी धार्मिक वनका अध्यक्ष विनोद श्रेष्ठका अनुसार रम्भादेवी मन्दिरसम्म पुग्ने बाटोमा ढुंगा छापिएको छ । स्वागत गेट निर्माण भएको छ । वन र जैविक विविधतासम्बन्धी ज्ञान दिन होर्डिङ बोर्ड राखिएको छ । यसलाई धार्मिक वनका रूपमा अगाडि बढाइएको उनले बताए ।


नाचनडाँडामा जन्माष्टमीमा ठूलो मेला लाग्छ । यही क्षेत्रमा भौतिक पूर्वाधार विकास गरिएको हो । धार्मिक आस्थाका श्रद्धालुलाई लक्षित गरेर तयारी रोट राख्ने व्यवस्था मिलाउन थालिएको छ । डाँडाको टुप्पामा पिकनिक स्पट, फूलबारी, त्यहाँसम्म पुग्ने बाटोमा रेलिङ राख्ने काम भएको छ । रम्भा गाउँपालिका, वन विभाग र पर्यटन विभागबाट उनीहरूले सहयोग लिएका छन् । ‘यस क्षेत्रको महत्त्व नबुझदा पनि काम गर्न सकिएको छैन,’ अध्यक्ष श्रेष्ठले भने, ‘तैपनि सकेको काम अघि बढाएका छौं ।’ सिद्धार्थ राजमार्गको आर्यभञ्ज्याङबाट १५ र तानसेनबाट ३० किलोमिटर दूरीमा रम्भादेवी मन्दिर रहेको छ ।

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७५ ११:०१
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

सुरक्षित गर्भपतन असुरक्षित पनि

‘अधिकार हो भन्दैमा जहिल्यै जहाँ पनि प्रयोग गर्नु हुन्न’
करिश्मा चौधरी

बाँके — सुरक्षित गर्भपतनले कति महिलाको जीवन जोगिएको छ । कतिको जीवन सहज पनि भएको होला । तर, पूर्ण जानकारी नलिएर गर्भपतन गराउँदा धेरैले तत्काल र दीर्घकालमा विभिन्न समस्या भोग्नु परेको छ । गर्भपतन सुरक्षित भए पनि प्राकृतिक प्रक्रियालाई बाधा पुर्‍याउँदा महिलाको स्वास्थ्यमा असर पर्ने स्वास्थ्यकर्मी बताउँछन् ।

परिवार नियोजन संघ नेपालगन्जकी स्टाफनर्स सुमित्रा गुरुङ जथाभावी गर्भपतनले शरीरमा असर गर्ने बताउँछिन् । सुरक्षित तरिकाले गरे पनि कसैलाई रक्तश्राव हुने, पाठेघरमा संक्रमण हुने, महिनाबारीमा गडबडी हुनेजस्ता समस्या देखिन सक्छ । ‘पटक–पटक गर्भपतन गराउँदा बच्चा नहुने समस्या पनि हुन सक्छ । तर, सबैलाई यस्तै असर देखिन्छ भन्ने छैन,’ उनले भनिन्, ‘नदेखिए पनि सामान्य असर त सबैलाई गर्छ ।’


गर्भवती महिलाको मञ्जुरीमा दक्ष स्वास्थ्यकर्मीबाट नौ सातासम्मको गर्भलाई औषधि प्रयोग गरी सुरक्षित गर्भपतन गर्न सक्ने कानुनी व्यवस्था छ । त्यस्तै, १२ सातासम्मको गर्भलाई औजारको प्रयोग गरी दक्ष स्वास्थ्यकर्मीबाट गर्भपतन गर्न सकिन्छ । जबरजस्ती वा हाडनाता करणीबाट रहेको गर्भ १८ सातामा पनि पतन गर्न सक्ने व्यवस्था छ । तर, गर्भपतन नगराए महिलाको ज्यान जोखिममा पर्ने भए वा चिकित्सकको सल्लाहअनुसार बच्चा अस्वस्थ भए जुनसुकै अवधिको पनि पतन गराउन सक्ने व्यवस्था छ ।


सुरक्षित गर्भपतन महिलाको अधिकार हो । यससम्बन्धी धेरै महिलालाई जानकारी होला । तर, यसको असरबारे कमैलाई मात्र थाहा भएको पाइन्छ । गर्भपतन गर्नुभन्दा पनि पहिले नै परिवार नियोजनका साधन प्रयोग गर्नु उचित हुने परिवार नियोजन संघ नेपालगन्जका सुपरभाइजर सागर ज्ञवाली बताउँछन् । यसबारे श्रीमान्–श्रीमती दुवैलाई जानकारी गराउन आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ । ‘गर्भ रहिहाले पतन गर्दा महिलाको स्वास्थ्यमा असर पर्छ । त्यसैले पनि विशेषगरी महिलालाई परिवार नियोजनका साधनबारे जानकारी गराउनुपर्छ,’ उनले भने, ‘गर्भपतन धेरै गराउनु हुन्न । यसको प्रयोग गलत तरिकाले गर्नु भएन । गर्भपतनलाई परिवार नियोजनको साधन ठान्नु भएन ।’


जिल्लामा १२ सरकारी स्वास्थ्य संस्था र तीन निजी संस्थाले सुरक्षित गर्भपतन सेवा दिइरहेका छन् ।


गर्भपतन अधिकारको जथाभावी प्रयोग नगर्न कार्यालयकी पब्लिक हेल्थ नर्स सरिता चन्द सुझाउँछिन् । ‘यो अधिकार हामी महिलाकै हो । अधिकार हो भन्दैमा जथाभावी प्रयोग गर्नु भएन,’ उनले भनिन्, ‘यसले हाम्रै स्वास्थ्यमा असर गर्छ ।’

गर्भ रोक्नका लागि परिवार नियोजनका विभिन्न साधनको प्रयोग गर्न चन्द सल्लाह दिन्छिन् । जसले गर्भपतन गर्ने अवस्था नआउने उनले बताइन् । स्वास्थ्य संस्था र महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाबाट पनि परिवार नियोजनबारे बुझ्न सकिन्छ । ‘गर्भपतन कुनै विकल्प नभएपछि अपनाउने विधि हो,’ उनले भनिन्, ‘यसको कमभन्दा कम प्रयोग गर्नुपर्छ ।’ परिवार नियोजन संघ नेपालगन्जमा मात्रै गएको सात महिनामा १ सय ३५ ले गर्भपतन गराएका थिए ।

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७५ ११:०१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT