डेढ दर्जन पक्की पुल अलपत्र

माधव अर्याल

पाल्पा — जिल्लामा निर्माणाधीन पुल अलपत्र हुँदा स्थानीय सास्ती खेप्न बाध्य छन् । यहाँका १५ भन्दा बढी स्थानमा पक्की पुल निर्माण भइरहेका छन् । तर, तोकिएको समयमा निर्माण पूरा नहुँदा स्थानीयले वर्षायाममा दु:ख खेपिरहेका छन् । असारदेखि असोजसम्म अधिकांश स्थानमा खोला बढ्ने गर्छन् । त्यस्ता खोलामा मोटरसाइकल, साना सवारी साधन चल्न सक्दैनन् ।

‘खोला बढेपछि सवारी साधन चल्न सक्दैन,’ तिनाउ गाउँपालिका ५ बिस्कुनडाँडाका भूपालसिंह घर्ती मगरले भने, ‘पुल कहिले बन्ने हो र हामीले कहिले सवारी साधन चलाउन पाउने हो, थाहा छैन ।’ सिद्धार्थ राजमार्गबाट कोलडाँडा जोड्ने पुलको काम अघि बढेको छ । जिल्लाका अधिकांश खोला भएका स्थानमा सवारी साधन चल्न सक्दैनन् । बोकाएर खोला तार्नुपर्ने बाध्यतासमेत छ । खोलामा पानी बढेपछि ट्रयाक्टरले तानेर पनि जिप सञ्चालन गर्दै आएका छन् ।


‘वर्षामा खोलामा जिप फसेपछि पैसा तिरेर निकाल्नुपर्छ,’ रम्भा १ हुँगीका नारायण भट्टराईले भने, ‘यस्तो समस्या समयमा पुल निर्माण कार्य नसकिँदा नै भएको हो ।’ कालीगण्डकी करिडोरको पीपलडाँडाबाट बाँकामलाङसम्म १० भन्दा बढी पुल अलपत्र छन् । यहाँ खोला ठूलो हुनासाथ सवारी साधन बन्द गर्नुपर्ने बाध्यता छ । पीपलडाँडा, हुँगी, हेक्लाङ, गेझा, खालीवन, रामपुर, दर्छा, गाडाकोट, बाँकामलाङका विभिन्न स्थानमा पक्की पुल निर्माणका लागि ठेक्का भएका छन् । तर, निर्माण व्यवसायीले समयमा काम नगर्दा स्थानीय सास्ती खेप्न बाध्य छन् ।

Yamaha


‘भएको खोलाको बहावसमेत बिगारेर छाडा सवारी चलाउनै समस्या हुन्छ,’ रामपुर नगरपालिका ५ का चालक दिनेश पोखरेलले भने, ‘अहिले पहिलाभन्दा बढी सास्ती खेप्नु परेको छ ।’ चालकका अनुसार पुल बनाउन थालेर अलपत्र पार्दा खोलाको बहाव नै बिग्रन्छ । त्यसपछि गाडी तार्न झन् समस्या हुन्छ । पहिले एउटा बाटोमा हिँडेको गाडी पुन: अर्को बाटोमा हिँड्नु पर्दा झनै समस्या हुने उनले बताए । कचल खोला र दोभान खोलामा पुल नबन्दा स्थानीयलाई बजार गर्न आउँदा जाँदा चार घण्टा बढी हिँड्नुपर्ने बाध्यता छ । कालीगण्डकी नदीमा समेत पुल निर्माण सुरु भए पनि सम्पन्न भएका छैनन् ।

तिनाउको कचल जाने सडक पक्की पुल नभएकै कारण तीन महिनादेखि बन्द छ । दोभानबाट नुवाकोट हुँदै रूपन्देहीको बेलवास जोड्ने सडक पनि पक्की पुलकै कारण तीन महिनादेखि बन्द छ । यस सडक खण्डलाई सिद्धार्थ राजमार्गको बाइपास सडकका रूपमा समेत हेरिएको छ । ‘पुल नभएकै कारण समस्या बेहोर्नु परेको छ,’ तिनाउ२ की मधु जैसीले भनिन्, ‘अहिले चार/पाँच घण्टा हिँड्नुपर्ने बाध्यता छ ।’ कोलडाँडा, सत्यवती, बिस्कुनडाँडामा पनि सवारी साधन चल्न सकेका छैनन् । पुल नहुँदा निस्दीको अर्चलेको अवस्था पनि उस्तै छ । ज्यामिरेमा पनि पुल नभएकै कारण दुई महिनादेखि सवारी साधन चल्न सकेका छैनन् । अरुणखोला क्षेत्रमा पनि समस्या छ । बहादुरपुर, ज्यामिरे, मित्यालका बासिन्दा वर्षासँगै तीन/चार घण्टा हिँडेर बजार जानुपर्छ ।


सहलकोट, गाँडाकोट, झिरुवासमा पनि अहिले सवारी साधन चलाउन समस्या छ । ‘खोलामा पुल नबन्दासम्म सधंै दु:ख पाउने भइयो,’ अर्चलेका होम राई मगरले भने, ‘जहिले खोलाकै सास्ती छ ।’ उनका अनुसार वर्षाको तीन महिना यस्तै समस्या हुन्छ । जिल्लाको तिनाउ खोला बढदा अम्ल्याहानमै समस्या छ । यस वर्ष ठूलो पानी नपरेकाले यहाँ यातायात सहज छ । गत वर्ष यही खोलामा आठ जनाले ज्यान गुमाएका थिए । ठेक्का लागेको पुल समयमा सम्पन्न नहुने, कतिपय खोलामा पुलको योजना नै नपर्दा अझै पनि धेरै गाउँमा हिउँदमा मात्र सवारी साधन चल्ने गर्छन् । कालीगण्डकी करिडोर, जिल्ला समन्वय र सडक डिभिजनअन्तर्गत यस्ता पक्की पुल निर्माण भइरहेका छन् ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ १२:३९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

महाकालीमा तुइनकै भर

दुई वर्षभित्र देशभरका तुइन विस्थापित गर्ने घोषणा गरिए पनि तुइनबाटै काली नदी वारपार गर्नुपर्ने बाध्यता
मनोज बडू

दार्चुला — एउटा मसिनो रसी जस्तो ग्याबिन तारमा झुन्डिएर महाकाली नदी वारपार गर्न निकै कठिन हुन्छ । नदी तर्दै गर्दा बिग्रियो वा तर्न नसकेर बीचमै अड्किँदा नदीमा खस्ने सम्भावना उत्तिकै रहन्छ । दार्चुलाको उत्तरपश्चिमी गाउँका स्थानीयबासिन्दा भने वर्षौंदेखि यस्तै कहालीलाग्दो यथार्थ दिनदिनै भोगिरहेका छन् ।

पहिलो पटक ०७२ मा प्रधानमन्त्री भएका केपी ओलीले दुई वर्षभित्र देशभरका तुइन विस्थापित गर्ने घोषणा गरे । तर, दार्चुलाका स्थानीयले भने अहिले पनि तुइनबाटै काली नदी वारपार गर्नुपर्ने बाध्यताबाट छुटकारा पाउन सकेका छैनन् । भारतसँग सीमा जोडिएको महाकाली नदीमा पुल नहुँदा स्थानीय तुइनकै भर पर्न बाध्य छन् ।


जिल्ला सदरमुकाम खलंगा जान तथा दैनिक उपभोग्य वस्तु खरिद गर्नका लागि व्यास गाउँपालिकाका बासिन्दा तुइन प्रयोग गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको बताउँछन् । यो नदीमा तुइनबाट वारपार गर्नु अत्यधिक खतरा मानिन्छ ।


ग्याबिन जाली बुन्ने २/३ वटा तार एउटैमा राखेर तुइन बनाइएको हुन्छ । नदीको वारिपारि काठको पोलमा मसिनो रसी जस्तै ग्याबिनको तार बाँधेर बाँदरले जस्तै उल्टो गरी झुन्डिएर वारपार गर्न निकै सास्ती हुने गरेको स्थानीयले बताए ।


‘दैनिक उपभोग्य वस्तु ल्याउन र सरकारी कामकाजका लागि सदरमुकाम जानैपर्छ । नदी तर्न तुइनबाहेक अर्को विकल्प छैन,’ व्यास–२ का संग्रामसिंह धामीले भने, ‘नदी वारपार गर्न तुइन बाहेक अरू उपाय छैन, सकीनसकी तुइन तर्नैपर्छ ।’ कतिखेर तार चुँडिन्छ कि भन्ने डर भए पनि जोस निकालेर तुइन तर्न सकिने उनले बताए ।

पुल निर्माण नहुँदा व्यास गाउँपालिकाका बासिन्दाले तुइनको सकस खेप्दै आएका छन् । जिल्ला सदरमुकाम जान विदेशको बाटो प्रयोग गर्नुपर्छ । ‘स्वदेशबाट सदरमुकाम पुग्न एक दिन पूरै लाग्छ । वर्षात्मा झन् बाढी–पहिरोको जोखिम मोल्नुपर्ने हुन्छ,’ व्यास–४ डोकटकी धनादेवी विष्टले भनिन्, ‘भारतमा गाडी सुविधा हुनाले एक दिनमै सदरमुकामको काम भ्याएर घर पुगिन्छ । एक दिन बजार बस्नुपर्ने बाध्यताबाट मुक्त पाउनका लागि खतरा मोलेर भए पनि तुइन तर्दै आएका छौं ।’


स्थानीय बासिन्दा सदरमुकाम जानुपर्ने काम आइलाग्दा अघिल्लै दिनदेखि दिक्दार मान्छन् । ‘महिलालाई त तुइन तर्न झन् असहज हुन्छ,’ विष्टले भनिन्, ‘घरमा लोग्ने मान्छे नहँुदा आफैं सदरमुकाम जानुपर्छ ।’ चार बालबालिका र सासूसहित ६ जनाको परिवारलाई सदरमुकामबाटै खाद्यान्न ल्याएर छाक टार्ने गरेको उनले सुनाइन् । जिल्लाका उत्तरी महाकाली तटीय क्षेत्र आसपासका स्थानीयको दैनिकी तुइनमार्फत चलेको हुन्छ । तुइनको सकस सकिएपछि भारतको मोटर मार्ग प्रयोग गरे सजिलै सदरमुकाम पुग्ने हुँदा यहाँका स्थानीय तुइनको जोखिम मोल्ने गर्छन् । नेपालतर्फ भरपर्दो बाटो नहुँदा आफूहरू भारतीय बाटो प्रयोग गर्न बाध्य भएको व्यास–२ का वडाध्यक्ष धीरेन्द्रसिंह बुढाथोकीले बताए । सबथोक भारतबाटै ल्याउनुपर्ने हँुदा तुइन नतरे परिवार भोकै बस्नुपर्ने बाध्यता रहेको उनको भनाइ छ ।


व्यास गाउँपालिकाकै तिग्रममा नेपाल–भारत जोड्ने झोलुंगे पुल बने पनि अन्य ठाउँमा अझै तुइन विस्थापनको नारा सफल हुन सकेको छैन । लेकम गाउँपालिकाको लालीमा पुल निर्माण कार्य अगाडि बढेको भए पनि निर्माण कार्य अझै पूरा हुन सकेको छैन । लेकम क्षेत्रका बासिन्दा ट्युब चढेर महाकाली तर्दै आएका छन् ।


दार्चुलाको अर्को ठूलो नदी चमेलियामा भने सरकारको तुइन विस्थापन कार्यक्रममार्फत पुल निर्माण भएका छन् । जिल्ला समन्वय समितिमा प्राविधिक फाँट प्रमुख मदनराज जोशीले उक्त नदीको गोकुलेश्वर, सितोलीघाट सिमार र जारबगड देथला गरी तीन ठाउँमा झोलुंगे पुल बनिसकेको जानकारी दिए । महाकाली नदीका तुइन विस्थापनको काम सस्पेन्सन ब्रिज कार्यालय काठमाडौंले हेर्ने हुँदा आफूहरूलाई त्यसबारे धेरै जानकारी नभएको जोशीको भनाइ छ । व्यास गाउँपालिकाका आधा दर्जन ठाउँमा तुइनमार्फत आवतजावत गर्ने भए पनि तीन ठाउँका तुइन विस्थापन हुने देखिन्छन् । व्यास गाउँपालिकाको माल, बत्तीघाट, बडूगाउँ र मालिकार्जुन गाउँपालिकाको बाकुमा झोलुंगे पुल निर्माण हुने भनिए पनि भारतबाट निर्माणको अनुमति नआउँदा रोकिएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ १२:३३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT