कल्भर्ट बगेपछि थुनिए जिप

माधव अर्याल

दोभान (पाल्पा) — सिद्धार्थ राजमार्गको दोभान बजार पश्चिमका विभिन्न क्षेत्रसम्म पुग्ने सडकमा दुई महिनादेखि गाडी गुडेका छैनन् । तिनाउ नदीमा पुल नहुँदा बर्खामा गाडी नचलेका हुन् । दुई वर्षअघिदेखि निर्माण थालिएको पुल अधुरै छ । यस भेगका बासिन्दा सधैं सास्ती बेहोर्न बाध्य छन् ।

पाल्पाको तिनाउ गाउँपालिकाअन्तर्गत तिनाउ खोलामा कल्भर्ट बगाएपछि थुनिएका सवारी साधन । तस्बिर : माधव

‘पक्की पुल नबन्दासम्म हामीलाई सधैंको सास्ती नै हो,’ तिनाउ २ खुर्सानेका मोहन विकले भने, ‘अब त बन्ला भन्यो, अझै बन्दैन ।’ वर्षाको भेलसँगै दुई महिनाअघि नै खानी उद्योगमा जानलाई तिनाउ खोलामा निर्माण गरेको कल्भर्ट बगेपछि सवारीसाधन चल्न नसकेका हुन् ।

यस भेगका सयौं यात्रुले वर्षा लागेपछि चार महिना सास्ती खेप्नुपर्छ । खोलापारि नै आठवटा जिप रोकिएका छन् । रोकिएका जिपले सात किलोमिटर टाढाको खुर्सानेसम्म सेवा दिन्छन् । पहिरो गयो भने समस्या हुन्छ । ‘हामी खोलावारि नै रोकिएका छौं,’ एक जिप चालकले भने, ‘खोला नघटिकन राजमार्गमा निस्कने उपाय छैन ।’ रोकिएका सवारीले महँगो भाडा लिने गरेको यात्रुको गुनासो छ । ‘सात किलोमिटर हिँड्नु परेको छैन,’ कचलकी लक्ष्मीदेवी बगालेले भनिन्, ‘भाडा महँगो भन्दा पनि सेवासुविधा हेरेका छौं ।’ जिपले सात किलोमिटरको ५० रुपैयाँ लिने गरेको यात्रुले बताए ।

Yamaha

यहाँबाट कचलका विभिन्न भाग, दोभानकै पश्चिम क्षेत्रका गाउँ, ठिमुरे, जुठापौवा, फेकलगायत स्थानमा जानलाई नजिक पर्छ । सवारी साधन सञ्चालन हुन नसक्दा यस भेगका बासिन्दा मर्कामा परेका छन् । यहाँ तिनाउमा ह्युम पाइप नबगाउँदासम्म दैनिक दुई सयभन्दा बढी टिपर चल्थे । यही बाटोबाट कचलको चुनढुंगा नवलपरासी र रूपन्देहीका सिमेन्ट उद्योगमा लैजान्छन् । कचल, दोभानका विभिन्न स्थानमा जाने साना–ठूला सवारी साधन ओहोरदोहोर गर्छन् ।

सरकारले पाँच करोडभन्दा बढी लगानी गरेर खानी उद्योगको पहुँच मार्ग स्तरोन्नति गरेको छ । तर, असारको पहिलो साता परेको पानीले हयुम पाइप बगाएपछि सधैंको सास्ती बेहोर्नुपरेको वडाध्यक्ष राजेश श्रेष्ठले बताए । दोभान पश्चिम भेगका बासिन्दालाई ६ घण्टा पैदल हिँड्नुपर्छ । ‘बुटवल बजार नगई हुँदैन । बाटोमा सवारी साधन नचलेपछि चार घण्टा पैदल हिँड्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘ भर्खरै वर्षा सुरु हुँदा पाइप बगाएपछि सवारी साधन आउजाउ बन्द छ ।’

उनका अनुसार यसपटक जिप थुनिएकाले स्थानीयले राहत पाएका हुन् । स्तरोन्नति गरेको सडकमा आउजाउ गर्न सहज भए पनि वर्षाले सवारी साधन चल्दैनन् । मोटरबाटो खानी पहुँचका लागि स्तरोन्नति गरिएको छ । तिनाउ खोलामा पक्की पुल नहुँदा सर्वसाधारण र खानी उद्योगलाई समस्या भएको हो ।

असारदेखि भदौसम्म खानी उद्योग चल्न सक्दैन । दोभानकै सुकेताल, खुर्साने, कचलको ओखलढुंगा, कचल फाँटमा नियमति जिप सेवा थियो । अहिले ती सबै सेवा बन्द छन् । शनिबार र बुधबार बुटवलमा लाग्ने हाटमा जानसमेत वर्षायाममा पैदल हिँड्न बाध्य हुन्छन् ।

सवारी साधन चल्दा र नचल्दा धेरै फरक पर्ने स्थानीय तुलबहादुर घर्तीले बताए । ‘सवारी साधन चढेर जान पाइने भए पनि अहिले पैदल हिँड्नुपर्दा बुटवल जानेमा समेत कमी आएको छ,’ उनले भने । यस भेगमा उत्पादन हुने तरकारीका साथै बाबियोको डोरी, अम्लिसोको कुचो, गेडागुडी बिक्रीका लागि बुटवल जान्छन् । अहिले केही बाटोमा जिप चले पनि अन्यत्र पैदल हिँड्नु परेको छ ।

खुर्सानेबाट हरियाली गाउँ, कचलका विभिन्न भागमा पैदल हिँड्नै ्पर्छ । सडक डिभिजन कार्यालयले दोभानदेखि कचल जाने तिनाउ खोलामा पक्की पुल निर्माणको काम अघि बढाएको जनाएको छ । तर, काममा भएको ढिलासुस्तीले अझ केही वर्ष सास्ती खेप्नुपर्ने हो कि भन्ने चिन्तामा स्थानीय छन् । सडक डिभिजनका सूचना अधिकारी पवित्रमणि आचार्यले पुल नर्माणको काम अघि बढेको तर कहिले सम्पन्न हुन्छ भन्ने थाहा हुन नसकेको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७५ ०९:२१
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

डढे गाउँलाई बल्ल नयाँ नाम

माधव अर्याल

हरियाली गाउँ (पाल्पा) — तिनाउ गाउँपालिका–२, दोभानवासी घर कहाँ हो भनेर सोध्दा दिक्क मान्थे । गाउँको नाम भन्नै लाज लाग्ने गरेको दोभानका खगेन्द्र केसीले बताए । त्यही डढे गाउँ अब हरियाली गाउँका नामले चिनिन थालेको छ ।

‘आफू जन्मेको गाउँको नाम भन्नुपर्दा लाज लाग्ने गथ्र्यो,’ केसीले भने, ‘गाउँको नाम लिँदा मान्छेले कस्तो ठाउँ रहेछ भन्थे । अहिले नाम फेरिँदा सन्तुष्टि मिलेको छ ।’

३७ वर्षअघि ‘डढे गाउँ’ नामकरण भएको थियो । २०३१ सालतिरबाट यहाँ बस्ती बस्न सुरु भएको हो । प्यूठान र बागलुङका मानिस आएर बस्ती बसालेका हुन् । यहाँ सुकुम्बासी र पुर्जा नभएका जग्गा धेरै छ । तैपनि ९० घरपरिवारको बस्ती बसिसकेको छ । यस गाउँको नाम सुरुमा आउनेले ‘ददे गाउँ’ राखे । ०३८ सालमा आगलागी भएर गाउँ नै सखाप भएपछि ‘डढे गाउँ’ नाम रहन गयो ।

गाउँको नाम परिवर्तन गर्ने प्रयास यसअघि पनि नभएको होइन । ०५९ सालपछि १६ वर्षसम्म नाम फेर्न चाहेर पनि सकेनन् । कर्मचारीको भरमा गाविस थियो । उनीहरूले यस्ता निर्णय गर्न सकेनन् । एक वर्षअघि स्थानीय तह निर्वाचन भयो । जनप्रतिनिधि पाएपछि धेरैपटक यस विषयमा चर्चा चल्यो । अहिले आएर गाउँलेको चाहना पूरा भएको छ । गाउँको नाम फेरिएको छ ।

गाउँपालिका अध्यक्ष ओमबहादुर घर्ती, उपाध्यक्ष दमयन्ती थापा, वडाध्यक्ष राजेश श्रेष्ठलगायतको उपस्थितिमा केही दिनअघि बृहत् गाउँ भेला बस्यो । सोही भेलामा गाउँको नाम परिवर्तनका विषयमा विभिन्न नाम प्रस्ताव गरिए । ‘हरियाली गाउँ नाम राख्दा राम्रो हुनेजस्तो लाग्यो,’ राजारानी सामुदायिक वन उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष लक्ष्मण बोहराले भने, ‘यसैलाई सबैबाट सर्वसम्मत गराइयो ।’

दोभान बजारबाट १५ किलोमिटरको दूरीमा रहेको यस बस्तीमा पछिल्लो समय हरियाली छाएको छ । गाउँ जंगलको बीचमा छ । वडाकै दुर्गम गाउँमा बर्सेनि डढेलोले सताउँथ्यो । केही वर्षयता गाउँलेको पहलमा डढेलो पनि नियन्त्रणमा छ । ‘अहिले गाउँनजिक घना जंगल बनेको छ,’ स्थानीय अगुवा मधु जैसीले भनिन्, ‘त्यसैले पनि हरियाली गाउँ उपयुक्त लागेको हो ।’

स्थानीय बासिन्दाले सामुदायिक वनको आम्दानीबाट गाउँसम्मै बाटो पुर्‍याएका छन् । बिजुली पनि सामुदायिक वनकै आम्दानीले बलेको छ । बाख्रापालन, तरकारी खेती, फलफूल खेतीका साथै तेजपातको क्षेत्र बनाउने योजनामा वडा कार्यालय र गाउँपालिका लागिपरेका छन् ।

‘स्थानीय समुदायले गाउँको नाम फेर्न प्रस्ताव गरे,’ गाउँमै आयोजित एक साक्षात्कार कार्यक्रममा वडाध्यक्ष राजेश श्रेष्ठले भने, ‘नाम फेर्ने मात्र होइन, यहाँ अब सबैलाई आत्मनिर्भर बनाउनेतर्फ पनि अघि बढेका छौं ।’ उनका अनुसार अब गाउँपालिका र वडाबाट हुने सबै कार्यक्रम र योजनामा ‘हरियाली गाउँ’ नाम रहन्छ ।

अघिल्लो वर्ष यहाँका केही घरलाई भैंसी र बाख्रा खरिद गर्न नगद सहयोग गरेको उनले बताए । त्यसैले आगामी दिनमा यसलाई कृषि, पशुपालन, तरकारी खेतीका साथै तेजपातको पकेट क्षेत्र बनाउन सकिन्छ । डाँडाको बस्ती भएकाले पानीको केही समस्या छ । त्यसका लागि लिफटिङ खानेपानी योजना अघि बढेको छ ।

अहिले गाउँका सबै केही न केही आर्थिकस्तर उकास्ने काम गर्नुपर्छ भन्नेमा छन् । मोटरबाटो स्तरोन्नतिको माग गाउँलेको छ । वडाध्यक्ष श्रेष्ठले नुवाकोटतर्फबाट र दोभानबाट यहाँ मोटरबाटोले जोड्न बजेट विनियोजन भएको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १३, २०७५ ०७:३६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT