पहिरोको डरले जाग्राम

पुँजाको वाग्लिबाङ र जाडगाउँका ३३ घर पहिरोको उच्च जोखिममा छन् । कतै जाने उपाए नभएपछि स्थानीय जोखिम ठाउमै बसिरहेका छन् ।
गिरुप्रसाद भण्डारी

गौमुखी (प्यूठान) — गौमुखी गाउँपालिका–४ पुँजा बाग्लिबाङका पहिरोपीडित बिहीबार १० नबज्दै गाउँपालिका कार्यालय ठूलाबेंसी आइपुगे । मंगलबार रातिबाट अविरल वर्षासँगै आएको पहिरोले गाउँमा ठूलो क्षति पुर्‍याएपछि उनीहरू सहयोग माग्न आएका हुन् ।

पहिरोले घेरिएको प्यूठानको गौमुखी ४ पुँजाको जाडगाउँ । तस्बिर : गिरुप्रसाद । कान्तिपुर

विपतका बेला स्थानीय सरकारबाट सहयोग पाइने भन्दै शेरबहादुर नेपालीको नेतृत्वमा सात जना स्थानीय गाउँपालिका कार्यालय आएका छन । प्रहरीका अनुसार बस्तीको माथि र तलबाट पहिरो जान थालेपछि ३३ घर उच्च जोखिममा छन् । पहिरोको डरले स्थानीय रातभर जाग्राम बस्न बाध्य भएका छन् ।

कार्यकक्षमै रहेका गाउँपालिका अध्यक्ष विष्णुकुमार गिरीलाई उनीहरूले पहिरोले सबैतिरबाट गाउँ घेरेको जानकारी गराए । पानी पर्न रोकिएको छैन । कतिखेर बगाउने हो भन्ने ठेगान छैन । गाउँमाथिका ससाना खोल्साखोल्सीबाट ठूल्ठूला मूल फुटेर माटोसँगैको लेदो आउन नरोकिएपछि स्थानीय त्रस्त छन् ।

Yamaha

‘उठिवास लगाउन थाल्यो,’ स्थानीय बोमबहादुर सुनारले भने, ‘भएभरको जमिनमा चिरा पर्‍यो । थातथलो छाडेर कहाँ जानू ?’ उनले जताततै पहिरो गएको बताए । मकै बाली नष्ट भएको सुनाए । ‘गाउँभरि पहिरो छ, कता भागेर ज्यान जोगाउनु ?,’ स्थानीय गीतादेवी सुनारले भनिन्, ‘पानी पर्नेबित्तिकै पहिरो झर्छ । पुरिने डरले मन आत्तिन्छ ।’ मंगलबार राति आएको पहिरोले घर पुरेको बताउँदै छोराछोरी लिएर भागेकाले ज्यान जोगिएको उनले सुनाइन् । आफू र छिमेकीको घर पहिरोले पुरेपछि अहिले स्थानीय विद्यालयमा आश्रय लिएकी छन् ।

‘गाउँका धेरै घर जोखिममा छन्,’ स्थानीय तुलसा सुनारले भनिन्, ‘आँखैअगाडि छिमेकीलाई पुर्‍यो ।’ पहिरोले पुरेर स्थानीय झलबहादुर सुनारको मृत्यु भएपछि गाउँ शोकमा डुबेको छ । विकासमा पछाडि परेको बस्ती भएकाले कतै जाने उपाए नभएकाले जोखिम रहेकै स्थानमा बस्न बाध्य भएको स्थानीय बताउँछन् । प्राविधिक टोली पठाएर जोखिम क्षेत्रको अवलोकन गरी सुरक्षित स्थानको पहिचान गर्नमा गाउँपालिकाको सहयोगको स्थानीयले आशा गरेका छन् । बाग्लिबाङ र जाडगाउँका स्थानीय पहिरोको जोखिमको त्रासले अधिकांशले रातको समयमा घर छाडेर विद्यालय र खुला चौरमा रात बिताइरहेको विषयलाई गाउँपालिकाले गम्भीर रूपमा लिएको अध्यक्ष गिरीले बताए ।

तत्कालका लागि पीडितलाई सुरक्षित स्थानमा कसरी बसाल्न सकिन्छ भन्ने कुरामा योजना बनाउन लागेको गिरीको भनाइ छ । ‘पहिरोले गर्दा गाउँमा आउजाउ गर्न पनि मुस्किल छ,’ उनले भने, ‘राहतसमेत गाउँमा पुर्‍याउन सक्ने अवस्था छैन ।’ उनले ठूलाबेंसीबाट जाडगाउँ तीन घण्टाको दूरीमा रहे पनि वर्षाका कारण पाँच घण्टा लाग्ने गरेको सुनाए ।

तत्कालै गाउँ कार्यपालिकाको बैठक बसेर घोरेटो बाटो निर्माण र राहतको विषयमा निर्णय लिने उनले बताए । गाउँपालिकाले पहिरोको समस्याबारे प्रदेशदेखि केन्द्र सरकारसँग राहत र पुन:स्थापनाका लागि पहल थालेको छ ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी बद्रीनाथ गैरेले भत्किएका घर निर्माण गर्न र जोखिममा रहेका घरको स्थानान्तरण गराउने कुरामा गृह मन्त्रालयसँग कुरा गरिरहेको बताए । मंगलबार राति परेको अविरल वर्षापछि आएको पहिरोले जाडगाउँका देवबहादुर र रेशम सुनारको घरगोठ पहिरोले बगाएको थियो । स्थानीय ३२ वर्षे झलकबहादुर सुनारको पुरिएर मृत्यु भएको छ । एक दर्जन पशु चौपाया मरेका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र २, २०७५ ०९:३१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

३ भाइको बाख्रा फर्म

नगपालिकाद्वारा फर्मसम्म पुग्ने बाटो निर्माण
गिरुप्रसाद भण्डारी

प्यूठान — पुर्खाले गर्दै आएको चोया–चित्राको व्यवसाय छाडेर यहाँका सुनार ३ भाइ व्यावसायिक बाख्रापालनमा लागेका छन् । प्यूठान नगरपालिका ३ विजयनगर डमरेली बस्तीका बीके, टुकमान र शोभाराम सुनारले गाउँको बाँझिएको पाखो जमिन खरिद गरी घाँस लगाएर बाख्रापालन थालेका हुन् । उनीहरूले केही वर्ष भारतको मद्रासमा होटलमा काम गरी कमाएको पैसा खोर निर्माण र जग्गा खरिदमा लगाएर बाख्रापालन थालेका छन् ।

फर्म सञ्चालनका लागि ५० रोपनीभन्दा बढी जग्गा जुटाएका छन् । बाख्राले मन पराउने किम्बु, कोइरालो, अम्रिसोलगायत घाँस लगाएका छन् । खोर, जग्गा र बाख्रा खरिद गरी झन्डै ३० लाख रुपैयाँ बाख्रा फर्ममा लगानी भइसकेको सुनार दाजुभाइले बताए । ‘बाउबाजेले गर्दै आएको चोया–चित्रोका कामले गुजारा चलाउन समस्या भएपछि भारत पस्यौं,’ बीकेले भने, ‘केही वर्ष उतै काम गरियो ।’ सधैं परिवार छाडेर बस्नुभन्दा आफ्नै जन्मभूमिमा दिगो काम गर्नुपर्छ भन्ने दाजुभाइको सल्लाहले बाख्रा पालनमा लागेको उनले सुनाए ।


भारतमा तीन भाइले सात वर्ष काम गरेर कमाएको सबै रकम बाख्रापालनमा लगानी गरेको बीकेले बताए । केही वर्षअघि अलग–अलग भएका एकै घरका तीन भाइले संयुक्त लगानीमा फर्म खोलेका हुन् । उनीहरू तीनै भाइ ४० वर्षमुनिका छन् । धेरैजसो बसाइँ सरेर गएपछि सुनसान भएको गाउँमा बार्खापालन गर्ने ठूलो सोचले सुनार दाजुभाइले लगानी गरेको भन्दै प्यूठान नगरपालिकाले पनि बाख्रापालनमा सहयोग गर्न थालेको छ । यसले गर्दा उनीहरू थप हौसिएका छन् । ‘खोर निर्माणमा मात्र १० लाख रुपैयाँ लगानी गरिसकेका छौं,’ टुकमान सुनारले भने, ‘दुई वर्ष पहिले २० वटा स्थानीय बाख्रा खरिद गरेर फर्म सुरु गरेका हौं ।


अहिले पाठापाठी गरी ८० पुगेका छन् ।’ उनीहरूले स्थानीय खरी जातका बाख्रामा उन्नत बोयर बोका ब्याड लगाई बाख्रा बढाउँदै आएका छन् । माण्डवी गाउँपालिका मर्काबाङस्थित लेकाली बाख्रा फर्मबाट ४० हजार रुपैयाँमा उन्नत बोयर बोका ब्याडका लागि किनेर ल्याएको सुनारले बताए ।


गत वर्षबाट निर्माण गर्न थालेको खोर अझै पूरा भइसकेको छैन । ‘दुई सय बाख्रा अटाउने खोर निर्माणकै चरणमा छ,’ शोभाराम सुनारले भने, ‘दसैंसम्ममा निर्माण पूरा हुनेछ ।’ तीन भाइकै दम्पती बाख्राकै स्याहारसुसारमा लागेको उनले बताए ।


बाख्राको मल उनीहरूले तरकारी खेतीमा प्रयोग गरेका छन् । ‘जमिनमा सिँचाइको पनि कुनै समस्या छैन,’ शोभारामले भने, ‘लसुन खेतीमा बाख्राको मल प्रयोग गर्दा धेरै राम्रो उत्पादन हँुदोरहेछ ।’ उनले यस वर्ष एक लाख रुपैयाँको लसुन बिक्री गरेको बताए ।


‘दुई–चार लाख रुपैयाँ कमाइ गर्नेहरू गाउँ छाडदै बेंसी सर्दैछन्,’ वडाध्यक्ष प्रेम हमालले भने, ‘सुनार दाजुभाइले गाउँमै लगानी गरेर उत्पादनमा लाग्न थालेकाले उनीहरूलाई सहयोग गरेका हांै ।’ प्यूठान नगरपालिकाले खोर निर्माणका लागि दुई लाख रुपैयाँ अनुदान सहयोग गरेको हमालले बताए । यस्तै नगरपालिकाले फर्मसम्म पुग्नका लागि ५ लाख ७५ हजार रुपैयाँ खर्च गरेर मोटरबाटो निर्माण गरिदिएको हमालले बताए ।


नगरभित्रकै उत्कृष्ट किसानका रूपमा विजयनगरका किसान बीकेलाई छानेर ३० हजार नगदसहित भर्खरै सम्मान गरेको मेयर अर्जुनकुमार कक्षपतिले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण ३०, २०७५ ११:५५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT