चिरिएका घरमै बास

भूकम्पले चर्केका तर लाभग्राहीको सूचीमा नपरेका घर वर्षासँगै भत्किन सुरु
माधव अर्याल

पाल्पा — अविरल वर्षाले तानसेन नगरपालिका ६ बर्तुङस्थित ढकेश्वर पोखरेलको घर भत्कियो । घर भत्किँदा सबै परिवार भित्रै थिए । ढकेश्वरकी श्रीमती लक्ष्मी र छोरा अनीललाई सामान्य चोट लागेको छ । भूकम्पले चर्केको घरमा इन्जिनियरको लापरबाहीले पहेंलो कार्ड टाँसेपछि टालटुल गरेर पोखरेल परिवार त्यहीं बस्दै आएको थियो ।

‘इन्जिनियरले यत्तिको घरमा बस्न हुन्छ भनेपछि टालटुल गरेर बसेका हौं,’ पोखरेलले भने, ‘अहिले यस्तो विपत्ति आइपर्‍यो ।’ स्थानीयका अनुसार उनको मात्र होइन, छिमेकी कृष्ण भट्टराईको घर पनि जोखिम मुक्त छैन । अविरल वर्षासँगै जिल्लाका यस्तै अवस्थाका पाँच हजारभन्दा बढी घर जोखिममा छन् । राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरण, केन्द्रीय आयोजना कार्यान्वयन इकाइ, जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइका अनुसार जिल्लाका जोखिमयुक्त घरमा बस्ने धेरै छन् । केन्द्रीय तथ्यांक विभागबाट आएका इन्जिनियरले भूकम्पबाट चर्केका र भत्केका १० हजार ४ सय ६५ घरको फोटो खिचेर लगे पनि ४ हजार ६ सय ५२ को मात्र लाभग्राही सूची आएको छ । त्यस्तामध्ये अधिकांश घरमा अहिले पनि बसोबास छ ।


तिनाउ गाउँपालिका ५ बिस्कुनडाँडा माझगाउँका पोमबहादुर सुनार पनि भूकम्पले चर्केको घरमा बस्छन् । उनको घर चिराचिरा परेको छ । ढुंगामाटोको गारो भत्किएर बाहिर उछिट्टिएको छ । हिँडदा पनि घर हल्लिन्छ । कतिबेला लड्ने हो भन्ने त्रास भएको उनले बताए । ‘घरमा बस्न मिल्दैन भनेर इन्जिनियरले भनेनन्,’ उनले भने, ‘फेरि यसबाहेक बस्ने ठाउँ अर्को छैन ।’ उनका अनुसार पहिला पहेंलो र पछि रातो कार्ड पनि पाएका छन् । इन्जिनियर आएर सबै फोटो खिचेर केन्द्रीय तथ्यांक विभागमा पठाए । तर, अहिलेसम्म लाभग्राहीको सूचीमा उनको नाम परेको छैन ।

Yamaha


माझगाउँकी सरस्वती कामीको घर पनि भूकम्पले भत्केको छ । भूकम्प गएको तीन वर्ष बितिसक्दा पनि उनको घर सिफारिसमा परेन । घर बस्नै नमिल्ने गरी भत्किएको छ । उनी टिनको टहरा बनाएर गुजारा गर्दै आएकी छन् । घरमात्र होइन, वरपरका सबैजसो डाँडापाखा चर्किएका छन् । बाक्लो दलित र जनजातिको बस्ती रहेको गाउँका सबैजसो टहरामै बसेका छन् । ‘रातो कार्ड पनि पाइयो, इन्जिनियरले फोटो पनि लगे,’ उनले गुनासो गरिन्, ‘तर, लाभग्राहीको सूचीमा मेरो घर पर्न सकेन ।’


१० स्थानीय तहमा एक इन्जिनियर र दुई ओभरसियर प्राधिकरणले खटाएको छ । तर, उनीहरू गाउँसम्म पुगेका छैनन् । जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइ इन्जिनियर विवेस शाहका अनुसार ३ हजार ३ सय ८४ लाभग्राहीले घर बनाउन सम्झौता गरेका छन् । २ हजार ३ सय ९ ले पहिलो किस्ता लिए । १ हजार १ सय ९ ले दोस्रो किस्ता बुझेका छन् । त्यस्तै २ सय ८८ जनाले तेस्रो किस्ता असार मसान्तसम्म लिएको इकाइ कार्यालयले जनाएको छ । प्रवलीकरण लाभग्राही ३ सय ८४ जनाको केन्द्रीय तथ्यांक विभागबाट नाम आएको छ । यसमा आठ जनाले मात्र रकम लगेर काम सुरु गरेका छन् ।


जिल्लाका पाँच सयभन्दा बढीका गुनासा संकलन भएका थिए । जिल्ला समन्वय समिति र स्थानीय तहले त्यस्ता गुनासा केन्द्रमा पठाइसकेका छन् । कतिपयले सम्झौता गर्न नै सकेका छैनन् ।


भूकम्पका बेला जिल्ला दैवीप्रकोप उद्धार समितिले जिल्लाका धेरै गाउँलाई जोखिमयुक्त मानेको थियो । घरमा पनि बस्न नमिल्ने भनेको थियो । तर, त्यस्ता घरमै अहिले गुजारा गरिरहेका छन् । कोलडाँडा र सहलकोटको सुकेकोट गाउँ चिरैचिरा परेको छ । ‘हाम्रा गाउँबस्ती सबै पहिरोको जोखिममा छन्,’ तिनाउ ५ बिस्कुनडाँडाका गंगाबहादुर गाहाले भने । सहलकोट र बिस्कुनडाँडाका अधिकांश घर भत्किएका छन् । उनीहरू अझै पनि टहरामा छन् । पीडितहरू डराइडराई चर्किएका र भत्किएका घरमा बस्छन् । केही गाउँले त्रिपालमै छन् ।


कतिपय एकतले टहरा बनाएर बसेका छन् । २५ हजार रुपैयाँ लिनलाई भत्काएको घरको जग घाँसले पुरिएको भूकम्पपीडित विनिसरा कामीले बताइन् । कतिपयले आफ्नो घर अलपत्र छोडेर अर्काको घरमा शरण लिएका छन् । कतिपय ठडिएको घर भत्काउने रकम अभावमा तीन वर्षदेखि राहत कुरिरहेका छन् ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : श्रावण ३०, २०७५ ११:५३
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पाल्पा जिप दुर्घटना : वेपत्ता दुवैको शव भेटियो 

माधव अर्याल

पाल्पा — पाल्पाको रिब्दीकोट गाउँपालिका–६ ठिमुरे देउरालीमा जिप दुर्घटना हुँदा वेपत्ता दुई जनाको शव फेला परेको छ । पाल्पाको तानसेन नगरपालिका–१० तेल्घा गणसालका २६ वर्षीय विवेक पौडेल र ३६ वर्षीय टंक चलाउने (डोल्पाली) को पहिरो र सोही सवारी साधनले च्यापिएको अवस्थामा आइतबार शव फेला परेको हो ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय पाल्पाका अनुसार तानसेनबाट रिब्दीकोट गाउँपालिका देउरालीमा बिजुलीको सामान लिएर गएको बा १ च ८९७० नम्बरको जिप शनिबार दिउँसो ४ बजे दुर्घटना हुँदा दुवै जना वेपत्ता भएका थिए।

राति अबेरसम्म खोजी जारी राखेपनि पानी परेकाले समस्या भएको थियो। दुर्घटनाग्रस्त जीप सडकभन्दा ६० मिटर तल भीरमा खसेको र सोही भीरमा माथिबाट पहिरोले च्यापिएर दुवैको मृत्यु भएको हुन सक्ने प्रहरीले जनाएको छ। खोल्सामा मोड रहेको र सोही मोड नकटेर दुर्घटना भएको हुन सक्ने प्रहरीको अनुमान छ। सेना, प्रहरी, सशस्त्र र स्थानीयको सहयोगमा पहिरो र खोल्साबाट शव निकालिएको थियो।
सेनानी मनोज डंगोलका अनुसार सुरक्षाकर्मीले टोचनको सहायतामा शव निकाल्न सकिएको बताए। शनिबार दिउँसो ४ बजेदेखि सवारी साधनसहित वेपत्ता भएकाको खोजी कार्य रातभर भएपनि बिहान मात्र पहिरो र सवारी साधन पन्छाएपछि मात्र शव फेला परेको थियो।

प्रकाशित : श्रावण २०, २०७५ १२:३०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT