कल्भर्ट बगेपछि थुनिए जिप

माधव अर्याल

दोभान (पाल्पा) — सिद्धार्थ राजमार्गको दोभान बजार पश्चिमका विभिन्न क्षेत्रसम्म पुग्ने सडकमा दुई महिनादेखि गाडी गुडेका छैनन् । तिनाउ नदीमा पुल नहुँदा बर्खामा गाडी नचलेका हुन् । दुई वर्षअघिदेखि निर्माण थालिएको पुल अधुरै छ । यस भेगका बासिन्दा सधैं सास्ती बेहोर्न बाध्य छन् ।

पाल्पाको तिनाउ गाउँपालिकाअन्तर्गत तिनाउ खोलामा कल्भर्ट बगाएपछि थुनिएका सवारी साधन । तस्बिर : माधव

‘पक्की पुल नबन्दासम्म हामीलाई सधैंको सास्ती नै हो,’ तिनाउ २ खुर्सानेका मोहन विकले भने, ‘अब त बन्ला भन्यो, अझै बन्दैन ।’ वर्षाको भेलसँगै दुई महिनाअघि नै खानी उद्योगमा जानलाई तिनाउ खोलामा निर्माण गरेको कल्भर्ट बगेपछि सवारीसाधन चल्न नसकेका हुन् ।

यस भेगका सयौं यात्रुले वर्षा लागेपछि चार महिना सास्ती खेप्नुपर्छ । खोलापारि नै आठवटा जिप रोकिएका छन् । रोकिएका जिपले सात किलोमिटर टाढाको खुर्सानेसम्म सेवा दिन्छन् । पहिरो गयो भने समस्या हुन्छ । ‘हामी खोलावारि नै रोकिएका छौं,’ एक जिप चालकले भने, ‘खोला नघटिकन राजमार्गमा निस्कने उपाय छैन ।’ रोकिएका सवारीले महँगो भाडा लिने गरेको यात्रुको गुनासो छ । ‘सात किलोमिटर हिँड्नु परेको छैन,’ कचलकी लक्ष्मीदेवी बगालेले भनिन्, ‘भाडा महँगो भन्दा पनि सेवासुविधा हेरेका छौं ।’ जिपले सात किलोमिटरको ५० रुपैयाँ लिने गरेको यात्रुले बताए ।

Yamaha

यहाँबाट कचलका विभिन्न भाग, दोभानकै पश्चिम क्षेत्रका गाउँ, ठिमुरे, जुठापौवा, फेकलगायत स्थानमा जानलाई नजिक पर्छ । सवारी साधन सञ्चालन हुन नसक्दा यस भेगका बासिन्दा मर्कामा परेका छन् । यहाँ तिनाउमा ह्युम पाइप नबगाउँदासम्म दैनिक दुई सयभन्दा बढी टिपर चल्थे । यही बाटोबाट कचलको चुनढुंगा नवलपरासी र रूपन्देहीका सिमेन्ट उद्योगमा लैजान्छन् । कचल, दोभानका विभिन्न स्थानमा जाने साना–ठूला सवारी साधन ओहोरदोहोर गर्छन् ।

सरकारले पाँच करोडभन्दा बढी लगानी गरेर खानी उद्योगको पहुँच मार्ग स्तरोन्नति गरेको छ । तर, असारको पहिलो साता परेको पानीले हयुम पाइप बगाएपछि सधैंको सास्ती बेहोर्नुपरेको वडाध्यक्ष राजेश श्रेष्ठले बताए । दोभान पश्चिम भेगका बासिन्दालाई ६ घण्टा पैदल हिँड्नुपर्छ । ‘बुटवल बजार नगई हुँदैन । बाटोमा सवारी साधन नचलेपछि चार घण्टा पैदल हिँड्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘ भर्खरै वर्षा सुरु हुँदा पाइप बगाएपछि सवारी साधन आउजाउ बन्द छ ।’

उनका अनुसार यसपटक जिप थुनिएकाले स्थानीयले राहत पाएका हुन् । स्तरोन्नति गरेको सडकमा आउजाउ गर्न सहज भए पनि वर्षाले सवारी साधन चल्दैनन् । मोटरबाटो खानी पहुँचका लागि स्तरोन्नति गरिएको छ । तिनाउ खोलामा पक्की पुल नहुँदा सर्वसाधारण र खानी उद्योगलाई समस्या भएको हो ।

असारदेखि भदौसम्म खानी उद्योग चल्न सक्दैन । दोभानकै सुकेताल, खुर्साने, कचलको ओखलढुंगा, कचल फाँटमा नियमति जिप सेवा थियो । अहिले ती सबै सेवा बन्द छन् । शनिबार र बुधबार बुटवलमा लाग्ने हाटमा जानसमेत वर्षायाममा पैदल हिँड्न बाध्य हुन्छन् ।

सवारी साधन चल्दा र नचल्दा धेरै फरक पर्ने स्थानीय तुलबहादुर घर्तीले बताए । ‘सवारी साधन चढेर जान पाइने भए पनि अहिले पैदल हिँड्नुपर्दा बुटवल जानेमा समेत कमी आएको छ,’ उनले भने । यस भेगमा उत्पादन हुने तरकारीका साथै बाबियोको डोरी, अम्लिसोको कुचो, गेडागुडी बिक्रीका लागि बुटवल जान्छन् । अहिले केही बाटोमा जिप चले पनि अन्यत्र पैदल हिँड्नु परेको छ ।

खुर्सानेबाट हरियाली गाउँ, कचलका विभिन्न भागमा पैदल हिँड्नै ्पर्छ । सडक डिभिजन कार्यालयले दोभानदेखि कचल जाने तिनाउ खोलामा पक्की पुल निर्माणको काम अघि बढाएको जनाएको छ । तर, काममा भएको ढिलासुस्तीले अझ केही वर्ष सास्ती खेप्नुपर्ने हो कि भन्ने चिन्तामा स्थानीय छन् । सडक डिभिजनका सूचना अधिकारी पवित्रमणि आचार्यले पुल नर्माणको काम अघि बढेको तर कहिले सम्पन्न हुन्छ भन्ने थाहा हुन नसकेको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७५ ०९:२१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

बग्दै खेतीयोग्य जमिन

तीन वर्षयता बबईको कटानले ५० बिघाभन्दा बढी जमिन बगायो
कमल पन्थी

बर्दिया — दुई महिनायता नेपाल–भारत सीमास्थित लटकनिया गाउँको करिब पाँच बिघा खेतीयोग्य जमिन बबई नदीको कटानले बगिसकेको छ । तीन वर्षयता बबईको कटानले ५० बिघाभन्दा बढी जमिन बगाइसकेको स्थानीयले बताएका छन् ।

बाढीसँगै भएको कटानले गत वर्ष चारवटा नेपाल–भारत छुट्याउने साना सीमा स्तम्भ बगाएको यहाँस्थित सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल, हेडक्वार्टर नम्बर ३१ ले जनाएको छ । लटकनियास्थित एउटा सीमा स्तम्भ बबईको कटानको उच्च जोखिममा परेको सशस्त्र प्रहरी बलका गणपति कृष्ण कोइरालाले बताए । ०७१ र ०७४ मा बबई नदीको कटान र बाढीले सहायक ७ र साना २५ वटा स्तम्भ बगाएको गणपति कोइरालाले जानकारी दिए ।

भारतीयबाट सीमा मिच्ने क्रम बढै गएको छ । गुलरिया ८ का तुलसी थारुले बबई कटानसँगै प्रसिया गाउँका १० जना नेपालीको जग्गा भारतीय सुरक्षा बलले जोतभोग गर्न नदिएको गुनासो पोखे । बबईलाई सीमा मान्दै उनीहरूले नेपालीले जोतभोग गर्दै आएको जमिन भारतीय भूमि भन्दै जोतभोग गर्न नदिएका हुन् ।

जल उत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण कार्यालय, नेपालगन्जले तीन वर्षदेखि निर्माण गर्दै आएको बबई नदीस्थित गुलरियाको लटकनिया बाढी र कटानको उच्च जोखिममा रहेको छ । विगतमा बाढीले क्षति पुर्‍याएको यस ठाउँमा नदी कटान रोक्न बबई, भादा र ओराही नदी व्यवस्थापन आयोजनाले आपतकालीन नदी नियन्त्रण व्यवस्थापन कार्य सुरु गरेको छ । आपतकालीन काम सुरु गर्दा गर्दै ६ महिनाअघि आएका आयोजना प्रमुख नारायण सुवेदीलाई मन्त्रालयले सरुवा गरेपछि काम प्रभावित भएको छ ।

बबई, भादा र ओराही नदी व्यवस्थापन कार्यालयले यस क्षेत्रमा वर्षायाममा हुन सक्ने सम्भावित जोखिम रोक्न आपतकालीन काम सुरु गरेको थियो । करिब ६ महिनाअघि नदी नियन्त्रण र बाढीबाट हुने डुबान र कटान रोक्न उक्त आयोजनाको कार्यालय स्थापना भएको हो ।

उच्च जोखिम रहेको पशुहाट र लटकनियामा विगतमा निर्माण गरिएको बाँधबाट हुन सक्ने क्षति न्यूनीकरण गर्न वर्षायाममा आपतकालीन काम अन्तर्गत बोरामा बालुवा भरी नाइनलको डोरीले बाँधेर जोखिम कम गर्न काम सुरु गरिएको थियो । मनसुन सकिनासाथ यहाँ पक्की तटबन्ध र बाँध निर्माण गर्ने लक्ष्यसहित निर्माण ठेक्का सम्झौता भइसकेको छ । लटकनियामा १९ करोड र पशुहाटमा १० करोडको ठेक्का भएको छ । जोखिम क्षेत्रमा नदी कटान रोक्न बम्बो पाइलिङ र आरसीसी पाइनिङको काम हुँदा हँुदै आयोजना प्रमुखको सरुवा गरिएको छ ।

लटकनियामा आपतकालीन तटबन्ध गरिए पनि कटान भने रोकिएको छैन । गत वर्ष निर्माण गरिएको बाँध पनि बबई कटानले बगाउन थालेको छ । बाढी र कटानको त्रासले लटकनियासँग जोडिएको मस्जिदिया गाउँका ३५ परिवार अन्यत्र बसाइँसराइ गरिसकेको स्थानीय रिन्कु मल्लाहले बताए । कटान रोकिएन भने लटकनियाबाट पनि बस्ती अन्यत्र सर्ने तयारीमा रहेको स्थानीयले बताए ।

हालै सरुवा भई आएका आयोजना प्रमुख जितबहादुर थापाले वर्षायाममा पक्की तटबन्ध गर्ने अवस्था नभए पनि आपतकालीन बाँधलाई निरन्तरता दिई जोखिम न्यूनीकरण गर्ने बताए । बर्सेनि बाढी र कटानले सदरमुकाम गुलरियालगायत बारबर्दिया, ठाकुरबाबा र मधुवन नगरपालिकाको तटीय क्षेत्रलाई क्षति न्यूनीकरण गर्न १३ अर्ब २१ करोड रुपैयाँको लागतमा निर्माण कार्य सुरु भएको छ । संशोधित गुरुयोजनाको बजेट स्वीकृतका लागि आयोजनाले केन्द्रमा माग गरेको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७५ ०९:२०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT