अभिभावकबिना बालबालिकालाई भारत जान नदिइने

ठाकुरसिंह थारू

नेपालगन्ज — खेतीपाती सकिएपछि देखासिकीमै भारत जाने बालबालिकाको संख्या बढ्न थालेको छ । बीचमै पढाइ छोडेका र आमाबुबा भारतमा रहेका बालबालिका कामको खोजीमा भारत पस्ने गरेका हुन् । 

नेपालगन्ज नाका जमुनाहा हुँदै भारत जान खोजेका रुकुमका बालबालिका । तस्बिर : ठाकुरसिंह थारू

Yamaha

सीमास्थित इलाका प्रहरी कार्यालय जमुनाहाले त्यस्ता बालबालिकालाई सीमामा रोक्ने गरेको छ । अभिभावकलाई मोबाइल सम्पर्क गर्दा उनीहरूले आफ्ना छोरोछोरीलाई काम गर्न जान दिन अनुरोध गर्ने गरेको प्रहरीको दाबी छ ।

‘हामीले अभिभावकबिना बालबालिकालाई एक्लै भारत जान दिंदैनौं । सीमामा रोकेर अभिभावकको जिम्मा लगाउँछौं,’ सीमास्थित इलाका प्रहरी कार्यालय जमुनाहाका प्रमुख प्रहरी नायब निरीक्षक शिव वलीले भने, ‘भारतमा रहेका अभिभावकले फोन गरेर किन आउन नदिएको भन्दै उल्टै विवाद गर्छन् ।’ नेपालगन्ज नाकाबाट दैनिकजसो बालबालिका भारत जाने गरेका छन् ।

अभिभावकको आग्रहमा नेपाल प्रहरीले उनीहरूलाई जान दियो भने पनि भारतीय सीमा सुरक्षा बल (एसएसबी)ले रोकेर फिर्ता पठाउने गरेको छ । भारतबाट मजदुरी गरेर गाउँ फर्केका युवाको मोबाइल, लबाइ–खवाइ देखेर बालबालिका त्यसकै प्रलोभनमा पर्ने गर्छन् र भारत पस्ने गरेका हुन् । भारतमा मजदुरी गरेर राम्रो कमाइ हुने भ्रम गाउँमा छ । बढीजसो कर्णाली प्रदेशका बालबालिका काम खोज्दै भारत पुग्छन् । कतिपय बालबालिका विद्यालयबाटै भागेर भारत पुग्छन् ।

सीमास्थित माइती नेपाल नेपालगन्जका संयोजक केशव कोइरालाका अनुसार नेपालगन्ज नाकाबाट भागेरै भारत जाने बालबालिकाको संख्या बढदै गएको छ । गएको आर्थिक वर्षमा जोखिमपूर्ण यात्रामा रहेका १८ वर्षमुनिका २ सय ४५ बालिका र २३ बालक एवं १८ वर्षभन्दा माथिका २ सय ८८ गरी जम्मा ५ सय ५६ लाई सीमाबाट उद्धार गरिएको छ ।

हराएको भन्दै खोजतलासका लागि ५ सय ४२ निवेदन परेका छन् । त्यसमध्ये १८ वर्षमुनिका २ सय ८१ बालबालिका छन् । प्रलोभनमा पारेर भारत जाने बालबालिका बेचबिखनमा पर्ने सम्भावना उत्तिकै छ । त्यसरी भारत पुगिसकेका बालबालिकालाई भारतबाट उद्दार गर्न कानुनी जटिलता छ । दुई मुलुकको केन्द्रीय सरकारको पहलमा मात्रै उद्दार गर्न सक्ने भएकाले समस्या भएको हो ।

प्रकाशित : भाद्र २, २०७५ २०:५८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

रामवृक्ष स्मृतिसभामा ओली-दाहाल

श्यामसुन्दर शशि

जनकपुर — माओवादी जनयुद्ध सुरु हुनुभन्दा एक वर्षअघि २०५१ साल भदौ २ गते हत्या भएका मास्टरसाहेवका रूपमा चिनिएका रामवृक्ष यादवको स्मृतिसभामा नेकपामा दुवै अध्यक्ष केपी ओली र पुष्पकमल दाहाल शनिबार उनको गाउँ बरमझिया पुगे ।

नेकपाका यी दुई शीर्ष नेताले मुलुकमा राजनीतिक आन्दोलन सम्पन्न भई समृद्धिको आन्दोलन थालिएको बताए । दुवैले सहिद यादवको सपना साकार पार्न कठिबद्ध रहेको बताए । नेकपाका दुवै शीर्ष नेता हेलिकोप्टरमा बरमझिया पुगेका थिए ।

माओवादी जनयुद्धको क्रममा यादवको परिवारका चारजनाको हत्या भएको थियो । माओवादीका तत्कालीन जिल्ला सेक्रेटरी रोशन जनकपुरीका अनुसार यादव, उनका छोरा शेखर, ज्वाइँ डम्बरनारायण र अर्को नातामै पर्ने भाइसहित चारजनाको जनयुद्धकै लडाइँमा हत्या भएको हो । यादवकी पत्नी रामकुमारीको काठमाडौंमा ग्यासको चुल्हो लिक भएर मृत्यु भएको थियो ।
घोषित रूपमा माओवादी जनयुद्ध २०५२ साल फागुनदेखि सुरु भए पनि बरमझियामा सशस्त्र संघर्ष त्यस अघि नै सुरु भइसकेको थियो ।

जनयुद्धको तयारीमा रहेको एकता केन्द्र मसाल र संयुक्त जनमोर्चा नेपालका केन्द्रिय सदस्य यादव सर्वहारा वर्गको नेतृत्व गरिरहेका थिए । जनयुद्ध सुरु हुनु पूर्व बरमझियामा दुवै पक्षका गरी ४ जनाको हत्या भएको थियो । ०५१ साल भदौ १ गते संयुक्त जनमोर्चा नेपालले आह्वान गरेको नेपाल बन्द कार्यक्रममा सहभागी भएर फर्किदै गर्दा भदौ २ गते उनको गाउँनजिककै कमला नहरनजिक यादवको हत्या भएको थियो ।

उनको हत्या भएकै दिन हत्याका आरोपी ललन सिंहलाई पनि कार्यवाहीको नाममा हत्या गरिएको थियो । स्थानीयका अनुसार पञ्चायतकालमा यादवका पक्षधर विन्देश्वर राम तथा पञ्चायतसमर्थक लटु यादवको पनि हत्या भएको थियो ।

बरमझियामा जारी दुई पक्षीय हत्याको शृङ्खलामा करिब एक दर्जनको हत्या भएको थियो । माओवादी पक्षबाट ज्यान गुमाउनेहरूमा रामवृक्ष यादवका बाहेक उनका एकमात्र २२ वर्षीय छोरा शेखर यादव पनि हुन । शेखर २०५८ पुस १५ गते प्रहरी कारबाहीमा मारिएका थिए । यसैगरी माओवादी समर्थक ईद्रीश नदाफ, जगदीश यादव र कारी साहको पनि प्रहरी कारबाहीमा मृत्यु भएको थियो ।

जनयुद्ध कालमा सुराकी र जन कारबाहीको नाममा माओवादी कार्यकर्ताले रामशरण यादव, गंगाप्रसाद यादव, शिवनारायण यादव, श्रीप्रसाद यादव र दीपनारायण यादवलाई हत्या गरेका थिए । माओवादी जनयुद्ध उत्कर्षमा पुगेका वेला यस गाउँबाट २८ परिवारका १ सय ७ जना विस्थापित भएका थिए ।

पञ्चायतकालदेखि नै दुई पक्षमा विभाजित यस गाउँको वातावरण झण्डै डेढ दशकसम्म तनावपूर्ण रहयो । हिन्दी चलचित्रमा जस्तै सामान्य विवादमा पनि बन्दुक, लाठी, भाला, कोदालो र कुटो निस्किन्थे । दिनदिनैको झगडा र हत्या हिंसाका कारण सामाजिक सम्बन्ध क्षतविक्षत भएको थियो ।

मानवअधिकारवादी रोशनदीप ढकालले द्वन्द्वका घाउ पूरै भरिसकेको छैन तर सामाजिक सम्बन्धमा धेरै सुधार भएको बताए । यादवकी छोरी तथा माओवादी नेतृ सुनिता यादवले पनि गाउँको सामाजिक वातावरण सहज बन्दै गएको बताइन् । ‘अब दुवै पक्षको सम्बन्धमा धेरै सुधार भएको छ । सुधारको क्रम जारी नै छ,’ सुनिताले भनिन् ।

प्रकाशित : भाद्र २, २०७५ २०:४६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT