तराईलाई पहाडी तरकारीको भर

पहाडको मीठो र स्वादिलो हुने भएकाले खोजीखोजी लगिन्छ
वीरेन्द्र केसी

अर्घाखाँची — वर्षायाममा तराईका खेतीयोग्य जमिन जलमग्न हुने भएकाले त्यहाँका बासिन्दा पहाडी तरकारीमा निर्भर हुन्छन् । व्यापारीले यहीं आएर खरिद गरेर लैजान्छन् । कपिलवस्तुको चन्द्रौटा र गोरुसिंगेमा लाग्ने हाटबजारमा अर्घाखाँचीको तरकारी ग्राहकले खोज्ने व्यापारी बताउँछन् ।

‘गाडीमा तरकारी ढुवानी गर्छौं,’ व्यापारी अनिष तिवारीले भने, ‘कृष्णनगर नाका हुँदै भारतसम्म पुर्‍यान्छ ।’ उपभोक्ताले पहाडी तरकारी खानलाई मीठो, स्वादिलो र स्वस्थकर मान्दै किन्ने गरेको उनले बताए ।


Yamaha

तिवारीका अनुसार सीमा नाका भारतमा व्यवसाय र रोजगारी गर्नेले पहाडी तरकारी पठाइदिन फोनमै खबर गर्छन् । र, त्यसबापतको पैसा बैंक खातामा जम्मा गरिदिन्छन् । पहाडी तरकारी तराई र सीमापारि बजारमा अत्यधिक माग रहेको र पुर्‍याउनै नसकिएको अर्का व्यापारी केपी गुप्ताले बताए । वर्षामा पहाडको तरकारी खोसाखोस हुने र खान पनि मीठो हुने उनले बताए ।


‘वर्षामा फलफूलबाहेक सबै तरकारी यहींकै बिक्री गर्छौं,’ सन्धिखर्कका व्यापारी तिलक केसीले भने, ‘तराईका व्यापारीले फोन गरेर पहाडको तरकारी गाडीमा पठाइदिन भन्छन् । कृषकले गाउँबाट बोरामा ल्याएको तरकारी सीधै उता पठाइदिन्छु ।’ हिउँदमा यहाँ उत्पादन भएको भन्दा तराईबाटै सस्तोमा तरकारी उत्रिन्छ । तर, वर्षामा पहाडको तरकारीको माग तराईमा पनि धेरै रहेको केसीले बताए ।


तराईबाट व्यापारी अर्घाखाँची आउन थालेपछि यहाँ वर्षे तरकारी उत्पादन गर्ने कृषक पनि बढेका छन् । किमडाँडाका पुष्करनाथ बन्जाडेको २५ रोपनी बारीमा अन्न खेती छैन । सिमी, बोडी, लौका, करेला, घिरौंला, तोराय, गोभी, भिन्डी, चिचिन्डा, फर्सीलगायत काँक्रा बारीमा लटरम्मै फलेका छन् । हिउँदमा भाउ पर्दैन । तराईको तरकारी सन्धिखर्क बजारमा सस्तोमा आइपुग्छ । तर, वर्षे तरकारी महँगोमा तराई जान्छ । ‘हिउँदमा भन्दा तेब्बर भाउमा बिक्री हुन्छ,’ उनले भने, ‘उत्पादन गर्न त्यति सजिलो छैन । वर्षामा पानी धेरै भएर झाल नै पग्लिने, फल कम लाग्ने र रोगकीराले नाश पारिदिने खतरा बढी हुन्छ ।’


मकैभन्दा तरकारी खेतीले आम्दानी चौगुना हुने किसान बताउँछन् । गाई र भैंसी पनि पालेका छन् । ‘गहुँत संकलन गरेर ड्रममा सात दिनसम्म राख्ने र तरकारीका बोटमा राखेपछि राम्रो फल्छ,’ बन्जाडेले भने, ‘विषादी राख्नै पर्दैन ।’ चिसो मौसममा फलेको पहाडको तरकारी स्वालिदो र मीठो मान्दै कपिलवस्तु र रूपन्देहीका व्यापारी किन्न आउने उनले बताए ।


‘यहाँको तरकारी बोरामा प्याक गरेर बस र ट्रकबाटै तराई झारिन्छ,’ उनले भने, ‘तरकारीबाटै मैले वर्षमा १३ लाख रुपैयाँ बैंक बचत गरेको छु ।’ यहाँका किसानले वर्षामा घर र गोठको छानोको पानी एक थोपा पनि नोक्सान हुन दिँदैनन् । हिउँदमा सिँचाइ गर्न प्लास्टिक पोखरीमा पानी संकलन गर्छन् । चारवटा प्लास्टिक पोखरीमा ४ लाख लिटर पानी अट्छ ।


घोचेखोलाका गणेश बन्जाडेले पनि वर्षे तरकारीबाट राम्रो आम्दानी गरेको बताए । बजार नजिकै भएकाले ग्राहक घरमै पुगेर किन्छन् । ‘वर्षामा त जति उत्पादन गरे पनि पुर्‍याउन सकिँदैन,’ उनले भने, ‘दैनिक फोन गरेरै म आउँदैछु, यति मात्रामा यस्तो तरकारी चाहियो भन्छन् ।’


किमडाँडा, धारापानी, अर्घा, खाँचीकोट नरपानीलगायत सदरमुकाम नजिकका गाउँमा उत्पादित वर्षे तरकारी तराई झारिन्छ । खिदिम, मैदान, पटैटी र पोखराथोकमा उत्पादन भएको तरकारी गाडीबाट झन्डै पाँच घण्टामा बुटवल पुग्छ । पोखराथोकका कृषक चन्द्रकान्त पौडेलले बुटवलबाट व्यापारीले फोनमा तरकारी पडाइदिन भनेर दैनिक फोन गर्ने बताए । ‘पोखराथोक–तानसेन वर्षामा पनि मिनी बस चल्छन्,’ उनले भने, ‘बुटवल र भैरहवाका व्यापारीलाई गाडीबाट तरकारी पठाउँछौं ।’


१२ वर्ष भारतमा नोकरी गर्दा टीकाराम विकलाई परिवारलाई खर्च पुर्‍याउन कठिन थियो । तर, तीन वर्षदेखि अन्नखेती छाडेर पाखोबारीमा तरकारी लगाएका उनले वर्षमा तीन लाख रुपैयाँ आम्दानी गर्छन् । ‘१२ रोपनी बारीमा गोलभेडा र तरकारी खेती गरेको छु,’ उनले भने, ‘बुटवल र भैरहवाका व्यापारीको माग धान्नै सकस छ ।’


चार वर्षसम्म दुबईमा रोजगारी गरेर फर्किएका हरि पाण्डे तरकारीबाट राम्रो आम्दानी हुन थालेपछि दंग छन् । वर्षे तरकारीबाट तेब्बर कमाइ भएपछि उनले भिसा रद्द गरेर ६ रोपनी बारीमा तरकारी खेती गरेका छन् । ‘तरकारी खेतीले राम्रो आम्दानी दिएको छ,’ उनले भने, ‘यहाँको शीतलतामा तरकारी खेती गर्नुको बेग्लै मजा छ ।’

प्रकाशित : भाद्र ६, २०७५ १२:५८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

माडीखोलामा पुल सुरु

पहिलाको ठेक्का रद्द गरी पुन: टेन्डर आह्वान
काशीराम डाँगी

रोल्पा — एक दशकदेखि अलपत्र जिल्लास्थित माडीखोलामा पक्की पुल निर्माण पुन: सुरु गरिएको छ । सडक डिभिजन कार्यालयले दोस्रोपटक टेन्डर आह्वान गरेर नयाँ ठेकेदारलाई जिम्मा दिएपछि निर्माण थालिएको हो । अलपत्र पुल निर्माणको जिम्मेवारी जिल्लाकै ठेकेदार राजवीर घर्तीले लिएका छन् ।

बुटवलस्थित एसियाटिक निर्माण कम्पनी र उनकै नाममा जारी राज कन्स्ट्रक्सन प्रालिको संयुक्त जिम्मेवारीमा उक्त पुल निर्माण हुनेछ । प्यूठानस्थित सडक डिभिजनका अनुसार १७ महिनाभित्र पुल सक्ने गरी सम्झौता भएको छ । यसअघिको लामा/एडी/धमेन्द्र जेभीको ठेक्का तोडिएपछि सरकारले पुन: टेन्डर आह्वान गर्दा राजवीरले प्राप्त गरेका थिए ।


टेन्डर गत जेठमा गरिएको हो । व्यवसायीले भदौ १ देखि काम थालेका छन् । निर्माण जिम्मेवारी लिएपछि धमाधम काम थालिएको व्यवसायी घर्तीले बताए । ‘वर्षौंदेखि अलपत्र पुल बनाउने जिम्मेवारी पाएको छु । तोकिएको समयमै सक्ने योजनामा छु,’ तालाबाङका घर्तीले भने, ‘जिल्लावासीले दु:ख भोग्नु परेकाले जिम्मेवारीबोध र खुसी दुवै अनुभव भएको छ ।’


करिब ७२ मिटर लम्बाइको उक्त पुल निर्माण क्रममा अघिल्लो ठेक्कामार्फत ठेकेदार डीसीले दुईवटा पिल्लर बनाएका छन् । लम्बाइ र चौडाइअनुसार आवश्यक सडक खन्न बाँकी छ । दैनिक दुईभन्दा बढी डोजरको प्रयोग गरेर निर्माणलाई तीव्रता दिने योजना रहेको घर्तीले बताए । पुन: टेन्डर गरिएको पुलको लागत ३ करोड ३५ लाख छ । काम नगरेपछि सडक डिभिजन कार्यालयले पहिलो ठेक्का रद्द गरेर पुन: आहान गर्नुपरेको इन्जिनियर सुरेश न्यौपानेले बताए । अघिल्लो ठेकेदारले सर्वोच्चमा दायर गरेको मुद्दाको अन्तिम फैसला बाँकी छ । ठेकेदारमाथि कानुनी कारबाही जारी रहे पनि अर्को टेन्डरमार्फत पुल निर्माण सुचारु गरिएको उनले बताए ।


डिभिजन प्रमुख न्यौपानेले कामको जिम्मा लिएर पनि लामो समय निर्माण नगरी अटेर गरेका ठेकेदारलाई सरकारले कालो सूचीमा राखेपछि मात्रै अर्को टेन्डर खोलिएको बताए । पुल निर्माण नगरेबापत कालो सूचीमा परेका अघिल्लो ठेकेदार प्यूठानका वसन्त डीसीले उक्त पुलको निर्माण सम्झौतापछि एक करोड रुपैयाँ पेस्की लिइसकेका थिए । डीसीमाथि काममा अटेर गरेको भन्दै सार्वजनिक खरिद अनुगमन कार्यालयले कालो सूचीमा राख्दै २ वर्ष ६ महिनासम्म कारबाहीमै राख्न सिफारिस गरेको छ ।


सुरुमा ०६६ मा ठेकेदार र सरकारबीच सम्झौता हुँदा ३६ महिनाभित्र पुल निर्माण सक्नुपर्ने सम्झौता थियो । तर, पटक–पटक म्याद थप्दा पनि काम नभएपछि अन्तत: सरकारले ठेकेदारमाथि कारबाही गरेर पुन: अर्को टेन्डर खोलेको हो । काम नगर्ने ठेकेदारमाथि कानुनी कारबाही चलाउन यसअघिका चार डिभिजन प्रमुख डराएका थिए । पुन: गरिएको टेन्डरअनुसार पुलको लागत पहिलेको भन्दा केही बढेको न्यौपानेले बताए । एक दशकअघिको निर्माण सामग्रीको मूल्यको तुलनामा अहिले महँगी वृद्धि भएकाले लागत पनि बढेको उनको भनाइ छ ।

प्रशासनको चासो
पुन: टेन्डर आहानपछि पुलको निर्माण कार्य सुरु हुँदा स्थानीय प्रशासनले पनि चासो देखाएको छ । प्रमुख जिल्ला अधिकारीले पुल निर्माणस्थलमै पुगेर ठेकेदारलाई पहिले जसरी निर्माण कार्य ढिला नगर्न सचेत बनाएका छन् । प्रजिअ गन्जबहादुर एमसीले पुलको निर्माण जिम्मा पाएका व्यवसायी घर्तीलाई तोकिएको समयै निर्माण सक्न आग्रह गरेका हुन् । ‘पुल नहुँदा जनताले दु:ख पाए । अब चाँडै पुल बन्नुपर्छ,’ सोमबार माडीखोला किनारमै पुगेका प्रजिअ एमसीले भने, ‘सुरक्षा व्यवस्था मिलाउँछौं, दिनरात काम गरेर पनि पुल
छिट्टै बन्नुपर्छ ।’


रोल्पाको लिबाङमै जन्मेका प्रजिअ एमसीले निर्माण व्यवसायी पनि जिल्लाकै बासिन्दा भएकाले इज्जत नगुमाई पुल निर्माण सक्न आग्रह गरे । उक्त कार्यबारे स्थलगत अनुगमन गर्न डिभिजन प्रमुख न्यौपाने, प्रहरी प्रमुख दीपक खडका, ठेकेदार र जनप्रतिनिधिसहित पुगेका प्रजिअ एमसीले पुल र सडक निर्माणका क्रममा हुने ढिलासुस्ती घटाउन पहल थाल्ने बताए ।

प्रकाशित : भाद्र ६, २०७५ १२:५५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT