खुला दिसामुक्त घोषणामै सीमित

करिश्मा चौधरी

बाँके — नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाभित्र २३ हजार ३ सय २८ घरधुरी छन् । तीमध्ये २ सय ९२ घरमा अझै शौचालय छैनन् ।

बाँकेको जानकी गाउँपालिका बनियागाउँमा प्रयोगविहीन एक पक्की शौचालय । तस्बिर : कान्तिपुर

खुला दिसामुक्त जिल्ला घोषणा भएपछि सरकारी तथ्यांकमा सबै घरमा शौचालय बनाइएको देखिए पनि महानगरभित्रकै बस्तीमा शौचालय नभएका हुन् ।

उपमहानगरका ९ वडाका २ सय ९२ घरमा शौचालय छैनन् । फुल्टेक्रा नयाँबस्तीमा ३० घर, पासाङल्हामुरोड, गुरुद्वारा रोडमा १५ घर, बुलबुलिया, पीपलचौतारा र उदयपुरमा ६० घरमा शौचालय बनेका छैनन् । भवानीयापुरमा ३०, पिप्रहवा ३५, परस्पुरमा ३२, वसुदेवपुरमा ३०, पुरैनामा ३० र पुरैनीका ३० घरमा शौचालय बनाउन बाँकी रहेको उपमहानगरपालिकाको तथ्यांकमा उल्लेख छ । तर, जिल्लाका सबै सर्वसाधारणको पहुँचमा शौचालय छ भनी गत असारमा खुला दिसामुक्त जिल्ला घोषणा भइसकेको छ ।

Yamaha

नगरका शौचालय बनाउन बाँकी रहेका घरमा एसियाली विकास बैंक (एडीबी) को कार्यक्रममार्फत शौचालय बनाउने भनिए पनि बीचमा विभिन्न कारणले बनाउन नसकेको उपमहानगरपालिकाका पूर्ण सरसफाइ फोकल पर्सन ओविराज आचार्यले बताए । अहिले ती घरमा शौचालय बनाउने काम भइरहेको उनको भनाइ छ ।

विपन्न परिवार भएकाले यी सबै घरमा एडीबीको कार्यक्रमबाटै शौचालय बनाइने उनले बताए । जनचेतनाको अभाव, रुढीवादी परम्परा, अति विपन्नताजस्ता कुराले शौचालय बनाउन नसक्नु वा बनाए पनि प्रयोगको समस्या रहेको आचार्यले बताए । जानकी गाउँपालिकाको बनियागाउँका मनोरानी खटिक, इदवारी खटिकलगायतको शौचालय गत साउनमा बाढीका कारण भत्किएपछि खुला ठाउँमा शौच गर्न बाध्य छन् । बाढीले खटिक परिवारको शौचालय भत्कायो । घर डुबायो । घर भासिन थालेको छ ।

जेनतेन दुई वर्षअघि शौचालय बनाएका यी परिवारले अब फेरि तत्कालै शौचालय बनाउन नसक्ने बताउँछन् । ‘घरको अवस्था यस्तो छ । घर सुधार्नु कि टाइलेट ?’ इदवारी खटिकले भने, ‘यस्तो घाँस–पानीमा जान कसलाई रहर छ । सर्प हुन्छ । कीराकाटी हुन्छ । अरू उपाय पनि छैन ।’

खानेपानी तथा सरसफाइ डिभिजन कार्यालयका प्रमख राजकुमार चौधरी भने सबैको पहुँचमा शौचालय पुगेको दाबी गर्छन् । खुला दिसामुक्त हुनु सरसफाइको पहिलो पाटो हो । त्यसपछिका चरणमा जनचेतनाको कार्यक्रम पर्ने चौधरीको भनाइ छ ।

‘कतै बनेका शौचालय पनि प्रयोग नगरेका हुन सक्छन्,’ उनले भने, ‘प्रयोग गरे/नगरेको छुट्टै कुरा भए पनि अहिले सबैको पहुँचमा शौचालय पुगेको छ ।’ अनुगमनका क्रममा अहिले प्रयोग गरेको पाइएको उनले बताए । ‘सुतेको मान्छेलाई उठाउन सकिन्छ,’ उनले भने, ‘तर, उठ्नै नचाहने मान्छेलाई कहिल्यै उठाउन सकिँदैन ।’ अहिले जिल्लाको अवस्था पनि ठीक यस्तै रहेको उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७५ ०९:१९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

प्रयोगशाला नहुँदा बिरामीलाई मर्का

करिश्मा चौधरी

बाँके — कोहलपुर स्वास्थ्यचौकीमा प्रयोगशाला नहुँदा बिरामीलाई मर्का परेको छ । रोग यकिन गर्न प्रयोगशाला परीक्षण अनिवार्य हुन्छ । तर, स्वास्थ्यचौकीमा यस्तो सेवा नहुँदा बिरामी समस्यामा परेका हुन् ।

प्रयोगशाला नभएकाले सवास्थ्यकर्मी पनि समस्यामा छन् । स्वास्थ्यचौकी प्रमुख अनील सेन ठकुरी बिरामीको उपचार गर्न प्रयोगशाला (ल्याब) आवश्यक रहेको बताउँछन् । ‘कुन रोग हो पत्ता लगाउन ल्याब आवश्यक छ,’ उनले भने, ‘हामीले यस्तो सेवा दिन नसक्नु कमजोरी हो ।’

स्वास्थ्यचौकीमा दैनिक ७० देखि साढे २ सयसम्म बिरामी आउँछन् । तीमध्ये अधिकाँशको ज्वरो, रुघाखोकी, निमोनिया तथा घाउ खटिराको समस्या हुन्छ । यस्ता बिरामीको रोग थाहा पाउन रगत, खकार, पिसाबलगायत परीक्षण गर्नुपर्ने हुन्छ । तर, प्रयोगशाला छैन । प्रयोगशाला नहुँदा यहाँ उपचारका लागि आउने बिरामीहरू परीक्षणका लागि निजी क्लिनिक वा अन्य अस्पतालमा जानुपर्ने बाध्यता छ । बिरामीहरू महँगो शुल्क तिरेर निजी क्लिनिकमा ल्याब परीक्षण गराउन बाध्य छन् ।

प्रयोगशालाका लागि पहल गरिरहेको स्वास्थ्यचौकी प्रमुख ठकुरीले बताए । सामान्य समस्याको परीक्षण गर्न र रोग थाहा पाउन प्रयोगशाला परीक्षण अनिवार्य हुन्छ । प्रयोगशाला परीक्षणको रिपोर्ट नहेरी उपचार गर्न सम्भव नरहेको प्रमुख ठकुरी बताउँछन् ।

प्रयोगशाला नभएकाले बिरामीलाई समस्या भएपछि नगर स्वास्थ्य शाखाले सञ्चालन गर्न प्रस्ताव गरेको थियो । त्यो प्रस्ताव नगरसभाबाट पास भइसकेको नगर स्वास्थ्य प्रमुख धन रेग्मीले बताए । प्रस्ताव पास भए पनि नगरपालिकाको रातो किताब प्रकाशन नभएकाले काम सुरु नभएको रेग्मीले बताए ।

रातो किताब प्रकाशनसँगै अधिकार पाएपछि प्रयोगशाला राख्ने प्रक्रिया सुरु गर्ने उनले बताए । प्रयोगशाला नहुँदा बिरामीले महँगो शुल्क तिरेर निजी क्लिनिकमा परीक्षण गर्ने बाध्यता हटाउने प्रयास सुरु गरिसकेकाले छिटै सम्भव हुने रेग्मीले बताए । स्वास्थ्यचौकीमै प्रयोगशाला भए बिरामीलाई धेरै राहत पुग्ने उनो भनाइ छ ।

उनले भने, ‘स्वास्थ्यचौकीमै प्रयोगशाला भए त बिरामीलाई कति हो कति सजिलो हुन्छ । उहाँहरूको आर्थिक भार पनि कम हुन्छ ।’ स्वास्थ्यचौकीमा प्रयोगशाला भएपछि बिरामीले क्षयरोगको परीक्षणजस्तै कतिपय परीक्षण नि:शुल्क र कतिपय परीक्षण एकदमै कम मूल्यमा पाउने प्रमुख रेग्मी बताउँछन् । जसले प्रयोगशालाकै लागि बाहिर जानुपर्ने बाध्यता हट्ने रेग्मीको भनाइ छ ।

नगरपालिकाभित्र तीनवटा स्वास्थ्यचौकी छन् । यी तीनवटै स्वास्थ्यचौकीमा प्रयोगशाला सेवा छैन । स्वास्थ्यचौकी स्तरमा प्रयोगशाला राख्ने प्रावधान नभएकै कारण अहिलेसम्म प्रयोगशाला नरहेको नगर स्वास्थ्य प्रमुख रेग्मीले बताए । अति आवश्यक भएपछि पहिलो पटक नगर स्वास्थ्य शाखाले कोहलपुर स्वास्थ्यचौकीका लागि प्रयोगशालाको माग गरेको हो ।

प्रकाशित : भाद्र ११, २०७५ ०९:५२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT