रोपाइँ जात्राको रौनक

कान्तिपुर संवाददाता

पाल्पा — सांस्कृतिक सहर तानसेन र ग्रामीण भेगमा मंगलबार रोपाइँजात्राको रौनकता छायो । जिल्लाका तानसेनबाहेक नायरनम्तलेस, मस्याम, सराई, जब्गादी, हुमिन, माझकोट, रामपुरलगायत स्थानमा रोपाइँ जात्रा निकालिएको छ ।

सिमसिमे पानीको वास्ता नगरी विभिन्न समुदायले रोपाइँ जात्रा निकालेका हुन् । ग्रामीण भेगमा नेवारी र अन्य समुदायको सहयोगमा रोपाइँ जात्रा निकाल्ने चलन छ । तानसेनमा भने नेवार समुदायभन्दा पनि अन्य समुदायबाट नै परम्परा धान्ने काम भएको छ । रोपाइँ जात्रा यहाँ प्रत्येक वर्ष गाईजात्राको भोलिपल्ट निकालिन्छ ।


खर्चिलो जात्रा भएकाले आर्थिक अभाव भने सधैं रहन्छ । ‘धेरै कलाकार प्रयोग गर्नुपर्ने
भएकाले निकै खर्चिलो छ,’ तानसेन ५ अर्चलेका यामबहादुर कार्कीले भने, ‘तैपनि प्रत्येक वर्ष
निकालिएको छ ।’

Yamaha


मान्छे नै जुवामा नारिएर हलो तान्दै हिँडेको दृश्य गज्जब देखिन्छ । काठमाडौं उपत्यकापछि पश्चिम पहाडी जिल्लामा सबैभन्दा धेरै जात्रा यहाँ निकालिन्छ । रोपाइँ जात्राको रौनक अन्यभन्दा अलग्गै हुन्छ । हातहातमा बीउ बोकेर साँच्चै केटी र केटीको भेषमा केटाहरू सडकमा पन्चेबाजाको तालमा धान रोप्छन् ।


‘रोपाइँ जात्राको खर्चको हिसाबभन्दा पनि कसरी खर्च धान्ने भन्ने हुन्छ,’ स्थानीय फणीन्द्र बस्यालले भने, ‘सबैको सहयोगले नै निरन्तरता दिन सकिएको छ ।’ जात्रामा कोदालो बोकेर बाउसे गर्ने अघि–अघि हिँड्नुपर्छ । त्यसको पछिपछि रोपाहारलाई साथ दिन्छन् । पञ्चेबाजाको तालमा गीत गाएर नाच्नेको छुट्टै रौनक हुन्छ ।


नर्तकीहरू पनि कम्ती हुँदैनन् । पञ्चेबाजाको तालमा उनीहरूको नाचले दर्शक लोभ्याउँछ । त्यसमा हँसाउनेले पनि दर्शकलाई मनोरञ्जन दिएकै हुन्छन् । सडक पेटीमा जात्रा हेर्नेको भीड पनि उस्तै हुन्छ ।


‘धेरै वर्षपछि यस वर्ष जात्रा हेर्ने अवसर मिल्यो,’ तानसेनका विष्णु खनालले भने । तानसेन ५ अर्चले टोल विकास संस्था, तानसेन १ बराङदीको गणेश टोल विकास संस्थालगायतले तानसेनमा जात्रा निकाले । ‘रोपाइँ जात्रा हेर्दा निकै रमाइलो लाग्छ,’ तानसेन ५ की बबिता विष्टले भनिन्, ‘त्यसैले प्रत्येक वर्ष जात्रा हेर्न मन लाग्छ ।’ रोइला र असारे भाकामा नाचगान गर्दै हिँडेको देख्दा खेतमा यस्तो प्रचलन हराए पनि जात्रामा देख्न पाइएको स्थानीय सिर्जना विष्टले बताइन् ।


प्रकाशित : भाद्र १३, २०७५ १२:४३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

विवादित भूमिमा भारतद्वारा सडक निर्माण

नवीन पौडेल

परासी — नेपाल–भारत सीमावर्ती सुस्ताको विवादित भूमिमा भारतले सडक बनाउन थालेपछि स्थानीयले विरोध गरेका छन् । पश्चिम नवलपरासीको सीमावर्ती विवादित क्षेत्रमा धमाधम सडकको ट्रयाक खोल्ने र सिमानामा खाडल खनेर सुस्तावासीलाई आवातजावत गर्न पनि रोक लगाइएको छ ।

विवादित क्षेत्रमा सडक खन्ने क्रममा नेपाली पक्षले अवरोध गर्दा भारतीय सुरक्षाकर्मीले धम्क्याउने गरेको सुस्तावासीको आरोप छ । सुस्ताका स्थानीयलाई बजार गर्न, आधारभूत तहदेखि उच्च शिक्षा हासिल गर्न र बिमार हुँदा भारत जानुपर्ने बाध्यता छ ।


वर्षातको समयमा नारायणी नदीमा जोखिमपूर्ण यात्रा गर्नुभन्दा अधिकांश नेपाली भारतीय भूमि हुँदै नेपाल आउँछन् । तर, सिमानामा खाडल खनेपछि नेपालीलाई आवातजावत गर्न पनि असहज भएको छ । बाटो रोकेपछि भारतीय विद्यालयमा अध्ययन गर्ने सुस्ताका बालबालिका विद्यालय जानसमेत पाएका छैनन् ।


सुस्ता बचाऊ अभियानका उपाध्यक्ष आदम खाँका अनुसार भारतीय पक्षले विवादित भूमिमा सडक निर्माण गर्ने र नाला खनेर आवातजावतमा नै रोक लगाएपछि सुस्तावासीलाई दु:ख भएको छ । ‘नेपाल र भारतका उच्च अधिकारीबीच विवादित भूमिमा दुवै देशले कुनै पनि भौतिक संरचना र क्रियाकलाप नगर्ने स्पष्ट सहमतिविपरीत भारतले काम गरिरहेको छ,’ खाँले भने, ‘यो राष्ट्रिय सरोकारको विषय भएकाले केन्द्रबाटै कूटनीतिक पहल हुनु जरुरी छ ।’


स्थानीयले घटनाबारे स्थानीय निकाय र जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा पनि जानकारी गराएका छन् । स्थलगत निरीक्षणमा पुगेका सुस्ता गाउँपालिकाका अध्यक्ष रामप्रसाद पाण्डेलाई भारतीय पक्षले पानीको निकासका लागि डिल बनाउन सडक र नाला बनाएको भन्दै भारतीय भूमिमा आफूहरूले जस्तो संरचना निर्माण गरे पनि नेपाली पक्षलाई जानकारी गराउन जरुरी नभएको बताएका थिए । अध्यक्ष पाण्डेले विवादित भूमिमा संरचना निर्माण गर्न नपाइने भन्दै केन्द्रलाई घटनाबारे जानकारी गराएको र उच्चस्तरीय संयन्त्रले घटनाको निकास निकाल्ने बताए ।


नेपाली र भारतीय सुरक्षाकर्मीले संयुक्त गस्ती गर्न थालेपछि शान्त बनेको सुस्ता क्षेत्र यस घटनाले फेरि त्रस्त बन्न थालेको छ । पश्चिम नवलपरासीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी देवेन्द्र लामिछानेले यस विषयमा भारतीय पक्षसँग अनौपचारिक कुराकानी भएको र तत्काल काम रोकेर छलफलमार्फत समस्या समाधान गर्न लागिपरेको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १३, २०७५ १२:४१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT